«Boşoqlar» (pol. Pokłosie) — polşalik rejissyor Vladislav Pasikovskiy tomonidan 2012-yilda suratga olingan film.
1Rollarda
Ireneusz Czop, Maciej Stuhr, Jerzy Radziwilowicz
2Syujet
Film voqealari 2001-yilda viloyat qişloğida röy beradi. Frantişek Kalina (Ireneuş Çop) yigirma yil avval…
Film voqealari 2001-yilda viloyat qişloğida röy beradi. Frantişek Kalina (Ireneuş Çop) yigirma yil avval AQŞga köçib ketgan bölib, uka Yuzef (Matsey Ştur)ni ziyorat qiliş uçun uyga keladi va ukasi qandaydir sabab bilan çetlaştirilganini bilib oladi.
Keyinroq Frantişek bunga sababni bilib oladi: Yuzef atrofdan, mahalliy aholi yöl quriş yoki boşqa xöjalik ehtiyojlari uçun işlatgan, ötmişda yöq qilingan yahudiy qabristonining toşlarini yiğib yurgan. Bu qabr toşlarini Yuzef öziga tegişli dalada saqlagan. Yuzef bankdan kredit ololmagan, çunki uning fermasiga oid hujjatlar tartibda bölmagan. Arxivga borgan Frantişek otasi va qişloqning köp boşqa aholisi Ikkinçi jahon uruşi oxirida uylarining egasi bölib olganini, bu uylar esa ilgari yahudiylarga tegişli bölganini, ularni göyo nemislar öldirgan deb aniqlagan.
Frantişek va Yuzef tergovni davom ettirgan sari, ularga duşmanona munosabat va töğridan-töğri tahdidlar köproq uçrayveradi. Yahudiylarning taqdirini biliş uçun Frantişek uruşni eslaydigan keksalardan söradi. Ulardan heç biri aniq javob bermadi, ammo baʼzi işoralardan Frantişek yahudiylar botqoqliklar ustidagi, ilgari otasiga tegişli bölgan va endi taşlab qöyilgan uyda öldirilgan bölişi mumkinligini tuşundi. U yerda aka-uka ommaviy qirğin qurbonlarining dafn joyini qazib topdi. Yaqin atrofda yaşaydigan, öt-ölanlardan dori tayyorlovçi kampir ularga yahudiylar uyda qamalib, polyaklarning özlari tomonidan yoqib yuborilganini aytdi; polyaklar nemis buyruğini bajargan bölsalar-da, yahudiylardan qutulganlaridan xursand bölişgan. Aka-uka 1945-yilda uyni şaxsan yoqqan keksa Malinovskiyning oldiga boradi, ammo undan uyni u bilan birga Stanislav Kalina, ularning otasi ham yoqqanini bilib oladi.
Bu bilimni nima qilişni bilmay, aka-uka janjallaşadi va Frantişek ertasi kuni AQŞga qaytiş uçun qişloqdan ketadi. Lekin ertalab uni mahalliy ayol quvib yetib, Yuzef tunda şafqatsizlarça öldirilganini aytadi. Filmning yakuniy kadrlarida Yuzef qabr toşlarini saqlagan dalada öldirilgan yahudiylar xotirasiga yodgorlik örnatilganini köriş mumkin.
3Ijod tarixi
"Boşoqlar"ni suratga oliş ğoyasi Pasikovskiyda 2000-yilda tarixçi Yan T. Gross "Qöşnilar" kitobini naşr…
"Boşoqlar"ni suratga oliş ğoyasi Pasikovskiyda 2000-yilda tarixçi Yan T. Gross "Qöşnilar" kitobini naşr etganidan keyin paydo bölgan. Bu kitobda Gross 1941-yilda Yedvabnedagi polşa yahudiylarining ommaviy qirğinini tekşirgan va qirğinni ilgari öylanganidek nemislar emas, balki polyaklarning özi amalga oşirgan, degan xulosaga kelgan. Bu kaşfiyot Polşada katta janjal keltirib çiqardi, çunki u Ikkinçi jahon uruşi davrida polyaklar faqat qurbon bölgan, degan anʼanaviy tasavvurga zid edi. Şu bilan birga, filmda tasvirlangan voqealar töliq uydirma bölib, unda Yedvabnega heç qanday töğridan-töğri işora yöq. Polşa jamiyati uçun oğriqli mavzu bölgani sababli, Dariuş Yablonskiy yetti yil davomida suratga oliş uçun pul topa olmagan.
Film qisman Rossiyaning Kino fondi tomonidan moliyalaştirilgan. Filmni yaratişda Canal+ Polska va TVP telekanallari, şuningdek, Attack Film (Slovakiya), Metrafilms (Rossiya) va Topkapi Films (Niderlandiya) iştirok etgan.
Dastlab Pasikovskiy filmni "Qaddiş" (yahudiylarning xotira duosi) deb nomlamoqçi edi.
4Baholar va tanqid
Polşada film jamiyatda kuçli munozara uyğotdi, bu aslida Gross kitobi atrofidagi bahslarning davomi böldi,…
Polşada film jamiyatda kuçli munozara uyğotdi, bu aslida Gross kitobi atrofidagi bahslarning davomi böldi, şuningdek, filmda kötarilgan zamonaviy antisemitizm mavzusiga ham taalluqli edi. Ong öngçi "Gazeta Polska" "Boşoqlar"ni "yolğon va polyaklar uçun zararli film" deb atadi. "Boşoqlar"ni qöllab-quvvatlaganlar orasida polşa madaniyat vaziri Bogdan Zdroevskiy va rejissyor Anjey Vayda ham bor edi.
Mixail Trofimenkov rejissyorning murakkab mavzuni aqlli, ammo oddiy odamga tuşunarli tilda taqdim eta oliş mahoratini qayd etadi va filmning ildizlarini amerikança va keyinroq polşa vestern anʼanasida köradi. Bu janrning odatiy syujeti — yolğiz qahramonning sirli taniş bilan boğlangan kiçik şaharçaga kelişi; tanqidçining fikriça, eng yaqin prototip — Jon Sturjesning "Qora Rokdagi yomon kun" filmi. Andrey Plaxov esa Yuzef obrazining baʼzi işonçsizligini va Yuzef xoçga mixlanib qolgan "didga nisbatan şubhali" finalni tanqid qilsa-da, şunga qaramay "Boşoqlar"ni yil eng muhim filmlaridan biri deb atadi.
Matsey Ştur eng yaxşi erkak roli uçun milliy polşa kino mukofotini oldi; şuningdek, film rassom-postanovkaçi mukofotini va "eng yaxşi film" ni öz içiga olgan bir neçta boşqa nominatsiyalarni qölga kiritdi.
2013-yilda Quddusdagi xalqaro kinofestivalda film Yad Vaşem instituti mukofotini oldi.
5Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Колоски (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.