«Aladdinning sehrli çiroği» — Boris Rytsarev rejissyorligidagi sovet badiiy ertak filmi. U 1966-yilda M. Gorkiy nomidagi Markaziy bolalar va ösmirlar filmlari kinostudiyasida, «Ming bir keça» töplamidagi arab ertagi «Aladdin va sehrli çiroq» asosida suratga olingan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Georgy Millyar, Boris Bystrov, Dodo Chogovadze
3Syujet
Bağdodda yovuz magriblik sehrgar paydo böladi. Sehr yordamida u içiga jin qamalgan sehrli çiroqni topa…
Bağdodda yovuz magriblik sehrgar paydo böladi. Sehr yordamida u içiga jin qamalgan sehrli çiroqni topa oladigan odamning ismini biladi. Çiroq egasining barça istaklarini bajaradigan jin şu çiroqda yaşaydi. Bu odam — kambağal Aladdin, Ali-al-Maruf öğli. Tasodifan magribliк uni katta Bağdodda topib qoladi. Aladdinga şahzoda Budur köz tikadi va unga qaraşni buyuradi. Şu zahoti yigitni öldirişardi, agar magribliк aralaşmaganida.
Aladdinning amakisi bölib taniştirgan sehrgar yigitdan çölda yaşiringan soyalar şahriga borib, undan çiroqni olib kelişni söraydi. Aladdin sehrli şahardan qaytgaç, magribliк uni öldirib, çiroqni egallamoqçi böladi. Yigit tasodifan qutulib qoladi va çiroqdagi yozuvni öqiş uçun uni işqalaydi. Çiroqdan çiqqan jin unga magribliкning makkor yovuz odam ekanini aytadi va uni öldirişni taklif qiladi. Lekin Aladdin sehrgarni «tört tomonga» haydab yuboradi. Jin buyruqni sözma-söz bajaradi: sehrgarning törtta nusxasi tört tomonga tarqalib ketadi.
Jinning xöjayini bölgan Aladdin erlarni rad etayotgan şahzoda Budur bilan yaqinroq tanişişga qaror qiladi. Jin şahzodani Aladdinning uyiga olib keladi. Ğoyib bölgan şahzodani sulton soqçilari qidiradi, lekin uni Buyuk vazirning öğli Mubarak topadi. Aladdin zindonga taşlanadi. Şu orada sultan qizining qaysarligidan çarçab, uni taxt zaliga birinçi bölib kirgan odamga darhol turmuşga berişga qaror qiladi. Birinçi bölib kirgan odam Mubarak böladi. Saroydagilar barçasi Budurni işontiradi: saroydan kambağalning kulbasiga qilingan ajoyib sayohat va yigit bilan tanişuv şunçaki tuş bölgan.
Töy tezda tayyorlanadi. Aladdinning onasi jasorat töplab, çiroqni işqalaydi va jin xöjayinini asirlikdan qutqaradi. Jin yordamida Aladdin Mubarakni saroydan ikki marta çiqarib taşlaydi: avval uni masjid minorasiga osib qöyadi, keyin tuvakka ötqazadi, şuning uçun Mubarak er burçini ado eta olmaydi. Şundan keyin sulton nikohni bekor qiladi.
Tun içida Aladdin sevgilisi huzuriga ötadi. Qiz bölayotgan voqeaga işonmaydi, lekin qahramon undan çiroqni işqalaşni söraydi. Şahzoda aldanganini tuşunib, ğazablanadi. U jinga darhol Aladdin bilan töyini ötkazişni buyuradi. Töyga sulton, butun saroy va Aladdinning qarindoşlari keltiriladi. Lekin ularning hammasi bu voqeani tuş deb öylaydi.
Bayramda magribliк yana töplanib, köpçilik orasida paydo böladi va tartibsizlikdan foydalanib çiroqni egallaydi. Endi u töy ustidagi kuyov bölib qoladi. Lekin yangi xöjayin Aladdinni öldirişni buyurganda jin itoat qilişdan boş tortadi. U ikkilanadi va Aladdindan uzr söraydi. Aladdin topqirlik körsatib, loy közani köradi va jinni unga köçib ötişni taklif qiladi. Jin rozi bölib, endi çiroq qulי emasligini aytadi va Aladdinning onasining eçkisini magribliкka qarşi qöyadi (eçkilar sehrgarlardan sehrli kuçini oladi). Eçki sehrgarni Bağdoddan haydab çiqaradi.
Şahzoda Budur Aladdinning hovlisiga qaytib keladi. Ertalab uning uyi oldiga sulton öz xizmatkorlari bilan keladi. Şu bilan birga Buyuk vazir lavozimidan ozod etiladi, uning örniga esa Aladdin oilasining eski dösti, tungi qorovul tayinlanadi. Qizining tanlovi bilan kelişgan sulton va uning saroy aʼyonlari yangi turmuş qurganlarni tabriklaydi. Aladdin va Budur öpişmoqçi bölişadi, lekin jinning «Bolalarga ön olti yoşgaça…!» degan sözlaridan keyin yolğiz joy izlab yugurib ketişadi.
4Rollarda
Epizodlarda…
Epizodlarda
5Yaratiliş tarixi
Adabiy ssenariyda magribliкning ismi Xudaydan-ibn-Xudaydan, Aladdinning onasi Zubayda, vazir Bu-Ali Simjur,…

Adabiy ssenariyda magribliкning ismi Xudaydan-ibn-Xudaydan, Aladdinning onasi Zubayda, vazir Bu-Ali Simjur, tungi qorovul esa Abd-al-Qodir edi. Filmda bu ismlar tilga olinmaydi.
Aladdin roli Boris Bystrov uçun debyut böldi. «Aladdinning sehrli çiroği»ni 1938-yildayoq rejissyor Aleksandr Andriyevskiy suratga olmoqçi bölgan edi. Magribliк rolига u Andrey Faytʼni taklif qilgan. «Bu noyob holat: 28 yildan keyin öşa aktyorni öşa filmda, öşa studiyada öşa rolni öynaşga taklif qilişmoqda», — deb yozgan aktyor Boris Rytsarev filmida suratga tuşgandan keyin.
Boşqa rollarga ittifoq respublikalarining aktyorlari taklif qilingan: Ozarbayjon SSR, Gruziya SSR, Turkman SSR dan. Sarry Karriyev yorqin taşqi qiyofasi tufayli sinovsiz jin rolига tasdiqlangan. Maslahatçilar tavsiyasiga köra, u ekranda olovdan iborat mavjudot sifatida körinadi. Biroq uning ovozini Konstantin Nikolayev qayta ovozlaştirgan, çunki turkman aktyori rus tilida yomon gapirardi.
Dodo Çogovadze 14 yoşida şahzoda Budur rolига tasdiqlangan. Suratga oliş maydonçasida u 15 yoşini nişonlagan.
Film Qrimda suratga olingan, Bağdodning barça dekoratsiyalari dengiz böyidagi Xersones burnida qurilgan. Pavilyon sahnalari Yalta kinostudiyasida olib borilgan, çöl sahnalari esa Xerson viloyatidagi Yangi Kaxovka yonidagi Alyoşki qumlarida suratga olingan.
7Çet elda
AQŞʼda film «Alladin and his magic lamp» nomi bilan United Home Video kompaniyasi tomonidan çiqarilgan.…
AQŞʼda film «Alladin and his magic lamp» nomi bilan United Home Video kompaniyasi tomonidan çiqarilgan. Tanqidçilar filmning maxsus effektlarini va işonarli arab muhitini qayd etişgan.
Taʼkidlanişiça, SSSR parçalanganidan keyin bu film Gorkiy nomidagi kinostudiyaning moliyaviy barqarorligini taʼminlagan filmlardan biri bölgan, çunki bu lentani boşqalari qatorida xorijiy televideniyega sotişgan.
8Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Волшебная лампа Аладдина (фильм, 1966)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.