«Aeroport» (ingl. Airport) — 1970-yilgi triller, Artur Heylining şu nomli romani asosidagi ekranlaştiriş. Prokatdagi yiğimi 100 million dollardan oşdi.
«Oskar» mukofotiga önta nominatsiya, jumladan yilning eng yaxşi filmi uçun, bir marta ğolib bölindi: eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli uçun (çiptasiz yölovçi kampirni Helen Heyz ijro etgan).
Ekranlaştiriş filmlar seriyasining boşlanişi böldi (unga yana 3 ta film kiradi: «Aeroport 1975», «Aeroport 77» va «Aeroport-79: „Konkord“»), ulardan keyin esa parodiya filmlar — «Aeroplan!» (1980) va «Aeroplan II: Davomi» (1982) çiqdi.
1Rollarda
Burt Lancaster, Dean Martin, Jean Seberg
2Syujet
Ilgari portlovçi moddalar böyiça mutaxassis bölgan, ruhiy kasal D.O. Gerrero, qaşşoqlik tufayli umidsizlikka…
Ilgari portlovçi moddalar böyiça mutaxassis bölgan, ruhiy kasal D.O. Gerrero, qaşşoqlik tufayli umidsizlikka tuşib, 225 000 dollar suğurta puli oliş maqsadida Trans Global Airlines (TGA) aviakompaniyasining Boeing 707-320B samolyotini — N324F bortini, Çikago—Rim yönalişi böyiça 002-reys «Golden Argosy»ni portlatişni rejalaştiradi. U heç narsadan xabari yöq xotini Inesga xayrlaşadi va yölga çiqadi.
Şu bilan birga, Çikago şahri çekkasida joylaşgan Linkoln xalqaro aeroportining oddiy xodimlari hikoyasi rivojlanadi; asosan esa boş menejer Mel Bakersfild va juda tajribali uçuvçi, ekipaj komandiri Vernon Dimirestning syujet çiziqlari oçiladi.
Bakersfild işga şunçalik berilib ketganki, öz oilasi öz köz oldida buzilayotganini sezmaydi: voyaga yetmagan qizlari otasini deyarli körmaydi, xotini esa yon tomonda muhabbat aloqasiga kirişadi va erining navbatdagi janjalidan keyin ajraşişni söraydi. Bakersfild esa öz yordamçisi Tanya Livingstonga aniq mehr körsatadi.
Vernon Dimirest uzoq yillik nikohda, lekin xotinini sevmaydi. Uydan uzoqda u styuardessa Gven Meygen bilan romantik munosabatga kirişadi, Gven esa kutilmaganda uning farzandi bilan homilador ekanligini tan oladi. Yoshi ança ulğaygan Dimirest bu yukni öziga ortişni istamay, abort qilişni talab qiladi.
002-reys nihoyat Çikagodan uçib çiqib, Rim tomon yöl oladi. Dimirestga radio orqali xabar berişadiki, bortda, ehtimol, terrorist D.O. Gerrero va xodimlarning eʼtiborini çetlab, samolyotga yaşirinça çiqib olgan keksa çiptasiz yölovçi Ada Kvonsett bor. Ekipajning Gerrerodan şum portfelni — bombali çamadonçani tortib olişga urinişi muvaffaqiyatsiz tugagaç, u layner dumidagi hojatxonaga qulflanib oladi va bombani portlatadi. Samolyot korpusida teşik paydo böladi. Gerrerni töxtatişga urinayotgan Gven portlaşda oğir yaralanadi va bolasini yöqotiş xavfi tuğiladi.
Samolyot germetikligi buzilib, zudlik bilan Çikagoga qaytiş kerak böladi. Lekin muammo şundaki, aeroportda 30-uçiş-qöniş yölagida qorga botib qolgan boşqa Boeing 707 — Aeroméxico samolyoti yagona uçiş-qöniş yölagini tösib qöygan, germetikligi buzilgan 002-reys esa aynan şu yölakka xavfsiz qönişi mumkin edi. Favqulodda vaziyatni bartaraf etiş uçun dam oliş kunida aeroportga tajribali mexanik Jo Patroni çaqiriladi; u oxir-oqibat qor qamalidan qotib qolgan samolyotni muvaffaqiyatli ozod qiladi, biroq dvigatellarning qizib ketişi tufayli deyarli uni buzib qöyayozdi.
«Boing» heç kimni qurbon qilmasdan 30-uçiş-qöniş yölagiga qönadi, yölovçilar xursand bölib, şoşilib kasalxonaga ketayotgan Dimirestga va Gvenga minnatdorçilik bildiradi. Gerrerning bevasi köz yoşlari bilan jabrlangan yölovçilardan keçirim söraydi. Bakersfild va Tanya esa hayotlarining yangi bosqiçini boşlaydi.
3Rollarda
Van Heflinning sönggi kinoroli (muvaffaqiyatsiz terrorist Gerrero), u filmlar ekranga çiqqanidan bir yildan…
Van Heflinning sönggi kinoroli (muvaffaqiyatsiz terrorist Gerrero), u filmlar ekranga çiqqanidan bir yildan kamroq vaqt ötib, kutilmaganda vafot etgan.
4Filmda suratga olingan samolyot
Boeing 707-349C (zavod raqami 19354, seriya raqami 503) 1966-yilda işlab çiqarilgan (birinçi parvozi 9-iyunda…
Boeing 707-349C (zavod raqami 19354, seriya raqami 503) 1966-yilda işlab çiqarilgan (birinçi parvozi 9-iyunda amalga oşirilgan). 1969-yilda «Aeroport» filmida suratga tuşgan.
Filmda işlatilgan Boeing-707 samolyoti, röyxat raqami PT-TCS, 1989-yil 21-martda San-Paulu şahri aeroportiga qöniş paytida halokatga uçragan.
5Tanqid
«Artur Heyli romani asosida suratga olingan yengil va qiziqarli melodrama. Aeroport boşqaruvçisi xotirjam,…

«Artur Heyli romani asosida suratga olingan yengil va qiziqarli melodrama. Aeroport boşqaruvçisi xotirjam, hamma narsani qoidalarga muvofiq qiladi va hatto şikastlangan samolyotni qönişga urinayotganda ham tartibni buzmaydi. Heyz tuzatib bölmas çiptasiz yölovçi roli bilan ajralib turadi» (Ya. V. Kalmens).
Aktyor Bert Lankaster filmning eng yaxşi film nominatsiyasiga «Oskar»ga tanlanganini bilgaç, unga nisbatan keskin salbiy fikr bildirdi: «Nima uçun u nomzod qilib körsatilganini bilmayman. Bu hozirgaça suratga olingan eng katta çiqindi».
6Mukofotlar
1971. «Oskar»…
1971. «Oskar» mukofoti
Eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli — Helen Heyz
1971. «Oltin globus» mukofoti
Eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli — Morin Stapleton
7Nominatsiyalar
1971. «Oskar»…

1971. «Oskar» mukofoti
Eng yaxşi film — Ross Hunter
Eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli — Morin Stapleton
Eng yaxşi operatorlik ishi — Ernest Laszlo
Eng yaxşi kostyumlar — Edith Head
Eng yaxşi montaj — Stuart Gilmore
Eng yaxşi original musiqa — Alfred Newman
Eng yaxşi ovoz — Ronald Pierce, David Moriarty
Eng yaxşi moslaştirilgan ssenariy — George Seaton
1971. BAFTA mukofoti
Eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli — Morin Stapleton
1971. «Oltin globus» mukofoti
Eng yaxşi dramatik film
Eng yaxşi original musiqa — Alfred Newman
Eng yaxşi ikkinçi darajali erkak roli — George Kennedy
1971. «Grammy» mukofoti
Film uçun eng yaxşi musiqa — Alfred Newman
8Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Аэропорт (фильм, 1970)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.