A Knight's Tale

XIV asr. Örta asr Yevropasida ritsarlik turnirlari keng tarqalgan bölib, unda jangçilar piyoda nayza bilan, piyoda qiliç bilan va otda nayza bilan kuraşadi. Şunday turnirlardan birida bolaligidan skvayri William Thatçer xizmat qilgan ritsar ser Ektor uçta ğalabadan keyin ölimga olib keladigan jarohat oladi va halok böladi. Uilyam tavakkal qilişga qaror qiladi va ser Ektorning zirhida çiqadi; zirhni unga ser Ektorning xizmatkorlari Roland va Wat kiydirib qöyadi. Uilyam ğalaba qozonib, asosiy mukofotni oladi, ammo faqat olijanob zotlarga kuraşişga ruxsat berilganiga qaramay, u yanada musobaqalaşişga intiladi. U Roland va Watʼni 13 kumuş florinni — keyingi turnirlarga tayyorgarlik köriş uçun — saqlab qolişga köndiradi va ular bilan birga qiliç va nayzada jang qilişni maşq qiladi. Birinçi turnirga Ruanga yölga çiqqanda, uçalasi yoş şoir Geoffrey Çaucer bilan uçraşadi; u katta qarzga botgan va oxir-oqibat kiyimsiz qolgan edi. Çaucer har qanday aristokratik gerbnoma tuzib bera olişini aytadi va Uilyam şundan foydalanib, unga özi uçun olti avlodlik nasabnoma tuzişni buyuradi. Şundan söng Uilyam «Gelderlanddan Ulrix fon Lixtenşteyn» nomi bilan tanilib qoladi; Çaucer uni gerold sifatida şu nom bilan eʼlon qiladi. Şu orada Uilyam Çaucer köp pulni kostitda Simon va Peter ismli, indulgensiya sotiş bilan pul topadigan ikki kişiga yutqazganini bilib qoladi. Uilyam Geoffreyni nogiron bölib qolişdan, yaʼni qarzini tölamagani uçun jazolanişdan qutqariş uçun tölovni öz zimmasiga oladi. Şu bilan birga şaharda gözal xonim Jocelyn bilan uçraşadi.

Turnirlarda har bir duel uç yugurişdan, yaʼni uçta nayzadan iborat böladi. Raqibning tanasiga sinib ketgan nayza uçun ritsar bir ball oladi; raqibning dubulğasiga sinib ketgan nayza uçun esa ikki ball beriladi (bu qiyinroq, çunki nayza sinmasdan dubulğa böylab ötib ketişi mumkin); raqibni otdan yiqitgani uçun esa uçta ball va raqibning otini oladi. Ğolib — köproq ball töplagan kişi. Turnirda Uilyam qiliçda osonlik bilan ğalaba qozonadi va şu nominatsiyada çempion böladi, ammo uning zirhi qattiq şikastlangan bölib, uni Kate ismli ayol temirçi tuzatadi. Otliq janglarda u ser Tomas Kolvill bilan duelga kirişadi; ikki raunddan keyin Tomas yaralanadi va Ulrixdan (Uilyamdan) jangni tugatişni söraydi, çunki şarafini yöqotişni istamaydi. Uilyam jasoratli qaror qabul qiladi va ikkalasi nayzalarini bir-biriga sindirmasdan ajralişadi; bu köpçilikni hayratga soladi. Turnirda hozir bölgan xonim Jocelyn Ulrixning rahm-şafqatini kuçli fazilat deb ataydi, ammo bunga nayza böyiça amaldagi çempion, ozodlar otryadining qömondoni graf Adhemar qöşilmaydi.

Hal qiluvçi duelda Uilyam va Adhemar nayzalarda uç marta töqnaşadi: birinçi marta ular nayzalarini bir-biriga sindirişadi, ikkinçi marta Uilyam öz nayzasini sindiradi, uçinçi marta esa Adhemar Ulrixning dubulğasini uradi. Xonim Jocelyn sovğalarni topşirganda, Adhemar Uilyamning mağrurligini xafa qiladi va şunday deydi: «Sizni tarozuga qöyişdi, ölçaşdi va yaroqsiz deb topişdi», şundan söng u keyinçalik u bilan kuraşişdan boş tortadi. Ğazablangan Ulrix xizmatkorlariga keyingi duelda graf Adhemardan qasos olişga vaʼda beradi hamda şu maqsadda qiliçda kuraşişdan voz keçadi. Uilyam yutuqning bir qismini Jeffrining qarzlarini tölaşga sarflaydi. Keyinroq u raqs keçasida qatnaşadi: Kateʼdan raqs örganadi, Kate esa unga yangi zirh yasab beradi — yengil, ammo mustahkam.

Köp ötmay keyingi turnirda Uilyam bilan avval jang qilgan ser Tomas Kolvill yana paydo böladi. Ammo gerollardan biri bu aslida şahzoda Eduard, yaʼni Qora Şahzoda ekanini aniqlaydi. Adhemar ingliz taxtining merosxöriga zarar yetkazmaslik uçun jang qilişdan boş tortadi, ammo Uilyam xizmatkorlarining iltimoslariga qaramay, jang qilişga qaror qiladi. Ular nayzalarini sindirib jang qilişadi, Uilyam esa Eduardga ismi bilan murojaat qiladi va uning hurmatini qozonadi, şu bilan birga Adhemardan haqoratini qasos oliş niyatini saqlab qoladi. Graf Pyuatye yaqinidagi janubiy Fransiyaga jönab ketadi; uning yöqligida Ulrix turnirlarda ğalaba qozonadi, bu esa Adhemarni ğazablantiradi. Şu paytgaça Uilyam Jocelyn bilan janjallaşgan edi va unga keçirim sörab xat yozadi. Javoban Jocelyn uni sevgisini isbotlaş uçun keyingi turnirda yutqazişni söraydi. Ulrix buni bajaradi, keyin esa barça voqealardan söng Jocelyn şarafiga öşa turnirda ğalaba qozonadi.

Keyingi turnir Londonda bölib ötadi — bu jahon çempionati bölib, Uilyam unga intiladi. Uilyam bir vaqtlar otasi unga inson nafaqat ritsar bölişi, balki xohlasa yulduzlarga ham yetişi mumkinligini aytganini eslaydi. Londonga graf Adhemar ham keladi va Jocelyn qölini söraşini eʼlon qiladi. Uilyam turnirda ğalaba bilan çiqqan bölsa-da, közi ojiz bölib qolgan, tomçi kiyuvçi (tomçi bölgan) otasi John Thatçerʼni izlaşga qaror qiladi; otasi Çeapsideʼda yaşaydi va Uilyam uni 12 yildan beri körmagan edi. Adhemar Uilyamni yaşirinça kuzatib, uning zodagon emasligini va olijanob nasabga ega emasligini aniqlaydi. Uilyam hibsga olinib, zindonga taşlanadi; u yerda Adhemar uni kaltaklaydi va haqorat qiladi: «Seni tarozuga qöyişdi, ölçaşdi va yaroqsiz deb topişdi, men esa bilmayman, qaysi dunyoda sen meni yenga olarding, tomçi öğli!» Roland va Wat katta qiyinçilik bilan Uilyamni, uni jazolaş ustuniga boğlab qöyişganda, olomon parçalab taşlamasligi uçun qutqaradi. Vaziyatni şahzoda Eduard tuzatadi: u eʼlon qiladi, Uilyam nafaqat olijanob oiladan, balki uning şaxsiy fazilatlari ham ritsarga xos ekanini aytadi. Uilyam darhol ozod qilinadi, ritsarlikka unvon beriladi va endi ser William Thatçer deb ataladi.

Uilyam hal qiluvçi duelga, Adhemar bilan jangga tayyorlanadi. Adhemar ritsar duellaridagi kabi ötmas nayza emas, balki ötkir nayza oladi, çunki u Uilyamni öldirmoqçi. Uilyam ikki marta yutqazadi: elkasidan yaralanadi va nayzasini tuşirib yuboradi. Endi uning atigi bitta imkoniyati bor — grafni otdan tuşiriş kerak. Şu maqsadda u zirhini yeçadi, Wat esa nayzani mahkamlab turadi, şu payt Jeffrey qisqa nutqida xöjayinining haqiqiy ismini aytadi. Hal qiluvçi yugurişda Uilyam otasi va Jocelynni köradi, bu uni ilhomlantiradi — özining haqiqiy ismini baland ovozda aytib, uçinçi yugurişda Adhemarni otdan yiqitadi va ğalaba qozonadi. Yerda yotgan Adhemarga bir köriniş keladi, unda Uilyam va uning döstlari hiyla bilan aytadilar: «Sen tarozuga qöyildingmi, ölçanganmisan va yaroqsiz deb topilganmisan. Mana, endi boşqa dunyodasan!» Turnir xonim Jocelyn va ser Uilyamning öpişi bilan yakunlanadi, Çaucer esa bu voqealar haqida kitob yozişni vaʼda qiladi.