Film Nitsa şahri ustidan quşlar uçişi nuqtayi nazaridan olingan manzaralar bilan boşlanadi, söngra yaqindan körsatilgan palmalar va tölqinlar urilayotgan dengiz qirğoği namoyon böladi. Asosiy qismi şahar aholisiga bağişlangan. Işçilar öz mehnatini qilişadi, boylar Angliya xiyoboni böylab sayr qilişadi, gazeta öqişadi, suhbatlaşişadi, suzişadi, yelkanli yaxtalarda sayr qilişadi, tennis öynaşadi. Avtopoygalar bölib ötadi. Hovlilarda bolalar oddiy öyinlar öynaşadi, ayollar esa kir yuvişadi. Karnaval ötkaziladi: köçalar böylab papye-maşe haykalçalar korteji yuradi, odamlar xursand bölişadi, qizlar raqs tuşişadi. Karnaval tugaydi va hamma odatdagi hayotga qaytadi. Zavod quvuridan tutun çiqadi.
1Treylerlar
▶
Jean Vigorejissyor3Yaratiliş tarixi
Vigo va uning xotini sil kasalligidan ölim xavfi ostida edi, şuning uçun ular butun vaqtlarini Nitsada…
Vigo va uning xotini sil kasalligidan ölim xavfi ostida edi, şuning uçun ular butun vaqtlarini Nitsada ötkazişdi, u yerda Jan kiçik firmada operator yordamçisi bölib işlagan. Qayinotasi ularga 250 dollar sovğa qilganda, Vigo öylamasdan bu pulga Derbie kamerasini sotib oldi. 1929-yil yozida Parijda Jan Vye Kolombye va Ursulinkalar studiyasida töplanadigan kinoklubga tez-tez borar edi, şu yerda u öşa paytda taniqli operator bölgan Boris Kaufman bilan tanişdi. Kaufmanga Nitsa haqidagi film ğoyasi yoqdi va 1929-yil kuzida u xotini va Vigo oilasi bilan stsenariy ustida işlay boşladi, yil oxirida esa suratga olişni boşladilar.
Dastlab şaharga uç qismdan iborat simfoniya (dengiz, yer va osmon) yaratiş niyat qilingan edi. Ammo Vigo sayohat filmlariga öxşaşlikdan qoçiş uçun bu rejadan voz keçdi. Uni ijtimoiy jihatlar köproq qiziqtirardi. Filmning markaziy ğoyasi dengiz qirğoğidagi boylarning bekorçiligi bilan şahar çekkalaridagi kambağallarning yaşaş uçun kuraşi örtasidagi qarama-qarşilikka aylanadi.
Ammo suratga oliş jarayonida stsenariyning aniq rejasi yöqolib ketdi. Rejalaştirilgan baʼzi narsalarni texnik sabablarga köra suratga olib bölmadi, kazinoda esa suratga olişga umuman ruxsat berilmadi. Lekin rejani böysundirgan asosiy narsa alohida olingan kadrlarning kuçi edi. Çiroyli kadrlar ortidan quviş şu darajada kuçli ediki, Kaufman va Vigo haqiqiy ov uyuştirişdi: kamerani yaşirib, dengiz böyi xiyoboni böylab sayr qilişar va manzarali tabiatni "otib tuşirişardi". Film ijodkorlari juda köp material suratga olişdi va hammasini yagona filmga jamlaş ança mehnat talab qildi. Boris Kaufman yozişiça, film hujjatli nuqtayi nazardan suratga olingan: "Bugun bularning hammasi sodda tuyulişi mumkin, lekin biz samimiy edik, rang-barang, ammo maʼnosiz narsalardan, yengil kontrastdan ongli ravişda voz keçdik. Voqea yozuvlarsiz yoki izohsiz tuşunarli bölişi kerak edi. Biz tomoşabinlarning faqat assotsiatsiyalar orqali tuşunişiga umid qilib suratga oldik".
Vigoning hujjatlari orasida press-relizga öxşaş matn saqlanib qolgan: "Jan Vigo va Boris Kaufman „Nitsa haqida" filmini endigina tugatişdi. Kök osmon, oq uylar, yaltiroq dengiz, quyoş, har xil rangdagi gullar, baxtga töla yurak: birinçi qaraşda Nitsa muhiti şunday. Lekin bu zavqlar şahrining faqat körinişi, ötkinçi, qisqa umrli va ölimga singib ketgan körinişdir".
Tanqidçilar filmni olqişlab kutib olişdi va darhol Vigoning isteʼdodini taʼkidlaşdi. Ammo prokat unçalik katta bölmadi, sukut davri kino esa tarixga aylanib ketdi.
4Saundtrek
Filmga saundtrek variantlari bir qança zamonaviy bastakorlar, jumladan Maykl Nayman va fransuz akkordeonçisi…
Filmga saundtrek variantlari bir qança zamonaviy bastakorlar, jumladan Maykl Nayman va fransuz akkordeonçisi Mark Perrone tomonidan taklif etilgan.
5Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «По поводу Ниццы» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.