«Ularning öz ligasi» (ingl. A League of Their Own) — rejissyor Penni Marshall suratga olgan amerikanlik komediya-drama, beysbol haqida.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Geena Davis, Lori Petty, Tom Hanks
3Syujet
1992-yilda keksa ayollar Amerika ayollar beysbol ligasi öyinçilarining uçraşuviga yiğiladi. Dotti (Dorothy)…
1992-yilda keksa ayollar Amerika ayollar beysbol ligasi öyinçilarining uçraşuviga yiğiladi. Dotti (Dorothy) Hinson uçraşuvga istamay boradi va yaqinlariga beysbol uning hayotida heç qaçon muhim bölmaganini, ligadagi çiqişlari esa hayotidagi qisqa bir epizod edi, deydi. Lekin qizi uni köndiradi va uçraşuvda Dottining singlisi Kit bilan uçraşişi mumkinligini taʼkidlaydi. Dotti yiğinga kelib, maydonda eski jamoadoşlarini köradi. Bu manzara unda 1943-yil voqealari haqidagi xotiralarni uyğotadi.
Ikkinçi jahon uruşi paytida erkaklar safarbar qilindi. Şu jumladan beysbol jamoalarining öyinçilari ham. Bir muddat hatto Oliy Amerika beysbol ligasini yopiş ehtimoli ham muhokama qilindi. Lekin şokolad va konfet fabrikasining egasi Walter Harvey ayollar beysbol ligasini tuzişga qaror qiladi. U Ira Levenstaynni matbuot bilan aloqalar böyiça masʼul etib tayinlaydi, Ernie Capadinoni esa öyinçilarni yollaş böyiça masʼul qiladi.
Capadino Oregonga boradi va u yerda Dottining singlisi Gina Devis va Kit Keller (Lori Petti) iştirok etayotgan öyinlardan birini köradi. Kitning öyini çatoq böladi va u bundan taşqari katta opasining maslahatlariga quloq solmaydi, uni haddan taşqari qayğurayotgan va öz aqli bilan yaşaşiga imkon bermayotgan deb biladi. Natijada öyinni Dotti qutqaradi. Capadino yaxşi öyinçi bölişi bilan birga juda çiroyli ayol bölgan Dottiga yangi taşkil etilayotgan ayollar ligasida öynaşni taklif qiladi. Dotti rad etadi, çunki u turmuşga çiqqan va eri Bob uruşda bölganida, oilaviy fermadagi işidan töla qoniqadi, deydi. Kit esa bu taklifdan xursand böladi, lekin Ernie Dottisiz uni ligaga olişni istamaydi. Uzoq bahslardan söng Kit va Dotti Capadinoning taklifiga rozi bölişadi.
Yölda Capadino yana bir qizni — Marla Hooçʼni tanlab oladi. Marla yaxşi zarba beruvçi, ammo körinişi unçalik jozibali emas. Dotti va Kit, agar Capadino faqat taşqi körinişi uçun Marlani rad etsa, ular ham tomon yöl davom ettirmasliklarini aytişadi va Ernie ularga rozi bölişga majbur böladi.
Dotti, Kit va Marla Çikagoga kelişadi, u yerda ligaga saralaş ötkaziladi. Maydonda ular sobiq raqqosa Mae Mordabito (Madonna) va uning eng yaqin dösti Doris Murphy (Rosie ÖDonnell) bilan uçraşişadi. Dastlab Mae va Doris yangi nomzodlarga duşmanona munosabatda bölişadi, ammo qizlar öz öyinlarini namoyiş etgaç, fikrlarini özgartirişadi. Qizlar, şuningdek, uyatçan Evelyn Gardner bilan, öqişni bilmaydigan Shirley Baker bilan va sobiq Jorjiya miss Ellen Sue bilan tanişişadi. Ular va saralaş natijasida tanlangan yana 9 qiz «Rockford Peaçes» jamoasi tarkibiga kiradi. Şuningdek, «Racine Belles», «Kenoşa Comets» va «South Bend Blue Sox» jamoalari tuziladi. Ligaga tanlangan barça qizlar odob-axloq maktabiga qatnaşadi, bundan taşqari ularga stilistlar va sartaroşlar şuğullanadi.
«Peaçes» jamoasining murabbiyi bölib, maşhur öyinçi Jimmy Dugan (Tom Hanks) tayinlanadi. U beş yildan köproq vaqt oldin içkilikbozlik tufayli işini yöqotgan edi. Uzoq davom etgan mastlik paytida Jimmy bir marta yonğin çiqarib, olovdan qoçiş uçun derazadan sakrab tuşgan va tizzasining menisk jarohatlangan. Şu jarohat tufayli u katta sportga qaytolmaydi va harbiy xizmatga ham çaqirilmaydi. Dugan ayollar jamoasiga murabbiy etib tayinlanişni jiddiy qabul qilmaydi va birinçi öyinlarda ham içişda davom etadi. Murabbiylik işini Dotti Hinson öz zimmasiga oladi. Jimmy jamoa bilan şuğullanişni faqat Dotti öyin paytida, uning fikriça, Marlaga notöğri buyruq berganida boşlaydi.
Jamoa bilan öyinlarga faqat murabbiy emas, balki yoshi katta mentor xonim Kerbert bilan birga, jamoa öyinçilaridan birining kiçik öğli Stilwell ham boradi. Bu itoatsiz bola jamoaga doimo tinçlik bermaydi.
Safarlardan birida Mae Mordabito taşabbusi bilan qizlar miss Kerbertning çoyiga zahar solişadi va keçqurun «Köpikli Guldasta» barida vaqt ötkaziş uçun qoçib ketişadi. Qizlar Marla Hooçga köylak berişadi va uni ozgina içkilik içirişadi, şundan söng Marla Nelson ismli erkak bilan tanişadi va sahnaga çiqib qöşiq aytadi. Oradan biroz vaqt ötgaç, Marla Nelsonga turmuşga çiqadi va ligani tark etadi, keyingi mavsumda qaytişga vaʼda beradi.
Liga tomoşabinlar eʼtiborini unçalik jalb qilmaydi. Levenstein Peaçes jamoasiga liga egasi loyihani yopmoqçi ekanini aytadi, çunki liga özini oqlamayapti. Qizlar ligani yopişga qarşi çiqişadi va jurnal Life muxbiri iştirok etgan öyinda qöllaridan kelgan hamma narsani namoyiş etişga kelişib olişadi. Şunday qilib, Dotti şpagat holatida ötirib töpni uşlaydi. Bu lahzaning surati jurnal muqovasida çiqadi. Keyingi öyinlarda qizlar turli hiylalarni körsatişadi va reklama qilişadi, masalan, tomoşabinlarga töpni uşlab olsalar, jamoa iştirokçilaridan biridan öpiş mukofotini taklif qilişadi.
Bu reklama kampaniyasi natijasida ayollar ligasi tobora köproq eʼtibor qozonadi va öyinlar töla stadionlarda ötadi. Biroq Harvey baribir uni saqlaşga qiziqmaydi, çunki ittifoqçilar uruşda ğalaba qozonişi aniq bölib qolgan va uyga beysbolçi erkaklar qaytadi. Levenstein Harveyni ligani öz boşqaruviga topşirişga köndiradi.
«Peaçes» çempionatning yetakçi jamoasiga aylanar ekan, Dotti va Kit örtasidagi munosabatlardagi keskinlik kuçayadi. Kit singlisi uni doim bosib turadi va öynaşga yöl qöymaydi, deb hisoblaydi. Keskinlik çöqqisiga öyin paytida çiqadi: Jimmy Kit çarçaganini va töliq kuç bilan zarba bera olmayotganini payqaydi. U Dottidan Kit öyinni oxirigaça davom ettira oladimi, deb söraydi. Ikkilanib turgandan söng Dotti Kit holdan toygani va öyinni töliq kuç bilan davom ettira olmasligini aytadi. Jimmy öyinçini almaştiradi. Kit isteriya qiladi va Jimmy uni sovuq duşga tiqişga majbur böladi. Keçqurun Kit singlisi bilan janjal qiladi va Dotti Levensteynga endi öynay olmasligini aytadi. Levenstein boşqa jamoa bilan öyinçilar almaşinuvini amalga oşirişga vaʼda beradi, şunda Dotti va Kit endi birga öynamaydi. Dotti özi boşqa jamoaga ötadi deb öylaydi va nizo tinçlanadi. Lekin Levenstein Dottini emas, Kitni almaştiradi va uni «Racine Belles» jamoasiga ötkazadi. Kit buning uçun Dottini ayblaydi.
Jahon seriyasining hal qiluvçi öyini oldidan «Peaçes» öyinçilaridan biri Betty «Spaghetti» Horn erining uruşda halok bölganini biladi. Öşa keçqurun Dottining eri Bob yarador bölib, Italiyadan demobilizatsiya qilinib, uruşdan qaytadi. Ertasi kuni ertalab Dotti eri bilan uyga ketiş uçun ligani tark etişga tayyorlanadi. Jimmy Dotti agar ketsa, umr böyi afsuslanib yaşaşini aytadi.
Jamoa öyinni davom ettiradi va finalga «Peaçes» va «Belles» çiqadi. Final öyiniga Dotti «Peaçes»ga qaytib keladi. U Jimmyga Bob bilan faqat Yellowstone boğigaça borganini, ammo mavsumni yakunlaş uçun qaytişga qaror qilganini aytadi. «Peaçes» öyin oxirigaça deyarli hisobda yetakçi bölib boradi, ammo öyin oxirida Kit oxirgi bazaga yugurib borayotib, töpni allaqaçon uşlab olgan Dottini yiqitib yuboradi. Dotti yiqiladi va töp uning qölidan dumalab ketadi. Şu sababli «Belles» çempionatda ğalaba qozonadi. Kit muxlislarining eʼtirofi va muhabbatiga sazovor böladi. Öyindan söng Dotti Kit bilan yaraşadi va Bob bilan Oregonga bolalarini katta qiliş uçun jönaydi. Kit ayollar ligasining afsonalaridan biriga aylanadi.
1992-yilda barça qizlar beysbol şon-şaraf zalini oçiş uçun yana uçraşişadi. Ular Jimmy va Evelyn allaqaçon vafot etgan bölsa-da, «Rockford Peaçes»ning birinçi tarkibi bilan suratga tuşişadi.
4Suratga oliş
Film 1992-yil 1-iyulda prokatga çiqdi va öşa yildagi eng köp daromad keltirgan filmlardan biriga…

Film 1992-yil 1-iyulda prokatga çiqdi va öşa yildagi eng köp daromad keltirgan filmlardan biriga aylandi.
Aynan şu film uçun Madonna «This Used to Be My Playground» qöşiğini yozdi.
Gina Davisdan taşqari barça aktrisalar öz tryuklarini özlari bajarişgan.
2010-yilda dösti, fotograf Stephen Maiselʼga Madonna tomonidan suratga oliş paytida yozilgan qölyozma maktub maʼlum böldi. Unda qöşiqçi Çikagodagi suratga olişdan qattiq norozi ekanini, kuygani, butun kunni loyda ötkazişini va umuman makiyajsiz yurişini şikoyat qiladi. U Penni Marshall — Laverne, Gina Davis — Barbi qöğirçoği ekanini, «Xudo Çikagoga gözal yigitlar qayerda yaşaşini taqsimlaganda, uni eʼtiborsiz qoldirgani» haqida yozadi. Şuningdek, u faqat baʼzi sportçilar bilan döst bölganini, aktrisalar bilan emasligini yozadi, çunki u aktrisalarni original bölmagani uçun «yomon köradi».
Madonna va Rosie ÖDonnell filmda Nyu-Yorkdan kelgan eng yaqin döstlarni öynaşadi, ular rejissyorning taşabbusi bilan suratga oliş paytida haqiqatan ham döst bölib qolişgan. Rosie tan olganidek, Madonna qaysarlik qilişni boşlaganda, rejissyor Penni Marshall darhol undan qöşiqçini tartibga solişni sörar, şunda u darhol bosiqlaşardi.
ÖDonnell guruhning boşqa aʼzolaridan yaxşiroq beysbol öynardi, Madonna esa suratga oliş boşida bir marta ham öynamagan edi. Biroq professional murabbiy Madonnaning «ajoyib salohiyati»ni qayd etdi, u köp yillar davomida raqs bilan şuğullangan edi. Rejissyor dastlab unga doimo baqirardi, çunki beysbol harakatlari juda nafis körinardi va raqs qadamlariga öxşardi.
Madonna suratga oliş boşlanişidan oldin ham aʼlo darajada şakldagi bölgani uçun, Penni Marshall undan öşa davr sportçi ayollariga öxşaş böliş uçun qöl muşaklarini kamaytirişni hatto söradi.
Mae Mordabito öynaydigan pozitsiya — maydondagi markaziy öyinçi (center field/lead off) beysboldagi eng muhim pozitsiyalardan biri hisoblanadi. Şuning uçun u aynan şu öringa qöyilganida quvonadi. Jamoa himoya qilayotganda (uning «pitçer» deb ataladigan qöl bilan töp uzatuvçisi töpni otganda) markaziy maydon öyinçisiga eng katta yuguriş yuklamasi va ikki öyinçi ustidan boşqaruv tuşadi. Bu pozitsiyaga jamoaning eng tez yuguruvçi sportçisi, töplarni uşlab olişni va traektoriyalarni hisoblaşni biladigan öyinçi har doim tanlanganligi sababli, jamoa hujumda bölganda ham Mae eng yaxşi zarba beruvçi-yuguruvçilar qatorida oldingi örinlarda böladi.
Mae Mordabitoning laqabi ingliz variantida «all the way» deb yangraydi. Bu bir tomondan uning smena davomida barça bazalarni yugurib öta olişini bildiradi, boşqa tomondan esa uning tuzatib bölmaydigan sevgi-sevişga moyil tabiatiga işora qiladi. Rus tarjimasida «Mey, qörqma» bu maʼnoni ifodalamagan.
«Yöqolgan Syuzanni qidirib» (1985) filmidan keyin bu Madonnaning tanqidçilar va tomoşabinlar maqtagan birinçi roli böldi. Qöşiqçining biografi Lyusi ÖBrayenning fikriça, buning sababi ikkala rejissyor ham ayol bölib, ular Madonnaning şaxsiyatiga chin dildan qoyil qolgan va uning kuçli tomonlarini körsatgan: Fred Astaire va Ginger Rogersni birgalikda olganda ham yaxşiroq raqs tuşa oliş qobiliyati, şuningdek, film mavzusiga aynan mos qöşiq yoziş. Erkak rejissyorlarning deyarli barça boşqa filmlarida esa uning qahramonlari zörlanadi, uriladi, öldiriladi va erkak qahramonlar tomonidan kamsitiladi.
5Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Их собственная лига» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.