«72 metr» — Vladimir Xotinenko rejissyorligidagi rus badiiy filmi. Aleksandr Pokrovskiyning şu nomli hikoyasi va «72 metr» hamda «Otiş kerak» töplamlaridagi bir qator boşqa hikoyalari asosida suratga olingan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Sergey Makovetsky, Marat Basharov, Andrey Krasko
3Syujet
Harbiy-dengiz flotining kapitan-leytenantlari Pyotr Orlov va Ivan Muravyov «Slavyanka» DPL‘ida uzoq vaqtdan…
Harbiy-dengiz flotining kapitan-leytenantlari Pyotr Orlov va Ivan Muravyov «Slavyanka» DPL‘ida uzoq vaqtdan beri xizmat qilişadi. Bir paytlar ular eng yaxşi döst bölişgan. 1986-yilda birgalikda xizmat ötaş uçun Sevastopolga kelişadi, gözal qiz Nelli bilan tanişib, ikkovi ham unga birinçi körişdanoq oşiq bölib qolişadi. Nelli Ivanni tanlaydi va şu paytdan boşlab ofitserlarning döstligida yoriq paydo böladi.
1992-yilda SSSR parçalanib, Qora dengiz floti bölingaç, «Slavyanka» ekipajining katta qismi Ukraina qasamyodini qabul qilişdan boş tortadi va Şimoliy flotga ötkaziladi. Rejali jangovar maşğulotlar vaqtida qayiq komandiri, birinçi darajali kapitan Gennadiy Yaniçar topşiriqni eʼlon qiladi: şartli duşmanning yetakçi kemasini torpedo hujumi bilan yöq qiliş va taʼqibdan qutulib, 24 soat davomida sezilmay qoliş. Qayiqda ekipajdan taşqari fuqaro şifokor Çernenko ham bor.
Öquv markazida heç kim suv osti kemasi qaysi tomonga harakatlanişini bilmaydi. Maşğulot paytida fojia yuz beradi: öquv raketasining işlatilgan dumi tubiga tuşib, Uluğ Vatan uruşidan beri «uxlab yotgan» dengiz minasini qözğatadi. Mina sekin «Slavyanka»ga qarab siljiydi va uning çap bortida portlaydi. Natijada qayiq çökib, 72 metr çuqurlikda tubga yotib qoladi; 11 bölimdan faqat 5 tasi suv ostida qolmaydi. Portlaşda ekipajning 4 aʼzosi halok böladi, ular bilan birga qayiq komandiri Yaniçar ham nobud böladi. Çernenko, Orlov va matros Molodoy yarim suv bosgan 3-bölimda qolişadi, lekin çökkan qayiq böylab harakatlanib, eng kam zarar körgan 1-bölimga — kapitan-leytenant Ivan Muravyov qöl ostidagi bölimga yetib olişadi. U yerda ekipajning boşqa tirik qolgan aʼzolari bor. Omon qoliş tamoyillarini buzib, Ivan Muravyov uçta odamni içkariga kiritişga qaror qiladi. Quruqlikdan qutqaruvçilar kelgunça yuriş qömondonligi Muravyovga topşiriladi. Şu maqsadda tösiq oçiladi, bölim ham ançagina suv bilan töladi, ammo ekipajning butun tirik qolgan qismi birlaşadi.
Suvosti kemaçilari omon qoliş yölini izlaydi va suvosti qutqaruv jihozida torpedo apparatlari orqali çiqişga qaror qilişadi. Lekin maʼlum böladiki, faqat bitta IDA-59 izolyatsiyalovçi nafas oliş apparati yaroqli. Bu katta miçman Krauzening beparvoligi tufayli sodir bölgan: u jihozlarni olganda ularning yaroqliligini tekşirmagan, çunki boşqa ish bilan band bölgan — xotiniga sovğa qilmoqçi bölgan, ammo xotini sovğani qabul qilmagan sirğalarni sotişga urinayotgan edi. Krauze öz joniga qasd qilmoqçi böladi, lekin hamkasblari uni qurolsizlantiradi. Oxir-oqibatda jamoa Çernenkoni yuqoriga çiqarişga qaror qiladi. U suv ostida qolgan «Slavyanka»ning joylaşuvini belgilaş uçun qutqaruv böyini — «vyuşka»ni örnatişi, qirğoqqa çiqib, falokat haqida xabar berişi kerak. Oxir-oqibat Çernenko qirğoqqa yetib boradi va şahar tomon yuguradi.
«Slavyanka» ekipaji qutqaruvçilarni kutadi. Filmning finali oçiq qoldiriladi.
4Syomka guruhi
Ssenariy muallifi: Valeriy Zalotuxa (Vladimir Xotinenko…
Ssenariy muallifi: Valeriy Zalotuxa (Vladimir Xotinenko iştirokida)
Rejissyor: Vladimir Xotinenko
Operator: Ilya Dyomin
Badiiy rassom-postanovçi: Konstantin Melnikov
Montaj: Oleg Rayevskiy, Svetlana Tarik
Kompozitor: Ennio Morriconе
Tryuklar postanovçisi: Valeriy Derkaç
Prodyuserlar: Leonid Vereşçagin, Anatoliy Maksimov, Konstantin Ernst
5Suratga oliş
Suratga olişda 877 va 877V loyihasidagi suvosti kemalari iştirok etgan — Şimoliy flotning B-471…

Suratga olişda 877 va 877V loyihasidagi suvosti kemalari iştirok etgan — Şimoliy flotning B-471 «Magnitogorsk» va Rossiya Qora dengiz flotining B-871 «Alrosa» kemalari.
Andrey Krasko iştirok etgan köplab boşqa filmlardagi kabi, aktyor ham öz qahramonining baʼzi replikalarini va xarakterini özi qayta işlagan. Şunday epizodlardan biri — Yaniçarning pirsda tutgan xulqi: katta miçman Legkostupovni qattiq sökkanidan keyin u xotiniga deyarli egilgan holda yuguradi.
Film Polyarniy, Severomorsk, Gadjiyevo va Sevastopol şaharlarida suratga olingan.
6Mukofotlar
«Oltin burgut — 2005» mukofoti quyidagi…
«Oltin burgut — 2005» mukofoti quyidagi nominatsiyalarda:
Eng yaxşi badiiy film
Film uçun eng yaxşi musiqa
7Tanqid
Ukraina Yozuvçilar uyuşmasi Kiyev taşkilotining rahbari Viktor Baranov filmning paydo bölişiga salbiy…
Ukraina Yozuvçilar uyuşmasi Kiyev taşkilotining rahbari Viktor Baranov filmning paydo bölişiga salbiy munosabat bildirib, unda ukrainofobiya belgilarini topdi. Ukrainaning ommaviy axloqni himoya qiliş böyiça milliy ekspert komissiyasi «72 metr» badiiy filmida «ukrain va rus xalqlariga nisbatan milliy adovat tarğiboti, tahqirlaş va haqorat qiliş belgilari» borligini tan oldi.
8Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «72 метра» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.