Afğon izlomi» — 1991-yilda suratga olingan sovet-italyan badiiy filmi, rejissyor Vladimir Bortko, Afğon uruşi haqida.
1Rollarda
Michele Placido, Aleksei Serebryakov, Yury Kuznetsov
2Syujet
Film voqealari sovet qöşinlarining Afğonistondan çiqariliş davrida bölib…
Film voqealari sovet qöşinlarining Afğonistondan çiqariliş davrida bölib ötadi.
Kontrabandaçi mujohidlar guruhi yölda duç kelgan sovet piyoda otryadini yöq qiladi. Yetib kelgan desantçilar otryadi mayor Bandura boşçiligida ularni tor-mor etadi. Yaralilarni öldirayotgan duşmanning qoni bilan böyalgan qöllaridan uni topgan serjant Arsyonov uni yuk maşinasiga itarib, portlatib yuboradi.
Topşiriqdan qaytgan mayor Bandura yangi kelgan yoş katta leytenant Nikita Steklovni kutib oladi. U yuqori lavozimli harbiyning öğli. Polk komandiri Bandurani Steklovga homiy etib tayinlaydi va ularga SSSRda kam uçraydigan mollar uçun duxonga borişga ruxsat beradi. Şuningdek, u Bandurani mahalliy komandir Adilga qurol solingan yaşiklar va 10 qop un olib borişni buyuradi, şu yöl bilan qöşinni yöqotişsiz olib çiqib ketiş uçun. Vositaçi — Sovet oliy öquv yurtini tugatgan muhandis Gulaxan. Bazadan soldatlar qöriqlaşida ayollar guruhi duxonga jönaydi. Biroq ular xarid qilişga ulgurmaydi: navbatçilikdagi xususiy Ivanov tajribasizligi tufayli ğalati savdogar — mitti odamni otib yuboradi. Sovet kişilari atrofida ğazablangan olomon töplanadi, lekin ular qoçib qutuladi.
Keçqurun Bandura va u bilan birga yaşayotgan hamşira Katya Steklov va Katyaning dösti Tatyanani mehmonga taklif qiladi. Stol atrofida mehmonlar Ittifoqdagi hayot haqida mulohaza yuritadi. Steklov Ittifoqdagi sönggi voqealar haqida gapirib beradi. Ziyofatdan söng Steklov Tatyanani kuzatib qöyadi va u bilan jinsiy aloqada böladi. Katya Bandurani Moskvada qolgan xotini uçun hasad qiladi va köz yoşlari bilan uni qöllab-quvvatlamaydigan polk komandiri oldiga tunaşga ketadi, u esa uzoq vaqtdan beri unga xuşomad qilib yuradi. Kazarmada soldatlar mast Ivanovga dovmo solişadi, mast ofitserlar esa paşşalarni otib zavqlanişadi. Şu orada Gulaxanning oldiga peşovarliklar keladi va qurol bilan tahdid qilib, muayyan maʼlumotni talab qiladi.
Ertalab polk otryadi Adilga qurol solingan yaşiklar va un topşiradi. Şu orada peşovarliklar buyruği ostidagi mujohidlarning bir qismi balandlikni egallab, bazaga qaytayotgan polk ustunini öqqa tutadi. Yonib ketgan benzovozlar ustunning harakatini tösib qöyadi. Jasur Bandura öq ostidagi joydan yaralangan soldatni olib çiqadi (uni ilgari tankçilarga buyruq bilan yuborgan edi), söngra öq otiladigan joylar orqali yugurib, oldingi tankka yetib boradi va şikastlangan benzovozlarni jarlikka itarib yuboradi, şunda ustun oldinga yura oladi. Steklov soldatlarni hujumga kötarişga urinadi, lekin sahnada körsatilganidek, panadan çiqib yuguradi va avtomat öqidan yiqiladi. Tankçilar duşman pozitsiyalariga öq yoğdiradi, duşman otryadi butunlay tor-mor etiladi, ularning bir komandiri öldiriladi, ikkinçisi yaralanadi va Adil qöliga tuşadi. Adil peşovarlikni öziga non bölişişga majbur qiladi. Bazaga kelgan Gulaxan peşovarliklar Adilni tuzoqqa tuşirmoqçi bölganini aytadi.
Steklov oğir yaralanadi, harbiy baza evakuatsiya qilinadi. Podpolkovnik Bandurani közga körsatib tanbeh beradi va unga harbiy sud bilan tahdid qiladi. Polk komandiri generalga operatsiya rejasini taqdim etadi: desantçilar peşovarliklar joylaşgan qişloq çetini kesib olib, ularni yöq qilişlari kerak, Adil otryadi bilan jangdan qoçib, uning betarafligini saqlaşlari lozim. Polk komandiri Bandurani operatsiyadan çetlatadi, lekin u sönggi daqiqada otryad komandirini aldab, uning örnini egallaydi. Desant otryadi yurişga çiqadi, bir soldat minaga bosiladi. Desantçilar qişloq çetidagi postovoylarni yöq qiladi va peşovarlik komandiri saqlanayotgan uyga granata otadi, bu paytda Adil halok böladi. Uning otryadi hujumga ötadi. Xususiy Ivanov qişloqqa qoçib ketadi, uning ortidan Arsyonov yuguradi. Desantçilar örtoqlarini taşlab ketişni istamaydi va qişloqni tintib çiqadi, ulardan talafotlar böladi. Gulaxanning öğli Bandurani otadi, u öqlardan qoçib, muhandisning uyiga kirib, uning butun oilasini otib taşlaydi. Bandura Arsyonovni va közlarini yöqotgan Ivanovni topadi. Jangovar vertolyotlar uçib kelib butun qişloqni vayron qiladi, natijada tinç aholi halok böladi.
Bandura vayron bölgan, aviazarbadan keyingi qişloq böylab ketayotib, omon qolgan Gulaxan öğliga duç keladi. Mayor orqasiga qaramay, ötib ketadi va şu bilan özini aniq ölimga mahkum etadi. Bola uni avtomatdan öqqa tutadi, Bandura ğubor içida aziyat çekib, dumalab jon beradi.
3Rollarda
Mikele Plasido — mayor Mixail Bandura (ovozini Oleg Yankovskiy…

Mikele Plasido — mayor Mixail Bandura (ovozini Oleg Yankovskiy bergan)
Tatyana Dogileva — Katya, hamşira
Mixail Jigalov — podpolkovnik Leonid, polk komandiri
Aleksey Serebryakov — serjant Arsyonov
Filipp Yankovskiy — katta leytenant Nikita Steklov
Nina Ruslanova — Tatyana
Yuriy Kuznetsov — vertolyotçi Şçup
Viktor Proskurin — Simakov, klub mudiri
Ivan Krasko — polkovnik Viktor Nikolayeviç
Andrey Krasko — ştabçi
Viktor Byçkov — ştabçi
Mixail Truxin — soldat
Anastasiya Melnikova — epizod
Sergey Isavnin — Sedix, soldat
Aleksandr Rozenbaum — kameo, armiya klubida çiqiş qiladi
Muso Isoyev — Adil
Xaşim Raximov — Gulaxan
4Suratga oluvçilar guruhi
Ssenariy mualliflari: Leonid Bogaçuk, Aleksandr Çervinskiy, Mixail Leşçinskiy, Ada…
Ssenariy mualliflari: Leonid Bogaçuk, Aleksandr Çervinskiy, Mixail Leşçinskiy, Ada Petrova
Rejissyor: Vladimir Bortko
Operator: Valeriy Fedosov
Kompozitor: Vladimir Daşkeviç
Rassom: Vladimir Svetozarov
Tryuklar postanovkaçisi: Vladimir Sevostyanixin, Nikolay Sisoyev
5Musiqa
Filmda Aleksandr Rozenbaumning qöşiqlari («Vals-bostон» va «Qora Lola») hamda Alla Pugaçyovaning «Qadimiy…
Filmda Aleksandr Rozenbaumning qöşiqlari («Vals-bostон» va «Qora Lola») hamda Alla Pugaçyovaning «Qadimiy soatlar» qöşiği yangraydi.
6Suratga oliş
Dastlab mayor Bandura rolini Anatoliy Kotenyov sinab körgan. Filmni suratga oliş 1990-yil qişda Tojikistonda…

Dastlab mayor Bandura rolini Anatoliy Kotenyov sinab körgan. Filmni suratga oliş 1990-yil qişda Tojikistonda ötkazildi. 11-fevraldan boşlab suratga oliş guruhi Duşanbedagi ommaviy tartibsizliklar markazida qoldi, natijada kartina administratori Nikita Matrosov öldirildi, suratga oliş guruhi esa harbiy transport bilan Toşkentga evakuatsiya qilindi. Şu munosabat bilan suratga oliş şoşilinç ravişda Qrimga va Suriyaga köçirildi.
Operator Valeriy Fedosov «Afğon izlomi»ni suratga oliş oraliğida, 1990-yil 5-iyunda Novgorod viloyatining Okulovka tumanidagi Zaozerye qişloğida yurak xurujidan vafot etdi, filmni Turkmanistonda operator Pavel Zasyadko yakunladi.
7Tanqid
Ayrim tanqidçilarning fikriça, bu film Afğon uruşi haqidagi eng yaxşi filmlardan…
Ayrim tanqidçilarning fikriça, bu film Afğon uruşi haqidagi eng yaxşi filmlardan biridir.
8Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Афганский излом» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.