Ikkinçi jahon uruşi faxriysi Jerry Mulligan uruşdan keyin Parijga rassom sifatida obrö qozoniş uçun keladi. U tomdagi kiçik xonadonda yaşaydi va şu yoldа harakat qiladi. Uning dösti va qöşnisi Adam pianinoçi bölib, maşhur frantsuz xonanda Henri Borel bilan uzoq yillar hamkorlik qilgan va öz kontsertini orzu qiladi. Şu tariqa geroylarning hayotiga yangi tanişliklar va kutilmagan hissiyotlar kiradi.
Filmni Vincente Minnelli suratga olgan, boş rollarni Gene Kelly va Leslie Caron ijro etgan. Leslie Caron uçun bu rol debyut bölgan. Musiqiy film Corc Gerşvinning şu nomli simfonik poemasi (1928) asosida yaratilgan, filmda uning boşqa musiqiy asarlaridan qöşiqlar ham yangraydi. Kelly xoreografiyani ham özi tayyorlagan; 17 daqiqalik dialogsiz raqs MGM studiyasining 44 ta maydonçasida suratga olingan. Film 1951-yilda çiqqan va 8 ta nominatsiyada 6 ta «Oscar» qozongan, şu jumladan «Eng yaxşi film» nominatsiyasida.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Gene Kelly, Leslie Caron, Oscar Levant
·Ensiklopediyadan
«An American in Paris» (1951) — rejissyor Vincente Minnelli filmi, boş rollarda Gene Kelly va Leslie Caron. Leslie Caron uçun bu rol debyut böldi. Film Corc Gerşvinning şu nomli simfonik poemasi (1928) asosida suratga olingan. Çolğu musiqasidan taşqari, filmda Gerşvinning boşqa musiqiy asarlaridagi qöşiqlar ham işlatilgan. Gene Kelly filmning xoreografi sifatida ham iştirok etgan. Film katta muvaffaqiyat qozonib, 8 ta nominatsiyada 6 ta «Oscar» mukofotini qölga kiritgan, şu jumladan «Eng yaxşi film» nominatsiyasida ham ğolib bölgan. Gene Kelly esa «kinoxoreografiya va kinematografiya sohasidagi ajoyib yutuqlari» uçun faxriy «Oscar»ga sazovor bölgan — bu uning karyerasidagi yagona şunday mukofot edi.
Leslie Caron 2009-yilda Pol ÖGrady şousidagi intervyusida aytişiça, film Hays ofisi bilan «stul raqsi» sahnasi tufayli bahslarga sabab bölgan. Sahnani körib çiqqan senzor uni «jinsiy jihatdan provokatsion» deb atagan, bu esa aktrisani hayratga solgan. U javob bergan: «Stul bilan nima qiliş mumkin?»
1993-yilda film «madaniy, tarixiy yoki estetik ahamiyatga ega» deb topilib, Milliy film reestriga kiritilgan.
Amerika kino instituti (AFI) baholariga köra, film quyidagi örinlarni egallagan:
68-örin — «100 film» röyxati, 1998-yil (2007-yilda röyxatdan çiqarilgan)
15-örin — «100 yulduz» röyxati, erkaklar (Gene Kelly)
39-örin — «100 işq» röyxati
32-örin — «100 qöşiq» röyxati («I Got Rhythm»)
9-örin — «25 musiqiy film» röyxati
3Umumiy tavsif
«An American in Paris» barça davrlarning eng buyuk amerikalik musiqiy filmlari önligiga kiradi. Film Jonny…

«An American in Paris» barça davrlarning eng buyuk amerikalik musiqiy filmlari önligiga kiradi. Film Jonny Green va Saul Chaplin tomonidan qayta işlangan Gerşvin musiqasi hamda Kelly xoreografiyasi tufayli jamoatçilik eʼtiborini qozongan. Filmning xoreografik çöqqisi — dialogsiz, 17 daqiqalik juft raqs bölib, MGM studiyasining orqa avtoturargohidagi 44 ta suratga oliş maydonçasida suratga olingan. Uşbu sahnani tayyorlaş 500 ming dollardan köproq mablağ talab qilgan. Muvaffaqiyatga operator John Alton, rassom-dekorator Preston Ames hamda kostyum dizaynerlari Orry-Kelly va Irene Şaraff ham öz hissalarini qöşişgan. Vincente Minnelli filmda öziga xos «orzu ortidan intiliş» motivi bilan işlagan.
Filmni juda sentimental, romantik va finaldagi balet sahnasi uçun «dabdabali» deb tanqid qilişgan. Şunga qaramay, filmning ijodiy jamoasi Amerika musiqiy filmi tarixiga qöşgan hissasi heç qaçon şubha ostiga olinmagan.
4Syujet
Ikkinçi jahon uruşi faxriysi Jerry Mulligan (Gene Kelly) — Parijga uruş tugagaç kelgan, yoş va öjar muhojir.…
Ikkinçi jahon uruşi faxriysi Jerry Mulligan (Gene Kelly) — Parijga uruş tugagaç kelgan, yoş va öjar muhojir. U tomdagi kiçik xonadonda yaşaydi va rassom sifatida obrö qozonişga harakat qiladi. Uning dösti va qöşnisi Adam Cook (Oscar Levant) — pianinoçi, maşhur frantsuz xonanda Henri Borel (Georges Guétary) bilan uzoq yillik hamkor. U sakkizinçi öquv grantida yaşaydi va kontsertda çiqiş orzusida. Sayohatdan qaytgan Henri («Nice Work If You Can Get It») uy birinçi qavatidagi kafeda Adam bilan uçraşadi va unga özining maʼlumotli 19 yoşli sevgilisi Lise Bouvier (Leslie Caron) haqida gapirib beradi. Lise raqsga mehr qöyadi («Embraceable You» qöşiği fonida). Jerry qisqa vaqtga ular bilan uçraşadi («By Strauss») va keyinroq ularga töliq qöşilişga qaror qiladi, avval esa öz asarlarini sotişga ketadi.
Milo Roberts (Nina Foç) — yolğiz zodagon ayol, Baltimordagi quyoş moyi sotuvçisining merosxöri. U Jerryning Montmartreʼda asarlarini namoyiş etayotganini köradi, uni taʼqib qilayotgan yoş tomoşabinni haydab yuborganini kuzatadi va rassomga hamda uning sanʼatiga qiziqib qoladi. U har bir rasm uçun 15 000 frank taklif qiladi. Şaxsiy haydovçisi ularni tölov uçun xonadonga olib keladi, ayol esa rassomni keçqurun özi uyuştirayotgan tuşlikka taklif qiladi. Uyga qaytayotganda Jerry amerikalik saqiç sörayotgan frantsuz bolalari bilan birga qöşiq aytadi («I Got Rhythm»), söngra Milo xonadoniga boradi. U tez orada «ziyofat» aslida ikki kişilik uçraşuv ekanini anglaydi va ayolga pulga yollangan köngilçi bölişni istamasligini aytadi. U pulni qaytarib, ketmoqçi bölganda, Milo uni faqat uning sanʼati qiziqtirayotganini taʼkidlaydi.
Ular gavjum kafega boradi, şu yerda Milo döstona işora sifatida Jerryning rasm körgazmasiga homiy bölişni taklif qiladi. Milo döstlari kelişadi va Jerry ular bilan ötirganida, qöşni stolda döstlari bilan ötirgan Lisani köradi va darhol uning jozibasiga tuşib qoladi. U Milo va uning tanişlarini eʼtiborsiz qoldiradi, aksinça, Lisani allaqaçon tanişdek körsatib, u bilan raqsga tuşadi. Lise özini tutib turadi va tirişqoq Jerryga notöğri telefon raqamini beradi, ammo stolidagi kimdir tasodifan qizni tuzatib qöyadi. Milo Jerryning xulqidan xafa böladi va tösatdan uyga ketişga qaror qiladi. Yölda u şerigiga, uning oldida notaniş qizga şunday noz-karaşma qilişi juda qöpol ekanini aytadi. Çarçagan Jerry maşinadan tuşib, u bilan xayrlaşadi.
Ertasi kuni Jerry Lisaga ish joyiga qönğiroq qiladi, ammo qiz unga boşqa heç qaçon qönğiroq qilmaslikni aytadi. Jerry va Milo kafeda uçraşişadi, Milo esa unga bir kollektsioner uning rasmlariga qiziqayotganini va bugun uçun namoyiş taşkil qilganini aytadi. Oldin u yerga borişdan avval Jerry parfyumeriyaga boradi, u yerda Lise işlaydi va qiz u bilan keçki ovqatga rozi böladi. Qiz Jerry bilan jamoat oldida birga körinişini istamaydi, şuning uçun u Henri bilan tuşlikdan söng soat töqqizda «Mehribon döst» kafesi yonida uçraşişni taklif qiladi. Rozilik bilan ruhlangan Jerry Adamning xonadoniga kelib, u bilan birga qöşiq aytadi («Tra-la-la» («This Time Itʼs Really Love»)).
Uçraşganlarida Jerry va Lise romantik qöşiq ijro etişadi («Love Is Here to Stay») va Notr-Dam soyasida Sena qirğoğida raqsga tuşişadi. Şunga qaramay, tez ötib ketgan ikki soatdan söng, keyingi uçraşuvga şanba kuni kelişib olgan Lise Henrining çiqişidan söng uning oldiga şoşilib ketadi («Iʼll Build a Stairway to Paradise»). Borel unga Amerikaga kontsert gastrolига taklif qilinganini aytadi va qizni turmuşga çiqişga taklif qiladi.
Jerry bilan Milo haqida suhbatlaşgandan söng, xonadonda yotgan Adam kontsert zalida Gerşvinning asarlaridan birini ijro etayotganini orzu qiladi («Concerto in F for Piano and Orçestra»). Sahna rivojlanib borar ekan, Adam dirijyor, orkestr aʼzosi va hatto loyada qarsak çalayotgan hayajonlangan tomoşabin rolida ham körinadi.
Milo Jerryga rassomlik studiyasini ijaraga beradi va uning asarlari körgazmasini uç oydan söng ötkazişni rejalaştirganini aytadi. Jerry avvaliga pul yöqligi sababli xonani rad etadi, ammo oxir-oqibat asarlaridan pul topgaç, ijara haqini qaytariş şarti bilan rozi böladi. Jerry jiddiy ijodga kirişadi: oçiq havoda rasm çizadi va Borelga bildirmasdan Lisaning portretini çizadi.
Taxminan bir oy davomida uzoq vaqt köçada yurgandan söng, Lise tösatdan ketib qoladi, Jerry va u taksida uning xonadoniga kelişganda, qiz qoldirgan xatni qoldiradi. Jerry Adamga sevgilisining ismini aytganda, Adam hayratga tuşadi, çunki döstlari bir xil qizga oşiq ekanini anglaydi. Kelib qolgan Henri va Jerry sevgan yagona qizni bir odam ekanini bilmay, uni quvonç bilan muhokama qilişadi («S Wonderful»).
Keçqurun Jerry va Lise Sena qirğoğida öşa joyda yana uçraşişadi. Qiz unga ertaga Henri bilan turmuş qurişi va Amerikaga ketişini aytadi. Lise Borelga qarzdor ekanini his qiladi, çunki uruş paytida, uning ota-onasi Qarşilik harakatida qatnaşgan vaqtda, Borel uni himoya qilgan. Lise ğamgin Jerryning ortidan unga bölgan muhabbatini aytadi.
Jerry Milo bilan birinçi marta öpişadi va uni talabalar niqobli balliga taklif qiladi. Hamma mehmonlar qora-oq libos kiygan şovqinli ziyofatda Milo içimlik uzatayotgan va döstining homiysi kimligini biladigan Adam bilan töqnaşadi. Ular Henri va Lisa bilan uçraşişadi va Jerry nihoyat Robertsga qizga bölgan hissiyotlari haqida gapirib beradi. Borel xayrlaşayotgan dösti va qizning suhbatini beixtiyor eşitib, haqiqatni anglaydi. Henri va Lise taksida ketişganda, Jerry sevgilisi bilan Parij böylab sayr qilişni orzu qiladi («An American in Paris»). Bu orzular dabdabali tomoşaga aylanadi. Uning xayollari avtomobil signali bilan buziladi — Lise Henri bilan qaytadi, kuyovini öpadi va Jerry tomon yuguradi. Ular quçoqlaşib, öpişadi va ketişadi. Finalda şom tuşgan şaharning çiroqlari körsatiladi.
5Rollarda
Gene Kelly — Jerry Mulligan, muhojir…
Gene Kelly — Jerry Mulligan, muhojir rassom
Leslie Caron — Lise Bouvier, Borelning qizi
Oscar Levant — Adam Cook, pianinoçi, Mulliganning dösti va qöşnisi
Georges Guétary — Henri Borel, frantsuz xonandasi
Nina Foç — Milo Roberts, yolğiz zodagon ayol
Titrlarda körsatilmagan
Dick Wessel — Ben Macrow
Madge Blake — Edna Mae Bestram
6Mukofotlar va nominatsiyalar
Mukofotlar:…

Mukofotlar:
1951 — AQŞ tanqidçilari milliy kengaşi böyiça yil eng yaxşi filmlari önligiga kirgan.
1952 — «Oltin globus» mukofoti, «Eng yaxşi film (komediya yoki musiqiy)» nominatsiyasi.
1952 — AQŞ ssenaristlar gildiyasi mukofoti, amerikalik musiqiy film uçun eng yaxşi ssenariy (Alan Jay Lerner).
1952 — 6 ta «Oscar» mukofoti:
Eng yaxşi film (Arthur Freed)
Eng yaxşi ssenariy (Alan Jay Lerner)
Eng yaxşi musiqa (musiqiy filmning saundtreki) (Johnny Green, Saul Chaplin)
Eng yaxşi operator ishi (rangli film) (Alfred Gilks, John Alton)
Eng yaxşi rassomlik ishi (rangli film)
Cedric Gibbons, E. Preston Ames (rejissyor-rassomlar)
Edwin B. Willis, F. Keogh Gleason (dekoratorlar)
Eng yaxşi kostyum dizayni (rangli film) (Orry-Kelly, Walter Plunkett, Irene Şaraff)
Faxriy mukofot (Gene Kelly «uning aktyor, qöşiqçi, rejissyor va raqqos sifatidagi universal isteʼdodi hamda ayniqsa kinoxoreografiya sohasidagi ajoyib yutuqlari uçun»)
Nominatsiyalar:
1952 — «Oltin globus» mukofoti:
Eng yaxşi rejissyor (Vincente Minnelli)
Eng yaxşi erkak roli (komediya yoki musiqiy) (Gene Kelly)
Eng yaxşi montaj (Adrienne Fazan)
1952 — BAFTA mukofoti, eng yaxşi film nominatsiyasi
1952 — «Oscar»:
Eng yaxşi rejissyor (Vincente Minnelli)
Eng yaxşi montaj (Adrienne Fazan)
1952 — Kann kinofestivalining «Katta mukofot» nominatsiyasi
1952 — AQŞ rejissyorlar gildiyasi mukofoti, badiiy film uçun eng yaxşi rejissura (Vincente Minnelli) nominatsiyasi
7Sahna körinişi
Musiqiy filmning sahna versiyasi premyerasi 2008-yil 18-mayda Xyustondagi Alley Theatreʼda bölib ötdi…

Musiqiy filmning sahna versiyasi premyerasi 2008-yil 18-mayda Xyustondagi Alley Theatreʼda bölib ötdi (rejissyor — Gregory Boyd, ssenarist — Ken Ludwig). «Amerikalik»ning yana bir sahna versiyasi 2014-yil noyabrida Parijdagi «Şatle» teatri sahnasida qöyildi (rejissura va xoreografiya — Christopher Wheeldon; boş rollarda Robert Fairchild va Leanne Cope ijro etişdi). Keyinçalik bu musiqiy Broadwayʼga köçirildi (boş rollarda öşa aktyorlar). Musiqiyning Amerikadagi premyerasi 2015-yil 12-aprelda bölib ötdi. Oxirgi jamoaning ijodkorlari (xoreograf, musiqa aranjirovkaçilari, yoruğlik rejissyori) 2015-yil uçun «Tony» mukofotiga sazovor bölişdi. Teatr musiqiyida asosan Gerşvin musiqasi işlatilgan (faqat uning şu nomli simfonik poemasidan emas, balki boşqa asarlaridan ham), «Blyuz uslubidagi rapsodiya» va «Porgi va Bess» operasidan olingan musiqa bundan mustasno.
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Американец в Париже (фильм)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.