Alisaning tuğilgan kuni Rossiyaning töliq metrajli multfilmi bölib, uni "Master-film" studiyasi Kir Buliçyovning Alisa Seleznyova haqidagi xuddi şu nomli qissasi asosida çiqardi. Film ustidagi ish 2008-yil 19-dekabrda yakunlandi, premyera 2009-yil 12-fevralda bölib ötdi, prokatga 2009-yil 19-fevraldan çiqdi, DVD/Blu-Ray 2009-yil 12-martda sotuvga çiqdi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
3Syujet
Tuğilgan kuni sovğasi sifatida arxeolog Gromozeka Alisa Seleznyovani ölgan Koleida sayyorasiga ekspeditsiyaga…
Tuğilgan kuni sovğasi sifatida arxeolog Gromozeka Alisa Seleznyovani ölgan Koleida sayyorasiga ekspeditsiyaga olib boradi. Aniqlanişiça, bu sayyora aholisi yuz yil oldin kosmik vabo virusidan halok bölgan. Virus sayyoraga koleidiyaliklarning birinçi kosmik kemasi ekspeditsiyadan qaytganda olib kelingan. Falokatgaça Koleida sayyorasida XX asr öʼrtalaridagi Yer darajasidagi tsivilizatsiya mavjud edi, uning aholisi esa yerliklardan deyarli farq qilmas, faqat böyi past edi (şuning uçun ular Alisani böyiga qarab katta odam deb qabul qiladi).
Vaqt maşinasi yordamida arxeologlar Koleidaning ötmişini örganadilar. Ammo Gromozekaning rejalari oddiy örganişdan ham narida. U Alisa Koleida ötmişiga yaşirinça borişini, kosmik kemaning kosmik vabo virusi bilan qaytgan kuniga borib, sayyorani qutqarişini xohlaydi. Buning uçun qaytib kelgan zararlangan kosmonavtlarga vaksinali sprey sepiş kifoya. Qizça bilan birga ötmişga professor Rrrr ham boradi. U mutaxassis arxeolog, ölik tillar böyiça olim bölib, muşuk bolasi qiyofasiga kirişga majbur böladi, çunki uning irqi ular bilan taşqi öxşaşlikka ega.
Alisa va professor Rrrr 1960-yillardagi SSSRni eslatuvçi mamlakatga tuşib qolişadi. Ularni kosmodromgaça butun Koleida böylab uzoq sayohat kutmoqda. Foş böliş xavfi katta: Alisani çet ellik josus deb gumon qilişadi, Rrrrni esa köçadagi muşuklar parçalab taşlamoqçi böladi, ular bilan birga u hayvonlarni tutuvçilar qöliga tuşib qoladi. Ammo bolakay Bolo yordami tufayli qahramon missiyasini bajarişga muvaffaq böladi: qöriqçilarning ziç qamalidan ötib, kosmodromda kemani tantanali kutib oliş marosimi paytida kosmik kemaga yetib boradi va kosmonavtlarga vaksina sepadi. Butun sayyorani qutqargani uçun "mukofot" sifatida Alisani diversant deb qamoqqa taşlaşadi. Qoçişga unga Rrrr va Gromozekaga xayrlaşuv salomini yuborgan, nomi nomaʼlum klounfokusnik yordam beradi.
Sayyorani halok qilgan vabo endi yöq qilingan. Kelajakka qaytgaç, Alisa va Rrrr gullab-yaşnayotgan Koleidani topişadi, ularning sarguzaştlari esa koleidiyalik fantastikaning asosiga aylanadi, uning asosçisi Bolo böladi.
4Rollarni ovozlantirganlar
Yaroslava Nikolayeva — Alisa…

Yaroslava Nikolayeva — Alisa Seleznyova
Aleksey Kolgan — Gromozeka / fokusnik
Yevgeniy Stiçkin — Rrrr, professor
Nataliya Muraşkeviç — kosmik kemaning kapitani
Roman Staburov — Stepan / doktor Tuk
Mark Çernavin — Bolo
Nikolay Lazarev — Seleznyov, professor, Alisaning dadasi
Aleksey Kuznetsov — çöpon / diktor
Yelena Gabets — Bolоning buvisi
Anatoliy Vologdin — gapiruvçi kundalik / temiryölçilar / politsiyaçilar
Anna Glazkova — öqituvçi / Bolоning onasi
Georgiy Muradyan — egizaklar
Sergey Gabrielyan — gazeta-jurnal sotuvçisi
Viktoriya Radunskaya — derazadagi kampir
Dmitriy Kurta — muşuk tutuvçilar / temiryölçilar / politsiyaçilar
Mixail Lebedev — temiryölçilar / politsiyaçilar
5Vokal
Svetlana…
Svetlana Svetikova
Olya Şalaşova
Aleksey Kolgan
Yevgeniy Stiçkin
Roman Staburov
Janna Rojdestvenskaya (vokal öqituvçisi)
6Yaratiş jarayoni
Kema kapitanining rolini Nataliya Muraşkeviç (Guseva) ijro etdi, u 1980-yillardagi kultli bolalar filmi…
Kema kapitanining rolini Nataliya Muraşkeviç (Guseva) ijro etdi, u 1980-yillardagi kultli bolalar filmi "Kelajakdan mehmon"da Alisa Seleznyova rolini ijro etgan edi.
7Işoralar
Kosmik kema kapitanining obrazi amerikalik aktrisa Lyusi Lyuدan…

Kosmik kema kapitanining obrazi amerikalik aktrisa Lyusi Lyuدan çizilgan.
Multfilmda kosmik vabo taşuvçilari avval qörqib kelinayotgan, qaysarxon kapalaklarga öxşagan kapalaklar bölib çiqadi.
Stepanning vezdehodida Kroş körinadi.
Koleidadagi, Alisani qidiriş epizodida mikroavtomobil Messersçmitt KR200 ga öxşaş maşina körinadi.
1:07 belgisida Peçkinga öxşagan ötayotgan poçtaçi körinadi.
Film boşida Eynşteynga öxşagan ötkinçi körinadi.
Kosmozoöda, 7:37 belgisida yer ostidan "Dyuna" filmidagi qum çuvalçangiga öxşaş jonzot çiqadi.
Ekspeditsiya iştirokçilaridan biri "Uçinçi sayyoraning sirri" multfilmidagi Govoruning dösti uşanga öxşaydi, lekin qulоqsiz.
Gastrol ötkazuvçi fokusnik furgonçasi "Funtik" çöçqaçasi haqidagi multfilmlarga işora.
Boşida Alisa taxtada Ivan Dahşatliga oid mavzuda javob berişga urinadi, u yerda Ivan tişlari boğlangan holda tasvirlangan. Bu "Ivan Vasilyeviç kasbini özgartiradi" filmiga işora.
Doktor Tukning Alisaga kosmik vabo haqidagi hikoyasi epizodida viruslar haqida Maykl Kraytonning "Andromeda ştammi" romanidan deyarli sözma-söz keltirilgan iqtibos eşitiladi.
Zinapoya poyida ağdarilgan bolalar aravaçasi "Potyomkin zirhli kreysери" filmidagi qirğin sahnasini eslatadi.
Kema kapitanining ransel-reaktiv qopi "Yulduzli uruşlar" franşizasidagi mandaloriyaliklarning reaktiv ranselariga juda öxşaydi.
8Şarhlar va baholar
Çiqiş vaqtida multfilm aralaş şarhlar oldi. Tanqidçilar umuman rassomlik uslubini ijobiy baholadi, syujetning…

Çiqiş vaqtida multfilm aralaş şarhlar oldi. Tanqidçilar umuman rassomlik uslubini ijobiy baholadi, syujetning yetarliça murakkab va şu bilan birga dinamik ekanligini, klassik sovet multfilmlariga, ayniqsa "Uçinçi sayyoraning sirri"ga işoralarni qayd etdi. Salbiy şarhlarni qahramonlar dizayni oldi: köpçilik obzorçilar qahramonlar qiyofasini juda stilizatsiya qilingan, bolalar multfilmiga mos kelmaydigan deb hisobladi, qahramonlarning kam mimikasini qayd etişdi. Bir qator naşrlar, xususan, "Mir fantastiki" jurnali fikriça, multfilmning asosiy muammosi şundaki, yaratuvçilar öz maqsadli auditoriyasini aniq belgilay olmadilar: zamonaviy bolalarmi yoki ularning nostalgiya bilan qaraydigan ota-onalarmi.
Vaqt ötişi bilan multfilmga bölgan munosabat yaxşilandi, baʼzi mualliflar uni Seleznyova haqidagi eng yaxşi suratlardan biri deb atay boşladi. Xususan, 2013-yilda öşa "Mir fantastiki" multfilmni "Buliçyov böyiça uçinçi eng muhim multfilm" deb baholadi va Alisaning kitobdagiga yaqin xarakteri haqida fikr bildirdi, unga "namunali qahramon bölişga emas, balki oddiy qiz bölişga ruxsat berilgan <…> maktabni sirtdan öqiş, taqiqlarni buziş, ehtiyotsizliklar qiliş va ularning oqibatlarini öz boşidan keçiriş" deb yozdi. 2024-yilda öşa jurnal multfilmni yana "Alisa Seleznyova" ekranlaştirişlari reytingida 3-öringa qöydi va uni eng kam baholangan ekranlaştiriş deb atadi. "Time Out" jurnali 2022-yilda multfilmni Buliçyov asarlarining "eng puxta öylangan ekranlaştirişlaridan biri" deb atadi, uning yaratuvçilari tasvirning yorqinligi va ğayrioddiyligi böyiça "Uçinçi sayyoraning sirri"dan ham ötib ketganini yozdi. "Mel" sayti "Alisaning tuğilgan kuni"ni Kir Buliçyov böyiça eng yaxşi 5 ta multfilm röyxatiga, "Kinoafişa" naşri esa Buliçyov ekranlaştirişlarining eng yaxşilari qatoriga kiritdi.
9Mukofotlar
2009 — 13-chi "Orlyonok"da tasviriy sanʼat festivali: töliq metrajli multfilmlar orasida birinçi örin —…
2009 — 13-chi "Orlyonok"da tasviriy sanʼat festivali: töliq metrajli multfilmlar orasida birinçi örin — "Alisaning tuğilgan kuni" (rejissyor Sergey Serëgin).
2009 — XIII Xalqaro "Oltin Vityaz" kinoforumi, bolalar filmlari tanlovi. "Alisaning tuğilgan kuni" filmining rejissyori Sergey Serëginga "Eng yaxşi tasviriy yeçim uçun" diplomi.
2010 — 2-chi Makao xalqaro kinofestivali — "Eng yaxşi musiqa uçun" hayʼat diplomi "Alisaning tuğilgan kuni" filmiga musiqa yozgan kompozitor Dmitriy Rybnikovga topşirildi.
Matn: maqola tarjimasi «День рождения Алисы (мультфильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.