American Gangster

Filmning asosiy voqealari 1968-yildan 1970-yillar örtasigaça davom etadi. Bossi ölgandan keyin Garlemning jinoiy avtoritet Bampi Jonson (Clarence Williams III) ning jim haydovçisi Frank Lukas (Denzel Washington) öz jinoiy imperiyasini yaratişga qaror qiladi. Uning ixtisosligi — geroin bölib, uni Vyetnam uruşi paytida Janubi-Şarqiy Osiyodan töğridan-töğri olib keladi. Lukas özini biznesmen deb hisoblaydi va boşqa guruhlar bilan bozor iqtisodiyoti qoidalari böyiça raqobatlaşadi: sifatliroq mahsulotni arzonroq narxda taklif qiladi. Har kuni million dollar işlab topadi va özi belgilagan öyin qoidalariga sodiq qoladi. Şu tufayli butun Garlem uçun butga aylanadi. Ammo Frank izidan Riçie Roberts (Russell Crowe) boradi — Nyu-Yorkda kam uçraydigan, hamkasblari yoqtirmaydigan halol politsiyaçi.

1968-yilda Frank Lukas Garlemning jinoiy avtoriteti Elsworth «Bampi» Jonson uçun işlaydi. Garlem böylab sayr qilar ekan, Bampi bu yerda öziga nisbatan salbiy özgarişlar köp ekanidan ğazablanadi. Ular maişiy texnika dökoniga kirişadi, u yerda Bampi vositaçisiz savdo qilinayotganidan Frankka norozilik bildiradi. Aynan şu dökonda Bampi Frankning qölida yurak xurujidan vafot etadi. Bampining dafn marosimida Frankni teng deb hisoblaşmaydi va hurmat qilişmaydi, ammo hozir bölganlarning köpçiligi Bampi oldida qarzdor edi va Frank ularni unutmadi.

Prinsipial detektiv Riçie Roberts huquqşunoslik öqiydi va advokat bölişni rejalaştirmoqda. Hamkasbi bilan çaqiruv qoğozlarini tarqatayotib, noqonuniy garov öyinlari bilan şuğullanadigan bukmeker haqida xabar oladilar. U maşinasini avtoturargohga qöyadi. Politsiyaçilar maşinada noqonuniy lotereya çiptalari bor deb öylaşadi va kutişga qaror qilişadi. Oxiri ular maşinani oçadilar va bagajnikda million dollar topadilar. Riçie topilgan pullarni politsiya bölimiga topşiradi, bu esa hamkasblarining işonçsizligi va nafratini uyğotadi: «Politsiyaçilar ularga işonilmaydigan politsiyaçilarni öldiradi».

Italiyalik mafiyaçidan navbatdagi partiya giyohvand moddalarni sotib olgan Lukas politsiyaçilar Fransiya kanali orqali geroin yetkazib berişni yölga qöyganini, uni suyultirib mahalliy giyohvand moddalar sotuvçilariga qayta sotayotganini bilib oladi va şu tariqa butun biznesni öz qöllariga oladi. Frank ikki taniş giyohvandni uçratadi, ular ilgari Vyetnamda xizmat qilgan edilar, şuningdek, u yerda ofitser bölib xizmat qilgan va Bangkokda örnaşib qolgan amakivaççasi Nate haqida söraydi.

Frankka Garlemning avtoritetlaridan biri — Tango keladi va huquqlarini talab qilib, foydaning 20 foizini söraydi. Ammo Frank tölamoqçi emasligini tuşuntiradi.

Köp ötmay Frank amakivaççasi Nate ga Bangkokka qönğiroq qiladi va uçraşuv kelişib oladi. U 400 000 dollarlik kredit oladi, bu haqda menejeri bilan bölişadi. Bangkokka Nate oldiga boradi, u esa Frankni geroin işlab çiqaruvçi sindikatga olib boradi va vositaçisiz 100 kg lik birinçi sinov partiyasi haqida kelişib oladi. Frank giyohvand moddalarni AQŞga, vatanga qaytariladigan halok bölgan askarlarning jasadlari bilan birga, sink tobutlarda olib kirişni yölga qöyadi. Laboratoriyada u moddani qadoqlaydi va mahsulotni «raqobatçilardan yaxşiroq, raqobatçilardan arzonroq» qilib, «Blue Magic» brendi ostida sota boşlaydi. Işlar yurişib ketadi va Frank oilasini Şimoliy Karolinadan Nyu-Yorkning elita tumaniga, katta hovliga köçiradi. Öz akalarini ham işiga jalb qiladi. Hammaning köz öngida, şu jumladan akalari oldida, qarzlari uçun Tangoni öldiradi. Akalari yordamida Frank Bruklin, Kvins, Nyu-Jersi va Bronksda «daryodan daryogaça» savdo nuqtalari tarmoğini quradi.

Riçie hamkasbi qattiq giyohvandlikka berilib ketadi va muammoga duç keladi: navbatdagi dozani öğirlamoqçi bölib, savdogarni öldiradi. Otişmadan kommunal xonadon aholisi yugurib çiqadi. U Riçiega yordam sörab qönğiroq qiladi. Riçie joyga yetib boradi va vaziyatni hal qiladi, ammo tez yordam maşinasida ketayotib, hamkasbining giyohvand ekanini tuşunadi va uni foş qilişini aytadi. Hamkasbi Riçiedan qoçib ketadi. Köp ötmay uni ölik holda topişadi — sababi köçalarda paydo bölgan yangi giyohvand modda — «Blue Magic».

Yetakçi böliş yölida, bir ziyofatda Frank Puerto-Riko missi Evani uçratadi va unga oşiq böladi. Keyinroq uni onasi bilan taniştiradi va unga uylanadi.

Detektiv Riçienining xotini ajraşiş uçun ariza beradi va ketmoqçi böladi, keyinçalik ular faqat sudda uçraşadi. Xotini öğlini olib ketmoqçi böladi, çunki otasining muhiti unga yomon taʼsir qiladi, deb hisoblaydi. Bundan taşqari, Riçiening jinoiy dunyo bilan aloqasi bölgan eski dösti bor. Keyinçalik Riçiega xavf tahdid sola boşlaganda, uning tufayli oila zarar körişi mumkinligini tuşunadi. Sudda u xotiniga böysunadi, sud oldida behuda vaqt sarflagani uçun uzr söraydi va çiqib ketadi.

Politsiyada giyohvandlikka qarşi kuraşiş böyiça maxsus bölim oçiladi, u faqat politsiya boşliğiga va ştat prokuroriga böysunadi. Politsiya boşliği Riçiedan bölimga rahbarlik qilişni taklif qiladi va u rozi böladi. Riçie jamoasiga eng halol politsiyaçilarni yiğadi va idora ijaraga oladi. Bölim köçadan ish boşlaydi. Ular savdo nuqtalaridan biriga çiqişadi. Yetkazib beruvçini topiş uçun 20 000 dollarni ğaznadan olib, ularga «Blue Magic» partiyasini sotib olişadi. Belgilangan pullar tasodifan maxsus agentlar qöliga tuşadi, ular orasida detektiv Trupo ham bor. Trupo Riçiega uning pullarini qaytaradi, ammo şu bilan birga uni öz hududiga aralaşmaslikni ogohlantiradi. Riçie imtihondan muvaffaqiyatli ötadi va litsenziyalangan advokat böladi.

Frank italiyalik avtoritet Dominic Cattano bilan uçraşadi va mahsulotni pasaytirilgan narxda ulgurji yetkazib beriş hamda butun mamlakat böylab tarqatiş haqida kelişadi, evaziga öz aloqalari va «tinçlik»ni taklif qiladi.

1971-yil 8-martda Frank Evaga taklif qiladi, u esa öz navbatida unga şinşilla möynali kiyim sovğa qiladi. Öşa kuni, aynan şu kiyimda xotini bilan Joe Frazier va Muhammad Ali örtasidagi jangga boradi va tomoşabinlar zalining old qatorlarida ötiradi. Şu yerda u ham buzuq maxsus tergov bölimi detektivi Nick Trupo, ham Lukasni kuzatişni boşlagan Riçie nazaridan tuşadi.

Turmuş qurganidan keyin ularning kortejini Trupo töxtatadi va sukunat uçun 10 000 dollar söraydi. Javoban Frank Şukrona kuni unga qafasdagi kurka yuboradi va uning sevimli «Shelby» avtomobilini portlatadi.

Frank Garlemning avtoritetlaridan biri Nicky Barnes suyultirilgan mahsulotni «Blue-Magic» brendi ostida sotayotganini bilib oladi. U klubiga boradi va nomini özgartirişni talab qiladi. Nicky bilan Frank örtasida kelişmovçilik paydo böladi. Norozi bölgan Trupo Frankni va uning akasi Huey Lukasni kam miqdordagi mahsulot bilan uşlaydi va uni musodara qiladi. Şu paytda Lukas allaqaçon Riçie va uning yigitlari nazoratida böladi.

Riçie Frankning izidan yaxşi tuşadi. Unga dösti qönğiroq qilib, uçraşuvga çaqiradi va Frank Lukasdan voz keçişni söraydi, evaziga Aspendagi uy taklif qiladi va hatto tahdid qilişga ham işora qiladi. Tabiiyki, Riçie tahdidlardan qörqmay uydan voz keçadi. U mamlakatga giyohvand moddalarni yetkazib beruvçi Frank Lukas ekanini tuşunadi, uni birinçi öringa qöyadi va hibsga oliş qaroriga keladi. Lukas va uning xotiniga suiqasd uyuştiriladi, unda Frank öng qöliga jarohat oladi. Xotini uzoqroqqa ketişni taklif qiladi, ammo Frank heç kimdan qoçmoqçi emas.

Şu munosabat bilan Nick Trupo Riçiening oldiga kelib, «sigir soğin» — Frank Lukasni qöriqlaş böyiça birgalikda işlaşni taklif qiladi, ammo özi adaşganini tuşunadi. Riçie unga javob beradi: «Nyu-Jersida hammasi jinni. Politsiyaçilar bandit tutadi».

1973-yil 27-yanvarda Vyetnamda sulh eʼlon qilinadi. Bu Lukasning kanali tugaşini anglatadi. Frank Nate ga qönğiroq qiladi va yomon xabar oladi. Frank Vyetnamga uçib boradi va yangi partiyalar haqida qayta kelişib oladi. Şu paytda Frankning amakivaççasi Jimmy suiqasd uyuştirişda uşlanadi va u vербовка qilinadi. Unga mikrofon örnatiladi va şu tufayli rejalaştirilgan yetkazib beriş haqida muhim maʼlumot olinadi. Şu orada Trupo Lukasning uyida noqonuniy tintuv ötkazişni boşlaydi, qarindoşlarini kaltaklaydi, itini öldiradi va uning uyi ostidan özining «mukofotlarini» topadi.

Riçie Robertsga Frank Lukas va boşqa jinoyatçilar mamlakatga yetkazilişi kerak bölgan samolyotni tintuv qiliş uçun order oladi, ammo unga halok bölgan amerikaliklarning jasadlari bölgan tobutlarni tekşirişga ruxsat berilmaydi. Vyetnamdan qaytib kelgaç, Frank Trupodan öç olmoqçi böladi, ammo onasi öğli oila aʼzolariga qilingan hujum va tahqirlaş uçun qasos oladi, deb tuşunib, bunga yöl qöymaydi.

Riçiening yigitlari tobutlarning harakatini kuzatadi. Tunda yuk uçun Bayon kimyoviy tozalaş xizmatining furgoni keladi. Furgonda beysbolçi Stevie Lukasni — Frankning jiyanini körişadi. Furgonga yuk ortiladi va u şahar tomon yöl oladi. Riçie hibsga oliş orderi söraydi va operatsiya uçun odamlarni yiğadi. Hibsga oliş operatsiyasi tong yaqinida boşlanadi. Politsiyaçilar tödasi qavatga kötariladi va laboratoriyaga bostirib kiradi. Hibsga oliş paytida Stevie öldiriladi, Huey Lukas esa qölga olinadi. Qolgan akalar şahar böylab turli nuqtalarda qölga olinadi. Frankning özini onasi bilan çerkovdan çiqayotgan paytida uşlaşadi. Frank Robertsga pora taklif qiladi, ammo Riçie rad etadi va hamkorlik taklif qiladi. Frankning politsiya bilan öz hisob-kitoblari bor va u şartga rozi böladi: Riçie qölga tuşgan barça ifloslangan politsiyaçilarni jazolaydi. Ular kelişib oladilar va ish boşlanadi, natijada Nyu-Yorkdagi giyohvand moddalar noqonuniy aylanmasiga qarşi kuraş agentligining törtdan uç qismi hibsga olinadi.

Frank Lukasga 70 yil qamoq jazosi berildi. Hukumat bilan hamkorlik qilgani, şuningdek, Riçie Robertsning janob Lukasning advokati sifatidagi ishi tufayli uning muddati 15 yilga qisqartirildi. Frank Lukas 1991-yilda ozodlikka çiqarildi.

Final sahnada yolğiz va keksa Frank Lukasning qamoqxonadan çiqib, uni heç kim kutib olmayotgani körsatiladi.

Rejissyor versiyasining final epizodida Lukas qamoqxonadan çiqqanda uni Riçie kutib oladi va ular birga Garlem köçalari böylab kofe içib, suhbatlaşib ketişadi.

Film real voqealarga asoslangan, Lukasning öz sözlari asosida.