«Gitarali qiz» (Devuşka s gitaroy): Sovet badiiy filmi bölib, uni rejissyor Aleksandr Feyntsimmer 1958-yilda «Mosfilm» kinostudiyasida suratga olgan. Ssenariy mualliflari: Boris Laskin va Vladimir Polyakov. Moskvadagi Butunjahon yoşlar va talabalar festivaliga bağişlangan birinçi badiiy film. Yuriy Nikulinning kinodagi birinçi roli.
«Karnaval keçasi» filmi ekranga çiqqanidan keyin «Gitarali qiz» ssenariysi Lyudmila Gurçenkoning maşhurligiga tayanib, aynan uning uçun yozilgan. Kartina 1957-yil yozida Moskvada ötkazilgan VI Butunjahon yoşlar va talabalar festivaliga tayyorgarlik davrida suratga olingan va bu ahamiyatli voqeaga bağişlangan birinçi sovet badiiy filmi böldi.
Film 1958-yil 1-sentyabrda premyerasini ötkazdi. Yil yakunlariga köra «Gitarali qiz» tomoşabinlar soni böyiça öninçi örinni egalladi va kinoteatr ekranlarida deyarli 32 million tomoşabinni töpladi, ammo «Karnaval keçasi»ning ajoyib muvaffaqiyatini takrorlay olmadi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Lyudmila Gurchenko, Mikhail Zharov, Faina Ranevskaya
3Syujet
Musiqa dökonining çiroyli sotuvçisi, aktrisa bölişni orzu qiladigan Taneçka Fedosovaning atrofida doim…
Musiqa dökonining çiroyli sotuvçisi, aktrisa bölişni orzu qiladigan Taneçka Fedosovaning atrofida doim xaridorlar köp böladi. Ammo ular dökon direktorini bezovta qiladi, çunki u qimmatli xodimini yöqotişdan qörqadi. U Tanining karyerasiga tösiq qöyişga harakat qiladi, holbuki qizda aktrisa böliş uçun barça imkoniyatlar bor. Qizning yoş kompozitor bilan tanişuvi uning orzusini amalga oşirişga yordam beradi.
4Rollarda
Lyudmila Gurçenko — Tanya Fedosova, musiqa dökonining…

Lyudmila Gurçenko — Tanya Fedosova, musiqa dökonining sotuvçisi
Mixail Jarov — Arkadiy Ivanoviç Sviristinskiy («Kuzya»), musiqa dökoni direktori
Faina Ranevskaya — Zoya Pavlovna Sviristinskaya, Arkadiy Ivanoviçning xotini
Boris Petker — Apollon Matveyeviç Starobarabantsev, filarmoniya yuriskonsulti
Sergey Blinnikov — Vasiliy Maksimoviç Fedosov, Tanyaning otasi
Vladimir Gusev — Sergey Korzikov, kompozitor
Oleg Anofriev — Vanya Savuşkin, musiqa dökonining sotuvçisi
Larisa Kronberg — musiqa dökonidagi kassir (titrlarda L. Sobolevskaya)
Sergey Filippov — Fyodor Fyodoroviç Mamin-Skvortsovskiy, «tanqidçi» — it yetiştiruvçi
Boris Novikov — Matvey Yakovleviç Tsyplakov, «tanqidçi» — sartaroş
Mixail Pugovkin — Penkin, «tanqidçi» — elektrik
Sergey Golovanov — Kolosov, hayʼat raisi
Svetlana Kharitonova — Kulundadan kelgan xaridor ayol
Yuriy Nikulin — omadsiz pirotexnik
Georgiy Vitsin — Dnepropetrovskdan kelgan xaridor
Evgeniy Kudryaşev — hikoya qilgan iştirokçi (titrlarda E. Kudryaşov)
Valentin Brilev — doimiy xaridor (titrlarda yöq)
Jiji Marga — Buxarestdan kelgan qöşiqçi (titrlarda yöq)
Zinaida Soroçinskaya — xaridor ayol (titrlarda yöq)
5Suratga oliş
Xalqlar döstligiga urğu berilgan bu quvnoq musiqiy komediya VI Butunjahon yoşlar va talabalar festivali…

Xalqlar döstligiga urğu berilgan bu quvnoq musiqiy komediya VI Butunjahon yoşlar va talabalar festivali munosabati bilan SSSR poytaxtiga kelgan xalqlar haqida bölib, uni «yuqoridan» buyurtma qilingan — öşa paytdagi SSSR madaniyat vaziri Nikolay Mixaylov bergan. Ssenariy mualliflari Boris Laskin va Vladimir Polyakov savdo tarmoğining «yulduzi» Tanya Fedosova haqida hikoya öylab topişdi. Qiz yirik poytaxt musiqa dökonining nota bölimi peştaxtasi ortida özi uçun tor bölib qolgan, uning atrofida esa xorijlik talabalar aylanib yurişadi.
Kartina ustida işlaş uçun rejissyor Aleksandr Feyntsimmer tanlandi. U komediyada heç qanday tajribaga ega emas edi, lekin «Konstantin Zaslonov» va «Ularning Vatani bor» dramalari uçun ikki marta Stalin mukofotiga sazovor bölgan edi. Bu tayinlov hamma uçun kutilmagan böldi. Boş qahramon Tanya Fedosova roliga darhol Lyudmila Gurçenko tasdiqlandi. U bundan oldin Eldar Ryazanovning «Karnaval keçasi» filmida boş rolni yorqin ijro etgan edi.
Suratga oliş festivaldan oldin boşlandi, ammo asosiy ish uning oçilişi bilan qizğin tus oldi. Ssenariyga özgartirişlar yurişda kiritilar edi — qaysi delegatsiyani «Mosfilm»ga taklif qila olişga qarab. Şunday qilib, filmga Buyuk Britaniyadan kelgan skiffl guruhi The City Ramblers ham tuşdi — bu musiqaçilar janrning kelib çiqişida turişgan edi. Ularning filmda ijro etilgan «Dr. Jazz» qöşiği ularning çiqişidan saqlanib qolgan yagona video yozuvi böldi.
6Tanqidçilar fikrlari
Rasmiy sovet tanqidçiligi filmni keskin qarşi oldi: «Yana bir qiz», «Yengil janrga … yengil yöl bilan»,…

Rasmiy sovet tanqidçiligi filmni keskin qarşi oldi: «Yana bir qiz», «Yengil janrga … yengil yöl bilan», «Xavfli oğiş», «Yomon did asirligida» — sovet gazetalari filmga şunday sarlavhalar bilan javob berdi. Bunday baho Madaniyat vazirligi va Goskino mansabdorlarining kartinaga ham, Lyudmila Gurçenkoning öziga ham salbiy munosabati bilan izohlanardi. Keyinçalik aktrisa madaniyat vaziri bilan uçraşuvi haqida esladi:
«Ikkovi ham bir vaqtda kirib keldi — vazir va örinbosari. Darhol hujumga ötişdi. Qanday hujum! Men nimaga yöl qöyyapman, deyişdi. Bu şarmandalik! Raqslar, aylanib-aylanib turadigan ğarbiy öyinçoqlar. Va bu bizning komsomolka! <…> „Yer yuzidan supurib taşlaymiz! Bunday nom bölmaydi!“ — bu vazirning sözlari edi. Va bu bugungi demokratik kunlar emas, xohlagança gapirsang ham heç kimga parvo qilinmaydigan vaqt emas edi. Öşa vaqt şafqatsiz edi. Va bu haqiqiy hukm edi». Şu filmdan keyin Gurçenkoga faqat yengil, raqs-qöşiq janridagi aktrisa sifatida uzoq vaqt yopişib qoldi.
Bu film kinodagi debyuti bölgan Yuriy Nikulin özining omadsiz pirotexnik rolini şunçalik yorqin ijro etdiki, tomoşabinlar ham, rejissyorlar ham bu yangi aktyorga darhol eʼtibor qaratişdi va unga öz kartinalarida suratga tuşiş takliflari kela boşladi.
«Izvestiya» gazetasida Lidiya Maslova filmi haqida yozdi:
«Musiqiy jihatdan «Gitarali qiz» — bir yarim soatga «Beş daqiqa haqida qöşiq»ni çöziş urinişi, lekin Feyntsimmer filmidagi qöşiqlarning hammasi ham esda qolmaydi, faqat parodiya şlagerи «Lyusya, Lyusya, men qörqaman, senga berilib ketaman» bundan mustasno <…> Şunga qaramay, «Gitarali qiz»dan körinib turibdiki, Lyudmila Gurçenko ajoyib xarakterli aktrisa, masalan, dramatik qahramonni kulgili tarzda parodiya qila oladi».
Ronald Bergan («The Guardian») filmni «Moskvadagi musiqa dökonining çiroyli yoş xodimi rolida Gurçenko bir neça qöşiqni maftunkorlik bilan kuylaydigan, samarali sahna raqamlariga töla, quvnoq, rangli myuzikl» deb taʼriflagan.
7Kadrlar
1
1 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Девушка с гитарой» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.