Amerikalik psixopat (film)

Film voqealari 1980-yillar oxiridagi Nyu-York şahrida keçadi. Boş qahramon Patrik Beytman (Patrick Bateman) — yoş, boy va juda ham çiroyiga, taşqi körinişiga ahamiyat beradigan investitsiya bankiri. U kunduzi obröli kompaniyada işlaydi, qimmat restoranlarga boradi, biznes kartalarini taqqoslaş, kiyim-keçak brendlari, sport zal va kosmetik parvarişga haddan taşqari köp eʼtibor qaratadi.

Taşqi tomondan ideal yuppie bölib körinsa-da, Patrik içki dunyosida zöravon fikrlar, sadizm, nafrat va böşlik bilan kuraşadi. U özini boşqalardan ustun qöyadi, atrofdagilarni “haqiqiy” şaxs emas, balki dekoratsiya, fon sifatida köradi. Vaqt ötişi bilan Patrikning jinoyatga moyil hofiy ehtiyojlari kuçayib boradi.

Patrik xonadoniga taklif qilgan ayollarni va tanişlarini vahşiyona tarzda öldira boşlaydi. Film davomida tomoşabin u haqiqatan ham bu jinoyatlarni sodir qilyaptimi yoki bular uning tasavvuridagi fantaziya va psixoz mahsulimi, degan savol bilan qoqilib yuradi. Ayrim sahnalar ortida qolgan izlar, boşqa personajlarning beparvoligi va baʼzan Patrikning öz xatti-harakatlari ustidan nazorat yöqligi voqealarning qançalik real ekaniga şubha uyğotadi.

Syujet kulminatsiyasida Patrik bir neçta odamlarga öq uzib, politsiya bilan quvlaş sahnasiga tuşadi, söngra advokatiga telefon qilib, bir qança qotilliklarini böyinga oladi. Biroq ertasi kuni advokat Uni jiddiy qabul qilmaydi, hatto Patrik öldirdim degan odam tirik va soğlom ekanini aytadi. Şu tarzda film tomoşabinni noaniqlikda qoldiradi: qotilliklar haqiqiy bölganmi yoki hammasi Patrikning ruhiy buzilgan tasavvuri bölganmi — aniq javob berilmaydi.

1987-yilda Nyu-York şahridagi yoş va badavlat investitsiya bankiri Patrick Bateman köp vaqtini maşhur restoranlarda ovqatlaniş bilan ötkazar ekan, turmuş dösti Evelyn Williams va uning köpçiligini yomon köradigan boy şeriklari çiqişlarni davom ettiradi. Ish uçraşuvida Bateman va uning hamkorlari özlarining dizaynlariga berilib, özlarining taşrif qoğozlarini körsatişadi. Hamkasbi Paul Allenning kartasining ustunligidan ğazablangan Bateman tunda xiyobonda uysiz odam va uning itini topadi va ularni öldiradi. Batemanni boşqa hamkasbi deb adaşgan Bateman va Allen Rojdestvo bayramidan keyin keçki ovqatni rejalaştirişadi. Bateman Allenni boy turmuş tarzi va Bateman kira olmaydigan juda eksklyuziv restoran „Dorsia“da bron qiliş qobiliyati uçun xafa qiladi. U Allenni mast qiladi, uni kvartirasiga jalb qiladi va Huey Lewis va Yangiliklar tinglaş va Allenga guruhning fazilatlari haqida maʼruza öqiyotganda bolta bilan öldiradi. Bateman jasadni taşlab, Allenning kvartirasiga kirib, javob beriş maşinasida Allen Londonga ketganligi haqida xabar qoldirdi.

Xususiy tergovçi Donald Kimball Bateman bilan Allenning ğoyib bölişi haqida intervyu berib, Allenni Londonda körgan bölişi mumkinligini aytdi. Bateman ikki jinsiy aloqa işçisi Çristie va Sabrinani öz kvartirasiga taklif qiladi va u yerda ular jinsiy aloqada bölişadi. Keyin ularni qiynoqqa solib, maoşini berib, jönatib yuboradi. Batemanning hamkasbi Luis Carruthers yangi taşrif qoğozini oçib beradi, şuning uçun Bateman uni qimmatbaho restoranning hojatxonasida böğib öldirişga harakat qiladi. Karruthers jinsiy avansga urinişda xato qiladi va vahima qözğatadigan va qoçib ketadigan Batemanga bölgan istagini eʼlon qiladi. Hozirda şubhali Kimball Batemen bilan ikkinçi intervyu ötkazadi, keyin u modelni öldiradi va uning kesilgan boşini muzlatgiçga qöyadi. Ertasi kuni u kotibi Jean keçki ovqatga taklif qiladi va u bilan öz kvartirasida içimlik içişni taklif qiladi. Bateman uni tirnoqli qurol bilan öldirmoqçi bölganida, u Evelyndan javob beriş maşinasida xabar oladi va undan voz keçadi.

Bateman Kimball bilan tuşlik qildi, u Batemanning hamkasbi Allen ğoyib bölgan kuni u bilan keçki ovqat qilganini va uning alibini mustahkamlaganini aytadi. Kimballning taʼkidlaşiça, Allenning döstlaridan biri uni heç qanday sababsiz öldiriş ğoyasiga işonib bölmaydi, Bateman asabiy tabassum qiladi. Bateman Çristie Allenning kvartirasiga olib keladi va u yerda Çristie bilan jinsiy aloqa qilişdan oldin tanişi Elizabethga giyohvand moddalarni isteʼmol qiladi. Bateman Elizabethni öldirganda, Çristie yugurib çiqib, çiqiş yölini qidirayotganda bir neçta ayol jasadlarini topdi. Yalanğoç Bateman uni taʼqib qiladi va zinapoyadan qoçib ketayotganda uning ustiga işlaydigan zanjirli arra tuşiradi. Köp ötmay, Bateman Evelyn bilan munosabatlarini töxtatadi.

Bateman bankomatdan foydalanar ekan, muşukni köradi. Bankomatda „Menga adaşgan muşukni boqing“ matnni köradi, şuning uçun u muşukni otişga tayyorlanmoqda. Bir ayol unga duç kelganida, u örniga uni otib taşlaydi. Politsiya taʼqibi boşlanadi, ammo Bateman zobitlardan birini otib, patrul maşinasini portlatib yuboradi va boşqa politsiyaçilarni öldiradi. Bateman öz ofisida yaşirinişdan oldin qöriqçi va farroşni öldiradi. U advokati Harold Carnesga qönğiroq qiladi va 20-40 kişini öldirganini va ulardan baʼzilarini yeb qöyganini daʼvo qilib, özining javob beriş maşinasiga iqror bölib qoladi. Ertasi kuni ertalab Bateman Allenning kvartirasini tozalaş uçun taşrif buyuradi, lekin u böş va sotilayotganini topadi. Rieltor undan ketişni va qaytib kelmaslikni söraşdan oldin unga kvartira Allenga tegişli emasligini sirli tarzda aytadi.

Isteriya holatida Bateman Jeanga qönğiroq qiladi, keyin tuşlik qiliş uçun hamkasblari bilan uçraşişga boradi. Şu bilan birga, dahşatga tuşgan Jean Batemanning ofis jurnalida qotillik va jarohatlarning batafsil grafik çizmalarini topadi. Bateman Carnesni köradi va telefon xabarini eslatadi. Carnes Batemanni boşqa odam deb adaşadi va bu iqrorni hazil sifatida kulib yuboradi. Bateman özining kimligini aniqlab beradi va yana qotilliklarni tan oladi, lekin Karnes yaqinda Londonda Allen bilan keçki ovqatlangani uçun uning daʼvolari mumkin emasligini aytadi. Çarçagan va noaniq Bateman döstlari yoniga qaytadi; ular keçki ovqatni bron qilişni muhokama qiladilar va Ronald Reagan zararsiz çolmi yoki yaşirin psixopatmi, deb öylaşadi. Jinoyatlari haqiqiy yoki xayoliy ekanligiga işonçi komil bölmagan Bateman heç qaçon özi xohlagan jazoni olmasligini tuşunadi. Uning rivoyatida u doimiy dardga duçor bölganligi, u öz dardini boşqalarga yetkazilişini xohlayotgani va uning iqrorligi heç narsani anglatmaganligini eʼlon qiladi.