9

Voqealar bizning dunyoga öxşaş, lekin muqobil haqiqatdagi dunyoda röy beradi. Xronika kadrlari, jang maydonlarida qolib ketgan harbiy texnika (tanklar, artilleriya) va Germaniya tarixiga işoralar (kansler, qizil-qora-oq bayroqlar, jamiyatning yuqori darajada militarizatsiyasi, patefon yozuvlari) asosida, voqealar taxminan XX asrning birinçi yarmiga töğri keladi.

Bir paytlar bir Olim yaşagan, u qalbga ega mukammal sunʼiy aql yaratmoqçi bölgan. Afsuski, bunday aqlni qadimiy artefaktsiz yaratib bölmas edi, çunki u ruhni buyumga köçiriş va qaytariş imkonini berardi. Ammo Olim yaşab işlagan mamlakat kanslerining bu sunʼiy aql va artefakt borasida öz rejalari bor edi: u dunyoni böysundirişni orzu qilardi. Afsuski, Olim işini oxiriga yetkazişga ulgurmadi: kansler artefaktni birinçi bölib topdi va maşinani işga tuşirişni buyurdi, lekin eng masʼuliyatli paytda Olimni bu ish ustidan çetlaştirdi. Maşinani birinçi bölib işga tuşirgan odam uning qurboniga aylandi: sovuq mexanik aqlning içidagi böşliq begona ruhlar bilan tölişni istardi. Kansler dunyo uruşini muvaffaqiyatli boşlab, sunʼiy aql yaratgan jangovar robotlar yordamida ğalaba qozondi. Ammo dunyo odamlari böysundirilgaç, maşina köproq ruh izlab yaratuvçilariga qarşi isyon kötardi. Öz xatolarini tuzatiş uçun Olim, öziga yaqinlaşgan yaratuvçisi bölgan maşinadan artefaktni olib qöydi va yana alkimyo bilan şuğullana boşladi. U töqqizta qöğirçoq yasadi va ularga öz ruhining bölaklarini hamda odamlar haqidagi xotiralarni joyladi: yaqinlari va döstlari haqida (ölgandan keyin işlarni bajariş uçun) va duşmanlari haqida (ular butun mavjudligi davomida qilgan işlari uçun tavba qiliş uçun). Oxirgi, töqqizinçi qöğirçoqqa Olim ruhining sönggi qismini joylab, vafot etdi. Şu orada robotlar armiyasi zaharli gaz soçib, barça tirik mavjudotlarni yöq qildi.

Birinçi — mato qöğirçoqlarning eng kattasi. U uruş inson va robotlar örtasida röy berganini birinçi bölib körgan. Özini töqqizlikning tabiiy yetakçisi deb hisoblaydi. U mağrur va takabbur, lekin şu bilan birga juda qörqoq va hatto nomard. Şunga qaramay, maʼlum bir paytda unga qahramonlik qiliş, Töqqizinçini ölimdan qutqariş töğri keladi. Gluxovskiy talqinida Birinçiga Maşinani Olim ruhini töliq jonlantirişni tugatişdan oldin olib qöygan va uni yomon maqsadlarda işlatgan Kansler haqidagi xotiralar joylangan.

Ikkinçi — xuşçaqçaq va optimist qöğirçoq-ixtiroçi, turli çiqindilardan köplab texnik moslamalar yasagan. U hatto Töqqizinçini tuzatib, unga nutq qobiliyatini qaytaradi. Uni qutqarişga urinayotganda Töqqizinçi tasodifan Maşinani işga tuşiradi. Maşina uning ruhini birinçi bölib yutadi. Gluxovskiy talqinida Ikkinçi — Olimning yordamçisi va sadoqatli dösti, uning rahbarligida önlab yillar işlagan.

Uçinçi va Törtinçi — kiçkina egizaklar, ular kitob öqişni juda yaxşi köradi; ularning boşpanasi eski kutubxonada jihozlangan. Ularda nutq sovğasi yöq, lekin tez miltillaydigan köz-çiroqlar yordamida bir-biri bilan muloqot qila oladi va hatto slayd-şou ham körsata oladi. Gluxovskiy talqinida ularga Olimning egizak öğillari, birinçi sinf öquvçilari haqidagi xotiralar joylangan, buni Töqqizinçining özi aytadi.

Beşinçi — bir közli odamça; çap közini odamlar va robotlar örtasidagi uruş paytida yöqotgan. U tikuvçilik isteʼdodiga ega va Töqqizinçini yirtilgan qölini tikib «davolaydi». Bu biroz qörqoq, lekin mehribon va muhabbatli odamça; u Töqqizinçi bilan tez döst bölib qoladi. Gluxovskiy talqinida u şifokor bölib, Olimni oğir kasallikdan davolagan va maşinalarga qarşi uruş paytida yaradorlarni oxirigaça davolagan. U bir marta «heç qaçon bu işni örganmagan, lekin qöllar özi hamma narsani qiladi» deydi, buni keyinçalik Töqqizinçi takrorlaydi.

Oltinçi — barmoqlarida yoziş uçun pat-qalamlari bölgan aqldan ozgan qöğirçoq; u artefakt tasvirlarini töxtovsiz çizadi. Artefaktning tabiatini u boşqalardan farqli ölaroq biladi, lekin eslay olmaydi. Közlari har xil ölçamda. Gluxovskiy talqinida Oltinçiga maşinani yoqib, uning birinçi qurboni bölgan baxtsiz muhandis haqidagi xotiralar joylangan.

Yettinçi — ovçi odamça, juda jasur va çaqqon. U odamçalarga hujum qiladigan maşina-hayvonlarni öldirgan. Şu bilan birga u mehribon va ğamxör xöjayin, egizaklar Uçinçi va Törtinçini parvariş qiladi. U Töqqizinçi va egizaklarni köz qoraçiğidek asraydi. Uning Töqqizinçiga bölgan his-tuyğulari butun film davomida doim özgarib turadi, lekin oxirida bu his-tuyğular muhabbatga aylanadi. Gluxovskiy talqinida bu odamçaga olim xotinining — jasur va şu bilan birga ğamxör ayolning xotiralari joylangan.

Sakkizinçi — Birinçining sadoqatli qöriqçisi bölgan baquvvat va kuçli mato odamça. Orqasida magnit olib yuradi, unga öz qurollari — piçoq va qayçi tiğlari — yopiştiriladi. Magnit unga yaşirin ayblarini qondirişga ham xizmat qiladi: Sakkizinçi elektr miyasini magnitlab, zavq oladi, lekin şu paytda atrofdagi dunyoni butunlay unutadi. U qörqmas va hatto özidan kuçli raqib bilan jangga kirişga tayyor (bu quş bilan jangda namoyon böladi). Gluxovskiy talqinida bu odamçaga umrining oxirigaça Kansler oldida sadoqatli qolgan Kansler qöriqçisining xotiralari joylangan.

Töqqizinçi — multfilmning boş qahramoni, odamlar va robotlar örtasidagi uruşning guvohi bölmagan, laboratoriyada qolib ketgan sönggi odamça. Ehtimol, Olim uni yaratayotganda juda şoşgan, çunki unga dinamik qöymagan. U mato qöğirçoqlar içida eng kuçli yoki çaqqoni emas, lekin eng jasuri. Töqqizinçi Maşinani işga tuşirgani uçun aybdor, lekin u Olimdan qolgan merosni ham bilib oladi va oxirida töğri qaror qabul qiladi. Birinçi uçraşuvdayoq boşqa qöğirçoq — Yettinçiga darhol oşiq bölib qoladi, u esa tez orada unga javob beradi. Gluxovskiy talqinida Töqqizinçiga Olimning butun ruhi va uning xotiralari töliq joylangan.

Olim — Maşinaning yaratuvçisi. Kansler askarlari uni öz ijodidan çetlaştirgaç, u juda keç anglaydi, qilgan xatosi butun insoniyat uçun halokatli ekanini va özining ruhini yaratgan artefakt yordamida mato qöğirçoqlarga köçiradi. Töqqizinçi uning mumiyalangan jasadini laboratoriya polida köradi. Gluxovskiy talqinida alkimyo bilan qiziqqan Olim artefaktni yaratmagan, balki uni faqat öz ruhini Töqqizinçining tanasiga köçiriş uçun işlatgan.

Kansler — Maşinani qurgan mamlakat diktatori. Uning mexanik mahsulotlari yordamida u dunyo uruşini boşlagan va ğalaba qozongan, lekin oxir-oqibat mexanizmlar insonlarga qarşi burilgan.

Yiğiş maşinasi — köplab qisqiçli ulkan robot, multfilmning asosiy antagonisti. Aslida bu ikkita kiçik qöli bölgan örtaça ölçamdagi şar. Lekin Kansler uni korpusga joylagaç, u boşqalarning ruhlarini yutib, qotil robotlar yasay boşlaydi. Olim artefaktni maşinadan olib qöya oldi, çunki maşina uni eslab qolgan va unga yaqinlaşişga ruxsat bergan edi. Töqqizinçi keyinroq artefaktdan foydalanadi va öğirlangan ruhlarni olib qöyib, sunʼiy intellektni yöq qiladi.

Quşhayvon — Maşina Töqqizinçi tomonidan faollaştirilgandan keyin yaratgan birinçi ijodi, dumida öq bölgan uçadigan robot. U qöğirçoqlarni ibodatxonadan haydab çiqaradi va Yettinçini yaralaydi. Bayroq bölaklari biriktirilgan mexanizmdan yasalgan, qanotlar vazifasini bajaradi; mexanizmning orqa tomonida tez uçişga imkon beradigan parrak, şuningdek, garpun mahkamlangan dum bor. U törtta közga va piçoqlar, skalpellar hamda boşqa ötkir buyumlardan yasalgan öziga xos tumşuqqa ega. Quşni yengiş mumkin böldi, u vayronalarda yotgan, qulagan samolyotning havo parragiga garpunini ilintirib qolgandan keyin. Beşinçi va Oltinçi dvigatelni işga tuşirişga muvaffaq bölişadi va u robotni yöq qiladi.

Töquvçi — Maşinaning törtinçi ijodi. Dahşatli yuzli ilon, dumida Ikkinçining tanasi bor; u şu tana bilan qöğirçoqlarni xiralaştirib, ularni köp sonli tikuv ignalari bilan öziga tikardi. U Sakkizinçi va Yettinçini öğirlab, Maşinaga yetkazişga muvaffaq böldi. Töqqizinçi Sakkizinçini qutqarib ulgurmadi va uning ruhini Maşina yutdi, lekin Yettinçini qutqarib qoldi, töquvçini mexanizmlar çuqurligiga aldab kiritib, şu bilan uni yöq qildi.

Muşukhayvon — Maşina tiriklaştirilişidan oldin yaratilgan (aynan u uni tiriklantirmoqçi edi); qisqa metrajli multfilmda qatnaşgan, u erda balandlikdan yiqilib halok bölgan. Töliq metrajli multfilmda uning boşini Yettinçi uzib taşlaydi.

Shane Acker — rejissyor

Tim Burton — prodyuser

Timur Bekmambetov — prodyuser

Mary Clayton — prodyuser

Dana Ginsburg — prodyuser

Dzinko Goto — prodyuser

Jim Lemley — prodyuser

Marcy Levine — prodyuser

Shane Acker — ssenariy muallifi

Ben Gluck — ssenariy muallifi

Pamela Pettler — ssenariy muallifi

Deborah Lurie — kompozitor

Danny Elfman — kompozitor

Dmitriy Gluxovskiy — rus tilidagi tarjima va moslaştiriş muallifi, şuningdek, film uçun adabiy old voqea muallifi

Barça qöğirçoqlar Olim ruhining bir qismidir. Töqqizinçiga Olim ruhining sönggi zarrasini bergan.

Olim alkimyo bilan şuğullanmagan.

Avtorlaştirilgan versiyada aytilgan «qadimiy artefakt» aslida Olim yaratgan «Qurilma».

Olim Töqqizinçiga «Qurilma» yordamida ruhlarni saqlab qoliş örniga Maşinani yöq qilişni taklif qilgan.

2008-yil dekabrida Focus Features kompaniyasi iPhone (va şunga öxşaş qurilmalar) egalari uçun filmdan maxsus eksklyuziv rolik çiqardi (roliklar oldidan Shane Acker va Timur Bekmambetovning kiriş sözi bor edi).

Muallifning eʼtirof etişiça, filmning dizayni Yan Şvankmayer, Quay Brothers (ingl.) akalari va Lauenstein akalari (Christoph va Wolfgang Lauenstein) ijodidan ilhomlangan.

Rossiyaning «Galileo» dasturining 420-sonli çiqişida (uning boşlovçisi Aleksandr Puşnoy edi, u Oltinçiga ovoz bergan), multfilm va unga rus tilidagi dublyaj qanday yaratilgani haqida gapirib berilgan.