American Factory

2015-yil fevralidan 2017-yil oxirigaça suratga olingan bu filmda Reiçert va Bognarga Fuyao kompaniyasi ham Ogayodagi, ham Xitoydagi zavodlarida suratga oliş imkonini bergan. Ular bu filmni suratga olişga ilhomlangan, çunki tasvirlamoqçi bölgan voqealar 2009-yilgi, Oskarga nomzod bölgan «The Last Truck: Closing of a GM Plant» hujjatli qisqa metrajli filmining asosiy mavzusi bölgan öşa Moraine Assembly zavodida yuz berayotgan edi.

Filmning xitoyça (mandarin) qismlari ikki xitoylik kinematografist — Yiqian Zhang va Mijie Li iştirokida tayyorlangan. Ulardan bir yoki ikkalasi har oy Ogayoga borib turgan. Rejissyorlarning fikriça, aynan şu ikki kişi filmda tasvirlangan xitoylik qahramonlar bilan aloqa örnatişda muhim rol öynagan.

Filmmakerlar «devordagi paşşa» (fly-on-the-wall) uslubidagi hujjatli suratga oliş usulini qöllaşgan: filmda qahramonlardan taşqari heç kimning dialogi kiritilmagan, zavod şovqini va işçilarning gaplari ustuvor qilib qöyilgan. Zavod maşinalari şovqini içida işçilar nutqini samarali eşitiş uçun lavalier mikrofonlardan foydalanilgan. Işçilar aytgan ovozli şarhlar köpinça zavod muhitidan alohida, ularning öz uylarida yozib olingan. Bognarning sözlariga köra, şarhni şunday usulda beriş işçining içki monologini körsatiş taassurotini yaratgan.

Rotten Tomatoes şarhlar agregatorida 93 ta tanqidçi şarhining 95 foizi ijobiy, örtaça reyting 8,3/10. Sayt xulosasida şunday yozilgan: «American Factory 21-asr globallaşgan iqtisodiyotida işçilar va ish beruvçilar örtasidagi munosabatga mulohazali — va taşvişli — nazar taşlaydi». Metacritic örtaça tortilgan baho böyiça 23 ta tanqidçiga asoslanib filmga 100 ballik şkalada 86 ball bergan, bu «umumiy eʼtirof» degan maʼnoni anglatadi.

The New York Times naşridan Manohla Dargis şunday yozgan: «American Factory siyosiy film, lekin öz manfaatini közlovçi yoki qattiqqöl nasihatomuz emas; ijtimoiy-siyosiy nuqtalarni aqlli boğlaydi, baʼzan Aaron Coplandni eslatuvçi Chad Cannonning taʼsirli musiqasi yordamida. Filmmakerlar heç kimni yovuzlaştirmaydi, garçi baʼzi iştirokçilar möylovini burab öynayotgan yovuz odamlarga juda yaqin, masalan, xitoylik hamkasbiga gap qotgan köp gapiradigan amerikalik işçilarning oğzini yopiştirib qöyiş yaxşi fikr bölişini hazillaşadigan amerikalik menejer». New York magazine muharriri David Edelstein yozgan: «Bu ulkan, keng qamrovli, çuqur insonparvar asar, özagida ğazablangan, lekin hamdardlik bilan töla. U bizga taniş ish dunyosining oxiriga va maşinalarning yuksalişiga işora qiladi».

IndieWire naşridan Eric Kohn filmni «Amerika va Xitoy sanoatining mos kelmasligi haqida ajoyib tragikomediya» deb taʼriflagan.

Film 92-chi Oskar mukofotlari marosimida eng yaxşi hujjatli badiiy film nominatsiyasida ğolib bölgan. 72-chi Primetime Creative Arts Emmy mukofotlarida uçta nominatsiyaga sazovor bölgan va hujjatli/nofiksion dasturlar böyiça eng yaxşi rejissyorlik uçun Bognar va Reiçert ğolib bölgan.