Ali bobo va qirq qaroqçi sarguzaştlari

Mazkur film „Ming bir keça“ ertaklari asosida melodrama, komediya va myuzikl körinişadagi ertakka asoslanib işlangan. Filmning asosiy ğoyasi beçorahol ötinçi Alibobo haqida bölib, u qaroqçilarning ğorida mislsiz boylik topib oladi. Akasi Qosim esa oçközligi tufayli halok böladi.

Uşbu filmda bir qança timsollar, lavhalar „Alibobo va 40 qaroqçilar“ arab tili ertagida bölmagan joylari: Gulobod şahri aholisi va hukmdor va xalq örtasidagi ijtimoiy munosabatlar, şaharda içimlik suvi savdosi tufayli suv taʼminotidagi muammolar, bumerang va kabutarlardan xat taşuvçi sifatida foydalaniş, Hindistonning çekka hududlarida fitna va saroy töntarilişi, poroxni portlovçi modda sifatida işlatişi ifodalangan. Şahar hukmdori va qaroqçilar boşliğining ğarazli manfaatlari – bir kişining ikki xil qiyofada (ham Gulobod hukmdori, ham Abu Hasan) oçib beriladi.

Adabiyot manbalarida keltirilişiça, barça voqealar jarayoni Eronda bölib ötadi, Marjona esa faqat joriya qiz bölib, asar yakunida Alibobo uyini qaroqçilardan qutqarib, oilaga singil sifatida qabul qilinadi.

Dharmendra (sovet talqini titrlarida – Darmendra) – Alibobo

Hema Malini – Marjona

Rolan Bikov – qaroqçilar boşliği Abu Hasan / Gulobod hukmdori

Zikir Muhamedjonov – Yusuf, Aliboboning otasi

Sofiko Çiaureli – Zamira, Aliboboning onasi

Yoqub Ahmedov – Aliboboning akasi – Qosim

Zinat Aman – Fotima

Xöjadurdi Narliyev – Hamid

Frunzik Mkrtçyan – Mustafo karvonboşisi

Hamza Umarov – Ahmad Kallakesar

Javlon Hamroyev – Muhammad – piçoq uloqtiruvçi

Yelena Sanayeva – ğor parisi

Madan Puri – Fotimaning otasi

Prem Çopra – Roja Şamşir tiğyoğlamaçi (filmning sovet versiyasi titrlarida Prem Çopra va Pinçu Kapur rollari qorişib ketgan)

Pinçu Kapur – Roja, Marjonaning otasi (filmning sovet talqini titrlarida Prem Çopra va Pinçu Kapur rollari qorişib ketgan)

R.Anand – şifokor

S.Divanov, K.Abduraimov – Ali boboning döstlari

Uşbu film Markaziy Osiyoning çöl va meʼmoriy şahar manzaralari, hind qöşiqlari, raqslari va jang sahnalari bilan töldiriladi. Mazkur filmdagi voqealar SSSR hududida va Hindistonda suratga olingan. Suratga oliş işlarining 70 foizi asosan Özbekistonda bölib ötgan. Asosiy syujetga boy sahnalar Buxoro, Toşkent va qöşni Duşanbeda suratga olinadi. Boş rollarni turli millat vakillaridan taşkil topgan hind, rus, arman, özbek, gruzin, turkman va qirğiz sovet kinosi yulduzlari ijro etgan.

Hindiston kino sanʼatida şakllangan anʼanaga köra, sahna ortida hindistonlik qöşiqçilar Lata Mangeşkar va uning singlisi Asha Bhosle, şuningdek, taniqli hind kino aktyori va qöşiqçisi Kişore Kumar tomonidan qöşiqlar ijro etiladi. Filmning sovet talqinida 3 ta, hindçasida 5 ta qöşiq ijro etilgan.

1980-yil – Duşanbeda bölib ötgan Butunittifoq 13-kinofestivalida taqdim etilgan va mukofotlarga sazovor bölgan

(rassomlar ishi uçun mukofot)

1981-yil – Belgrad kinofestivalida.

Hindistonda işlab çiqarilgani Sovet talqinidan 24 daqiqaga köproq. Hindçasida qaroqçilar sehrli ğordan çiqib ketişi va ularning daşt böylab yugurişi bilan boşlanadi. Sovet talqinida („Asrlar davomida saqlanib qolgan afsonalar, bizga olislardan kirib keladi…“) muallif ovozi bilan boşlanadi, söng savdo karvoni çöl böylab ötayotgan epizodga singib ketadi. Hind variantida köproq jang sahnalar va portlaşlar mavjud.

Filmdagi asosiy ayol rollari dastlab 2 ta bölgan: Fotima va Marjona. Lekin Rolan Bikov ayniqsa rafiqasi uçun uçinçi rolni öylab topadi: ğor parisi. Bu qaroqçilar boşliğiga sözsiz i toat etadigan gözal ayol qiyofasidagi pari. Ayni şu ğor parisi (ruhi) asosiy rolni öynagan.

Qaroqçilarning boşliği Abu Hasan deb ataladi, bu arabçadan sözma-söz tarjimada Hasanning otasi degan maʼnoni anglatadi. Arab anʼanalariga köra, tönğiç farzand tuğilgandan söng, ota-onalar uni Abu (ota) va Umm (ona) prefikslari bilan uning ismi bilan çaqira boşlaydilar. Şuning uçun ismga qarab, qaroqçilar boşliğida Hasan ismli öğli borligi maʼlum böladi. Lekin na filmda, na kitobda bu haqda oğiz oçilmagan.

Priklyuçeniya Ali Babi i soroka razboynikov Youtube.com