«Fransuz» — rossiyalik tarixiy dramatik film, rejissyor Andrey Smirnovning SSSRda «eriş» (ottepel) boşlanişi haqidagi asari. Film sovet dissidenti, samizdat ğoyaviy asosçilaridan biri Aleksandr Ginzburg xotirasiga bağişlangan. Filmning Rossiyadagi premyerasi 2019-yil 31-oktabrda bölib ötdi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Evgenia Obraztsova, Aleksandr Baluev, Yevgeny Tkachuk
3Syujet
1957-yil avgusti. Çap qaraşli uç yoş parijlik — Nikol, Jan-Mari va Per kafeda, Sena sohilida sönggi marta…
1957-yil avgusti. Çap qaraşli uç yoş parijlik — Nikol, Jan-Mari va Per kafeda, Sena sohilida sönggi marta uçraşadilar: Jan-Mari Jazoirga askar bölib ketadi, rus kelib çiqişli talaba Per esa SSSRga stajirovkaga jönab ketadi.
Per Dyuran MDU yotoqxonasiga joylaşadi, rus adabiyoti bilan şuğullanadi, baletmeyster Marius Petipaning ijodi haqidagi ishi uçun material töplaydi, VGIK talabasi, fotograf Valera Uspenskiy bilan döst böladi, u esa uni Bolşoy teatri balerinasi Kira Galkina bilan taniştiradi. Moskvaliklar rus tilini yaxşi biladigan fransuz bilan qiziqiş bilan muloqot qilişadi — «eriş» davom etmoqda, çet elliklar bilan aloqalar endi yaşirin taqiq ostida emas. Yangi tanişuvlar tufayli Per Moskva hayotiga, nafaqat rasmiy, balki norasmiy tomoniga ham çuqur kirib boradi… Befarq va mustaqil Kiraga Per mehr qöya boşlaydi, bu esa Valera bilan raqobatga olib keladi.
Per özining biologik otasi bölgan sobiq oq zobit Tatişçevni qidiradi: uning onasi, qadimiy zodagonlar avlodi, 1931-yilda Tatişçev bilan «kurort romani» keçirgan va homilador bölgan. Homiladorligini yaşirib, Berlindagi sovet savdo vakolatxonasiga işga joylaşgan, söngra tezda qoçib Parijga köçib ketgan. GULAGda köp yillar ötkazgan smolyanka opa-singillar yordamida Per provinsiyada qorovul bölib işlayotgan Tatişçevni topişga muvaffaq böladi. Maʼlum bölişiça, oqlarning Konstantinopolga evakuatsiyasidan keyin u RSFSRda qolgan, Qrimdagi qizil terror paytida nomaʼlum yöl bilan ölimdan qutulgan va 30-yillarning boşigaça ozodlikda yurgan, dengizda dam oliş imkoniyatiga ega bölgan; uning birinçi hibsgaça bölgan kasbi aniq emas. 1930-1940-yillarda Tatişçev hibsga olingan va GULAGda qamalgan, lekin omon qolgan. Per va Tatişçev tanişadilar, şu bilan birga Tatişçev Perning kommunist ekanligidan hayratga tuşadi va buni taqdirning masxarasi deb hisoblaydi. Tatişçev Perga öz hayotining sirini oçadi: u yaxşi matematik bölib, Xudoning mavjudligini qatʼiy isbotlagan. Perning u bilan uçraşuvidan köp ötmay Tatişçev vafot etadi. Per Moskvaga qaytadi, u yerda Valeraning hibsga olinganini bilib, Parijga jönab ketadi.
4Rollarda
Anton Rival — Per Dyuran, fransuz…
Anton Rival — Per Dyuran, fransuz talabasi
Yevgeniya Obraztsova — Kira Galkina, Bolşoy teatri balerinasi
Aleksandr Baluev — Tatişçev, oq zobit sobiq, sobiq mahbus, non zavodida tungi qorovul
Yevgeniy Tkaçuk — Valeriy Uspenskiy, fotograf
Mixail Efremov — Valeriy Uspenskiyning otasi, sobiq marksizm öqituvçisi, sobiq mahbus
Roman Madyanov — Nikolay Kuzmiç Çukovskiy
Alyona Oskina — Çukovskaya
Nina Drobişeva — Olga Kirillovna Obrezkova, zodagon, sobiq mahbus
Natalya Tenyakova — Mariya Kirillovna Obrezkova, zodagon, sobiq mahbus
Vera Laşkova — Anna Fyodorovna, madaniyat uyi xöjalik mudiri
Yevgeniy Xaritonov — Oskar Rabin
Aleksandr Zamuraev — alkogolik
Marina Barsukova — Janna, altçi
Lyusi Aron — Nikol
Jeremi Duval — Jan-Mari
5Ijodiy guruh
Ssenariy muallifi va rejissyor-postanovkaçi — Andrey…
Ssenariy muallifi va rejissyor-postanovkaçi — Andrey Smirnov
Operator-postanovkaçi — Yuriy Şaygardanov, R.G.C.
Rassom-postanovkaçi — Vladimir Gudilin
Kostyum rassomi — Lyudmila Gaintseva
Grim rassomi — Yelena Dmitriyenko
Montaj — Alla Strelnikova
Ovoz rejissyori — Oleg Tatarinov
Prodyuserlar — Andrey Smirnov, Yelena Prudnikova
Filmda Dmitriy Şostakoviç musiqasi işlatilgan.
6Şarhlar
Bu kiçik katta kinoni eng oson sovetga qarşi pafos muallifiga (inkor etib bölmas, lekin yagona mazmun deb…
Bu kiçik katta kinoni eng oson sovetga qarşi pafos muallifiga (inkor etib bölmas, lekin yagona mazmun deb hisoblaş uçun juda ravşan) keltiriş mumkin. Aslida u bizning yöqotilgan xayoliy jannatga — «yöqotgan Rossiyaga» bölgan soğinçimiz haqida hikoya qiladi: biz u yerda heç qaçon yaşamaganmiz, uni bilmaganmiz va hatto taxminan ham tasavvur qilmaganmiz.
Bu odamlarni körsatib, Smirnov birinçi navbatda şuni eslatadi: sovet davrini qanday haqiqiy, lekin köpinça xayoliy yutuqlar uçun uluğlaş — bu bu rejim qurbonlarining xotirasini oyoq osti qilişdir. U göyo zamondoşlariga eslatmoqçi bölgandek: GULAG ötmişini ğoyalaştiriş va uluğlaş şunçaki jinoyat emas, balki bu davr qurbonlariga nisbatan kufrona gunohdir. Şu maʼnoda film ötmiş haqida kino emas — u bugungi kun haqidagi kino bölib çiqadi…
7Mukofotlar
2019 — «Nika» milliy kino…
2019 — «Nika» milliy kino mukofoti:
eng yaxşi badiiy film
eng yaxşi rejissyorlik ishi (A. Smirnov)
eng yaxşi ikkinçi reja erkak roli (A. Baluev va M. Efremov)
eng yaxşi ikkinçi reja ayol roli (N. Drobişeva va N. Tenyakova)
8Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Француз (фильм, 2019)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.