Abhijan (Bengal talaffuzi: [ɔbʱiˈjan]; tarjimasi: The Expedition) — 1962-yilgi hind bengal tilidagi neo-noir yöl dramasi bölib, uning ssenariysini, musiqasini va rejissyorligini Satyajit Ray bajargan. Filmni Bholanath Roy Abhijatrik bayroği ostida işlab çiqargan. Film Tarasankar Bandyopadhyayning 1946-yilda yozilgan şu nomli romani asosida yaratilgan. Filmda Soumitra Çatterjee Narsingh rolini ijro etadi: u mağrur va tez jahldor rajput taksi haydovçisi bölib, şoşqaloq haydaşi tufayli haydovçilik guvohnomasidan mahrum böladi va qişloq şahriga yöl olib, hayotini qaytadan boşlaşga urinayotganda şubhali kontrabanda tödasiga ilinib qoladi. Filmda, şuningdek, Waheeda Rehman, Ruma Guha Thakurta, Gyaneş Mukherjee, Rabi Ghoş va Çaruprakaş Ghoş boşqa muhim rollarda iştirok etadi.
Film Ray bilan Çatterjee örtasidagi törtinçi hamkorlik bölib, Rehmanning bengal kinosidagi debyuti hamdir. Film asosan Birbhum hududida, ayniqsa Mama Bhagne tepaliklarida suratga olingan. Bu yerdagi toşlar mavzuiy ramz sifatida insonning yillar davomida töplangan gunohini kötarib yurişini ifodalaydi. Operatorlik işini Soumendu Roy, montajni esa Dulal Dutta bajargan.
Abhijan 1962-yil 28-sentabrda ekranlarga çiqdi. Film tanqidçilar tomonidan ham, tijorat jihatidan ham muvaffaqiyatli böldi. Çatterjee ijro etgan qahramon hind kinosidagi eng esda qolarli obrazlardan biri hisoblanadi. Uning taʼsiri jahon kinosiga ham yetib bordi: Britaniya kinosidan tortib, Martin Scorsesening 1976-yilgi kultga aylangan «Taxi Driver» filmigaça, unda Robert De Niro rol öynagan, bu taʼsir sezilib turadi. 10-Milliy kino mukofotlarida Abhijan «Eng yaxşi ikkinçi badiiy film» nominatsiyasida ğolib böldi. Bundan taşqari, film 26-yillik BFJA mukofotlarida törtta mukofotga sazovor böldi: «Eng yaxşi film», «Eng yaxşi rejissyor» (Ray), «Eng yaxşi erkak rol» (Çatterjee) va «Eng yaxşi ikkinçi plan erkak rol» (Ghoş).
1Rollarda
Soumitra Chatterjee, Waheeda Rehman, Shekhar Chatterjee
2Syujet
Narsingh taksi haydovçisi bölib, mağrur va tez jahldor rajput. U öz maşinasiga — 1930-yilgi qadimiy…
Narsingh taksi haydovçisi bölib, mağrur va tez jahldor rajput. U öz maşinasiga — 1930-yilgi qadimiy Çryslerʼga va rajput merosiga — çuqur muhabbat bilan boğlangan. Qirollik rajput oilasining avlodi bölgani uçun uning öziga bölgan hurmati haqoratni va mağlubiyatni qabul qila olmasligida namoyon böladi; şu sababli u hatto maşinasi bilan kiçik poygada ham qatnaşadi. U orqada qolişni xohlamaydi va ayollarga hamda umuman insoniyatga nisbatan kuçli nafrat his qila boşlaydi. Ehtiyotsiz haydaş tufayli u tuman inspektori ötirgan maşinani quvib ötadi va şu sababli haydovçilik guvohnomasidan mahrum etiladi. Xotini uni butunlay tark etganidan keyin taksi uning hayoti edi, şuning uçun bu unga qattiq zarba böladi. Haqorat va ildizsizlik hissi uni çuqur taʼsirlantiradi, va u özining haqiqiy rajput nasabi hurmat qilinadigan rajput yurtiga qaytişga qaror qiladi. Maqsadsiz yölda ketayotganda uni mahalliy marvari tadbirkor, kontrabanda va odam savdosi bilan şuğullangani maʼlum bölgan Seth Sukhanram olib ketadi.
Sukhanram unga bir qança mollarni taşiş uçun katta haq taklif qiladi; aslida bu mollar afyun böladi. Bu noqonuniy savdo haqiqatini anglagan Narsingh qiyin ahvolga tuşadi, ammo baribir Sukhanram bilan hamkorlik qilişga qaror qiladi. Axir, u körgan heç kim qonun va axloq yölidan haqiqatan yurmagan, hatto uning orzusi va sevgilisi Neeli ham bundan istisno emas edi.
Neeli nogiron sevgilisi bilan qoçib ketadi va Narsinghning ayollarga bölgan çuqur işonçsizligi yanada kuçayadi. Natijada, Gulabi Sukhanramning odam savdosi qurboni ekanini bilsa ham, u uni heç qanday hissiy yaqinlikka ega bölmasdan öziga yotişga majbur qiladi. Şu paytda u özi yomon körgan odamga, yaʼni dunyoga yuzma-yuz kelolmaydigan qonunsiz odamlarga aylaniş arafasida turadi.
Gulabi esa, aksinça, munğli, samimiy va gözal qişloq beva ayoli. U tabiiy ravişda Narsinghga tortiladi. Şarafini yöqotgan bölsa ham, u hayotning yorqin tomonini köradi va Narsinghning axloqsiz emasligiga işonadi. U boşidanoq unga intiladi va jismoniy munosabatga tayyor, ammo bu Sukhanram xohlagandek fohişa sifatida emas, balki qişloq qizi sifatida.
Narsingh qonuniy bitim va maşinasini sotişdan iborat kontrabandaçilar tödasiga qöşilişga qaror qilgaç, uzoq vaqt yonida bölgan barça döstlari, jumladan Rama va Neelining ukasi uni tark etganini köradi. U istagan pul va ijtimoiy mavqega erişadi, ammo özini Mama Bhagneʼga — boşida öz gunohining yukini kötarib yurgan timsolga aylantiradi. U qulab tuşgunça, qadr-qimmatini yöqotib, oddiy toşçalarga aylangunça şunday davom etadi. Ammo u özgaradi va Gulabini, u sotilişidan oldin, yaʼni u qöşilmoqçi bölgan kontrabanda tödasining aʼzosi bölgan öşa advokatga sotilişidan oldin qutqarib qoladi.
Yaxşilik va yomonlik örtasidagi kuraş barham topadi va eski maşina yana bir bor heç narsaga tomon yöl oladi, ammo oldida sevgi nuri porlab turadi.
3Rollarda
Soumitra Çatterjee —…

Soumitra Çatterjee — Narsingh
Waheeda Rehman — Gulabi
Ruma Guha Thakurta — Mary Nilima / Neeli, Josephʼning singlisi
Rabi Ghoş — Rama, Narsinghning yordamçisi
Gyaneş Mukherjee — Joseph Rajani Das
Çaruprakaş Ghoş — Seth Sukhanram
Arun Roy — Naskar
Şekhar Çatterjee — Rameswar, avtobus haydovçisi
Ajit Banerjee — Banerjee
Reba Devi — Joseph va Neelining onasi
Abani Mukherjee — Sukhanramning advokati
Bireswar Sen — taksi uyuşmasi rahbari
Durgadas Banerjee — janob Mukherjee
Nani Ganguly — avtobus pudratçisi
4Saqlanişi
Academy Film Archive 2001-yilda Abhijanni saqlab…
Academy Film Archive 2001-yilda Abhijanni saqlab qoldi.
5Tahlil va meros
Film özining kompozitsiyasi, sujet rivoji va dialoglari, şuningdek ramzlardan foydalanişi bilan Rayning…
Film özining kompozitsiyasi, sujet rivoji va dialoglari, şuningdek ramzlardan foydalanişi bilan Rayning maşhur uslubini namoyon etadi. Uning boş qahramoni Martin Scorsesening «Taxi Driver» (1976) filmidagi kinik taksi haydovçisi obrazining «prototipi» deb atalgan. Scorsesening özi Satyajit Rayni öz ijodiga ilhom bergan şaxs sifatida tan olgan.
6Mukofotlar
Milliy kino…
Milliy kino mukofotlari
1962: Eng yaxşi ikkinçi badiiy film uçun Hindistonning «All India Certificate of Merit» mukofoti
7Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Abhijan (1962 film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.