30 Days of Night

Dastlab muallif Stiv Nayls öz ğoyasini komiks körinişida amalga oşirmoqçi edi, lekin syujetni sotişga urinişlari muvaffaqiyatsiz tugagaç, uni filmda aks ettirişga qaror qildi. Bu ham natija bermagaç, vampirlar haqidagi syujet vaqtinça çetga surib qöyildi — Nayls IDW Publishing naşriyoti bilan uçraşgunga qadar. Natijada «IDW» Ben Templsmit çizgan komiksni çiqardi. Nayls va uning agenti Jon Levin komiksni ekranlaştirişga qaytmoqçi bölganlarida esa «ğayritabiiy darajada katta qiziqiş» borligini sezişdi: Syuzan Reymi va «Senator International» kompaniyasi komikslar asosida filmga huquqlarni va Templton ijro etgan personajlarning kontseptual dizaynini sotib olişdi. Reymining sözlariga köra, «bu loyiha sönggi yillardagi boşqa qörqinçli filmlardan farq qilardi».

2002-yilda komikslar çiqqandan keyin «DreamWorks», «MGM» va «Senator International» studiyalari film suratga oliş huquqi uçun auksionda kuraşdi — stavkalar $1 millionga yetdi. Dastlab Reymi filmni özi suratga olişni xohlardi va bu haqda hamkori Robert Taperta bilan «Senator International» tarkibidagi «Senator Entertainment» bölimini taşkil etiş böyiça muzokara olib borgandi. 2002-yil iyulda «Senator International» filmga huquqlarni sotib oldi va Reymi hamda Taperta prodyuser sifatida iştirok etadigan yetti tomonlama şartnoma tuzdi.

2002-yil oktabriga kelib Nayls komikslar syujetini katta ekranga köçiriş ustida faol işlayotgan edi; u komikslar ruhiga sodiq qolişga, lekin personajlari haqida köproq hikoya qilişga harakat qilardi. 2003-yil fevralida «Columbia Pictures» «Senator International» bilan birgalikda filmni prokatga çiqariş böyiça hamkor böldi, yangi taşkil etilgan «Ghost House Pictures» studiyasi esa suratga olişni amalga oşirdi. «Dark Horse Comics» naşriyoti rahbari Mayk Richardson filmda ijroçi prodyuser sifatida iştirok etişga jalb qilindi — aynan u bir paytlar komiksni naşr etişdan boş tortgan edi. 2003-yil martida maʼlum böldiki, Nayls ssenariysi rad etilgan, bir yil ötgaç esa «Columbia Pictures» uning ssenariysini qayta işlaşga kirişdi. «Ghost House Pictures» biznes-menejeri Syu Baynder vampirlar triller suratga olinişi kamida bir yildan keyin boşlanişini eʼlon qildi, çunki studiyaning rejasida yana uçta kartina suratga oliş bor edi. Keyingi yilning mayida «Karib dengizi qaroqçilari» filmining birinçi qismi ssenaristi Styuart Bitti Nayls ssenariysini qayta yozdi; keyinçalik Nayls buni 2004-yil oktabrida maʼqulladi.

2005-yil sentabrida eʼlon qilindiki, rejissyor Devid Sleyd Şimoliy Amerikada «Columbia Pictures» va «Mandate Pictures» tarqatadigan, jahon prokatida esa boşqa kompaniyalar iştirok etadigan kartinalarni suratga oladi. 2006-yil martida Sleyd ssenarist Brayan Nelson — rejissyorning oldingi kartinasi «Lollipop» ssenariysi muallifi — Bittining örniga «30 Days of Night» ssenariysi ustida işlayotganini aytdi.

2006-yil iyunida Josh Hartnett Barrou şaharçasining yoş şerifi rolini oldi, Melissa George esa uning xotini va hamkasbi roliga tayinlandi. Denny Huston vampirlar tödasi yetakçisi rolini ijro etadi.

Suratga oliş 2006-yil yozida Alyaskada va Yangi Zelandiyada bölişi rejalaştirilgan edi, lekin keyinga qoldirildi. 2006-yilgi intervyusida ijroçi prodyuser Mayk Richardson kartina 35 millimetrli plyonkaga suratga olinişini aytdi, garçi «Genesis» kamerasi bilan variant ham muhokama qilingan bölsa-da. Suratga oliş oldidan bergan intervyusida Sleyd Ben Templsmitning rasmlari film dizaynini işlaşda foydalanilişini aytdi. Rejissyor, şuningdek, Nelson ssenariysi komik roman ruhiga juda yaqin ekanini va u özi «qörqinçli vampirlar filmi»ni suratga olmoqçi ekanini taʼkidladi, çunki uning fikriça, bunday kartinalar unçalik köp emas. «Boşqa filmlarda köp bemaʼni yeçimlar bor, biz esa ulardan qoçişga harakat qilamiz va qölimizdan kelgan hamma narsani qilamiz. Asosiy yöllardan biri — filmni asl romandan köra naturalistikroq qiliş, çunki u juda börttirilgan». Şuningdek, ijodkorlar vampirlar odam tuşunadigan tilda gaplaşsa, unçalik qörqinçli bölmasligidan qörqişdi, şu sababli yangi vampirlar tili ixtiro qilindi — buning uçun filmga Oklend yaqinidagi universitetdan lingvist professor jalb etildi. «Biz juda sodda til yaratdik, u heç qanday maʼlum şevaga öxşamaydi — oddiy harakatlar, ovqat, ov, „ha/yöq“ uçun minimal belgilar: hammasi sodda, çunki yirtqiç vampirlarning tabiati şunday», — deydi Sleyd.

2007-yil fevralida 70 kun davom etgan suratga oliş töliq yakunlandi. Suratga oliş «Henderson Valley Studios» studiyasida, şuningdek Oklend, Kvinstaun şahri atrofida, Xobsonvill aerodromida, Vaitakire boğida va Yangi Zelandiyadagi Vayoru-Snou fermasida ötkazildi. Deyarli barça tungi sahnalar kunduzi suratga olindi. Xartnet trukalarning köp qismini özi bajardi, Melissa George esa şov-şuvli sahnalarda maşinani özi boşqardi.

2007-yil aprelida kompozitor Brayan Reytsell film saundtrekini yaratiş uçun yollandi.

Film 2007-yil 19-oktabrda AQŞ va Kanadaning 2855 ta kinoteatrida premyerasini ötkazdi. Birinçi dam oliş kunlarida film $15 951 902 yiğib, prokat yetakçisiga aylandi. Jami AQŞ va Kanadada yiğim $39 568 996 böldi, xorijdagi yiğim esa — $35 735 361. Umuman olganda film $75 304 357 yiğdi.

«Rotten Tomatoes» sayti filmga 157 ta ijobiy tanqidiy şarhga asoslanib 51 % berdi. «Metacritic» esa filmga 100 ballik şkala böyiça 29 ta şarhga asoslanib 53 ball berdi, şarhlar filmga nisbatan aralaş baho bergan edi.

2008-yilda film bir neça taniqli mukofotga nominatsiyalarga sazovor böldi:

«Teen Choice Awards»: «Eng yaxşi qörqinçli film» va «Qörqinçli filmdagi eng yaxşi erkak roli» (Josh Hartnett)

«Golden Trailer Awards»: «Eng yaxşi qörqinçli film», «Eng yaxşi reklama roligi» (Create Advertising Group studiyasi), «Eng yaxşi partizan marketingi» (Ignition Prin kompaniyasi) va «Eng yaxşi original poster» (Ignition Prin kompaniyasi)

«Empire Awards»: «Eng yaxşi qörqinçli film»

«Academy Of Science Fiction, Fantasy & Horror Films»: «Eng yaxşi qörqinçli film» va «Eng yaxşi grim» (Davine Lamont va Jino Açevedo)

«30 Days of Night 2: Dark Days» davomi 2010-yil 5-oktabrda töğridan-töğri videoda çiqdi. Ssenariyni Stiv Nayls va Ben Ketay yozdi, qöyilişi esa Ketayga topşirildi. Suratga oliş 2009-yil 20-oktabrda boşlandi; Ris Koyro va Mia Kirshner filmda boş rollarni oldi, şuningdek kartinada Garold Perriño, Kile Sançes, Diora Bard va Monik Gandertonlar ham rol öynadi. Suratga olingandan uç kun ötgaç Nayls Kile Sançes Stella Olesun rolida Melissa George örnini egallaganini eʼlon qildi. Film kiçik byudjet doirasida suratga olindi va komiks voqealariga yaqin qoldi. Bundan taşqari ikkita internet-serial suratga olindi: «30 Days of Night: Blood Trails» va «30 Days of Night: Dust to Dust».

Film AQŞda 2008-yil 26-fevralda DVD, Blu-ray va PlayStation Portable uçun UMD formatida çiqdi. Sotuvlar har bir sotilgan 1 429 600 ta DVD nusxasi hisobiga $26 949 780 ni taşkil etdi. Blu-ray sotuvlari bu körsatkiçlarga kiritilmagan. Naşr bitta diskdan iborat bölib, unda filmdan taşqari kartina yaratilişining turli jihatlari haqida 8 ta qisqa metrajli film, şuningdek «Blood+» anime-prokati ham joylaşgan edi.

Filmning Buyuk Britaniyadagi ikkinçi mintaqa relizi ikki diskdan iborat bölib, 2008-yil aprelida çiqdi. Disk prokat versiyasini saqlagan bölsa-da, BBFC video naşrga «18 yoşgaça bolalar uçun» reytingini berdi, oldin esa «15 yoşgaça bolalar uçun» reytingi berilgan edi. Naşrda xuddi şu bonuslar bor edi, lekin qutiga «30 Days of Night» grafik romani ham qöşib qöyilgan edi.

2008-yilda «Myuzik-treyd» kompaniyasi filmning oddiy va soddalaştirilgan naşrini töliq rus tiliga dublyaj qilingan holda çiqardi. Oddiy naşrda Dolby Digital 5.1 va DTS 5.1 formatidagi rus audiotreki, şuningdek WideScreen 16:9 (1.78:1) formatidagi Dolby Digital 2.0 ingliz audiotreki bor edi. Soddalaştirilgan naşr Standart 4:3 (1.33:1) formatidagi video va bitta Dolby Digital 2.1 rus audiotreki bilan taqdim etildi. Ikkala naşrda ham bonuslar yöq edi.

2007-yil 25-sentabrda «Pocket Star» naşriyoti Tim Lebbon (ingl. Tim Lebbon) yozgan «30 Days of Night» romanini çiqardi (ISBN 978-1-4165-4497-5) — bu franşiza doirasida çiqarilgan oltita kitobdan biri.