«An American Werewolf in London» (ingl. An American Werewolf in London) — Buyuk Britaniya va AQŞ hamkorligida işlab çiqarilgan komediya-dahşat filmi. Uni rejissyor Jon Lendis özining ssenariysi asosida suratga olgan. Boş rollarda Devid Notan, Jenni Eggåtter, Griffin Dan va Jon Vudvayn iştirok etgan. Nomi «Parijdagi amerikalik» bilan «London böriси» örtasidagi narsa.
Film ikki amerikalik sayyoh, Devid va Jek haqida. Ular Angliya böylab sayohat qilayotganda ularga böri-odam hujum qiladi, natijada Devid keyingi tölinoyda böriga aylanadi.
1Rollarda
David Naughton, Jenny Agutter, Griffin Dunne
2Syujet
Tunda tölinoy paytida Angliyaning çekka hududlarida sayr qilayotgan ikki amerikalik talaba, Devid va Jekka…
Tunda tölinoy paytida Angliyaning çekka hududlarida sayr qilayotgan ikki amerikalik talaba, Devid va Jekka nomaʼlum hayvon hujum qiladi. U tigr hajmidagi katta böriga öxşaydi. Natijada Jek hayvon tomonidan parçalab taşlanib halok böladi, Devidni esa mahalliy aholi qutqaradi va hayvonni otib öldiradi. Devid huşsiz holda Londondagi kasalxonaga olib kelinadi. Qişloq politsiyasining rasmiy versiyasiga köra, Jekni qoçgan telba odam öldirgan. Nomaʼlum hayvon hujumidan söng Devidning kökragi va yonoğida tirnaliş izlari qolgan. Hayvon uni kökrak va yonoğidan tişlaşga ulguradi, ov qiluvçilar esa uni miltiqdan otib öldiradi. Otib öldirilgandan söng, huşini yöqotib borayotgan Devidning köz öngida hayvon ölik, yalanğoç odamga aylanadi. Devid uyqusida dahşatli tuşlar köradi (masalan, örmonda yugurib yurib, bir örmon buğusini böğib öldirayotganini köradi). Kor-hol, Londondagi kasalxonada va hamşira Aleksning uyida unga parçalanayotgan Jekning dahşatli arvohi paydo bölib, ularga katta böri-böri-odam hujum qilganini va Devidning özi ham tez orada böriga aylanişini aytadi. Jek Devidni keyingi tölinoydan oldin öz joniga qasd qilişga undaydi, aks holda bu atrofdagi odamlar uçun juda xavfli bölişi mumkinligini aytadi. Biroq Devid Jekka işonmaydi. U kasalxonadan çiqqaç, öşa yerda yaşaydigan hamşira Aleks bilan muhabbat munosabatini boşlaydi.
Devid Skotland-Yard tergovçilariga özига hujum qilgan yirtqiç haqida gapirib beradi, ammo politsiyaçilar unga işonişmaydi. Kasalxonaning şifokori Xirşga ham işonişmaydi. Xirş öz tergovini ötkazgan: qişloqqa borib, qörqib ketgan mahalliy aholidan böri-odam haqidagi haqiqatni suriştirgan. Doktor Xirş Devidni qöşimça tekşiruv uçun kasalxonaga qaytarmoqçi böladi, ammo ulgurmaydi.
Jek başorat qilganidek, tölinoy kelganda Devid dahşatli azoblar içida ulkan böri-odamga aylanadi va Londonning köçalarida inson qurbonlarini izlab çiqadi. Uning qurbonlari böş tungi metroda ketayotgan londonlik, er-xotin va şahar çiqindixonasidagi uysiz odamlar böladi. Tong otganda u hayvonot boğidagi börilar qafasida, butunlay yalanğoç holda uyğonadi, ammo keçasi nima bölganini eslay olmaydi. Gazetalarda esa böri-odam Devid tomonidan tunda parçalab taşlangan oltita inson qurboni haqida xabarlar çiqadi. Keyinçalik Devid kinoteatrga kiradi. U yerda yana Jek paydo böladi va Devidni öz joniga qasd qilişga qatʼiy undaydi, unga oltita beçora qurboni arvohini körsatadi va ular bilan taniştiradi. Aks holda yangi balo-qazodan qoçib bölmasligini aytadi. Biroq Devidning öz joniga qasd qilişga urinişlari befoyda çiqadi va keç tuşgaç u yana yirtqiçga aylanib, odamlarga hujum qiladi va ularni öldiradi. U keçki seansda kinoteatrdagi tomoşabinlarni böğib öldiradi va açinarlisi, Devid ishi böyiça tergov olib borayotgan hamda böri-odamlarga işonmaydigan Skotland-Yard tergovçisini ham öldiradi. Bu safar politsiya yirtqiçni izlab topib, uni burçakka qisib qöyadi. Yordamga kelgan Aleks Devid-böriні tinçlantirişga urinadi va unga muhabbatini tan oladi. Ammo u irillab, tişlarini körsatib Aleksga taşlanganda, politsiyaçilar uni miltiqdan otib öldiradi. Ölik Devid yana oddiy inson holatiga qaytadi va yerda yalanğoç, çözilib yotadi. Aleks Devidning ölganini körib, aççiq yiğlaydi.
3Işlab çiqariş
Suratga oliş 1981-yilning fevral-mart oylarida bölib ötdi, çunki rejissyor Jon Lendis voqea yomon ob-havoda…

Suratga oliş 1981-yilning fevral-mart oylarida bölib ötdi, çunki rejissyor Jon Lendis voqea yomon ob-havoda bölişini xohlagan edi.
Botqoqliklar Uelsdagi Blek-Mauntins atrofida suratga olingan. Şarqiy Proktor esa aslida Bilt-Uellsdan taxminan ön kilometr janubi-şarqda joylaşgan kiçik Krikadarn qişloğidir. Filmda körsatilgan «Zabitiy yagnenok» pabi aslida Krikadarnda joylaşgan kottej bölgan, içki sahnalar esa Surrey okrugidagi «Qora Qu’’ol» («Çyornыy lebed») pabida, «Old-leyn», «Martirs-Grin» da suratga olingan.
«An American Werewolf in London» Pikadilli maydonida suratga olişga ruxsat berilgan birinçi film böldi. Bu ötgan 15 yil içida birinçi marta röy bergan voqea edi. Lendis buni London şahar politsiyasining 300 xodimini özining yangi «Blyuz aka-ukalari» filmi namoyişiga taklif qiliş orqali amalga oşirdi. Politsiya uning işidan şunçalik taassurot oldiki, ikki keça, ertalab soat 1 dan 4 gaça suratga olişga ruxsat berdi.
4Tanqid
2000-yilda çop etilgan şarhida kino tanqidçisi Jeyms Berardinelli, film çiqqanidan beri 20 yil içida «kult…

2000-yilda çop etilgan şarhida kino tanqidçisi Jeyms Berardinelli, film çiqqanidan beri 20 yil içida «kult klassika»ga aylanganini va köpinça aʼlo darajadagi komediya-dahşat filmi sifatida qaralişini taʼkidlagan. Ammo Berardinelli fikriça, bunday baho biroz mubolağali. Tanqidçining fikriça, film yaxşi, lekin aʼlo emas, u zaif finali va bir qator işonarsiz sahnalarga işora qiladi.
«Time Out» jurnalidan Tom Xaddlston filmga ijobiy şarh berib, uni «nafaqat qonli, balki qörqinçli, nafaqat kulgili, balki aqlli» deb atadi.
Rojer Ebertning şarhi unçalik ijobiy bölmadi: u filmga 4 yulduzdan 2 yulduz qöydi va film «ajablanarli darajada tugallanmagan körinadi, göyo rejissyor Jon Lendis barça kuçini ajoyib dekorlarga sarflab, keyin ötiş sahnalari va qahramonlar rivojlanişi kabi narsalar bilan şuğullanişni istamagandek» deb yozdi.
5Mukofotlar
Film Rik Beyker uçun «Oskar» mukofotiga (eng yaxşi grim), «Saturn» mukofotiga (eng yaxşi dahşat filmi va eng…
Film Rik Beyker uçun «Oskar» mukofotiga (eng yaxşi grim), «Saturn» mukofotiga (eng yaxşi dahşat filmi va eng yaxşi grim) sazovor böldi, şuningdek, eng yaxşi ssenariy va eng yaxşi aktrisa nominatsiyalari böyiça «Saturn» mukofotiga ikki marta nomzod böldi.
2008-yilda ötkazilgan «Empire» jurnali tanqidçilari va öquvçilari sörovida «An American Werewolf in London» barça davrlarning 107-chi eng buyuk filmi deb topildi.
6Davomi
1997-yilda, qisman Lendis filmining davomi sifatida «An American Werewolf in Paris» («Parijdagi amerikalik…
1997-yilda, qisman Lendis filmining davomi sifatida «An American Werewolf in Paris» («Parijdagi amerikalik böri») suratga olindi. Asl filmning aktyorlari va suratga oliş guruhi aʼzolarining heç biri davomida iştirok etmadi.
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Американский оборотень в Лондоне» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.