Animal Farm

Multfilmning syujeti umuman qissaning syujeti bilan mos keladi. «Manor Farm» (ingl. Manor Farm) bir paytlar gullab-yaşnagan, oğir kunlarni boşdan keçirgan, lekin hozir samarasiz boşqaruvdan aziyat çekayotgan ferma edi. Uni agressiv va mast egasi mister Jons boşqarardi. Bir keça Qari Çöçqa «Qari Mayor», fermadagi eng nufuzli çöçqa va yoshi böyiça ikkinçi hayvon, barça hayvonlarni yiğilişga çaqiradi. U hayvonlarga nisbatan qöllanayotgan şafqatsiz muomalani va Jons davridagi baxtsizliklarni qoralaydi, hayvonlarni uni haydab çiqarişga undaydi va ozodlikka erişgaç ham öz eʼtiqodlariga sodiq qolişlari kerakligini taʼkidlaydi. Şuningdek, u hayvonlarga inqilobiy qöşiq «Ingliz hayvonlari»ni örgatadi, söngra qöşiq örtasida hammaning dahşatiga, ölgandek yiqiladi.

Ertasi kuni ertalab mister Jons hayvonlarga nonuşta berişni unutadi, şuning uçun ular özlari uçun ozuqa oliş maqsadida omborga bostirib kirişga qaror qilişadi. Mister Jons uyğonib, ularni qamçisi bilan qörqita boşlaydi, lekin hayvonlar isyon kötarib, uni fermadan haydab çiqarişadi va fermaning nomini oxirida «Hayvonlar fermasi» deb özgartirişadi. Jonsning qöşni qişloqdagi bir neçta tanişlari ularga qarşi çiqadi, lekin qattiq jang bölib ötgaç, ularni orqaga qaytarişadi. Hayvonlar fermerning taʼsiri izlarini yöq qilişni boşlaydi, avvalo ular ustidan qöllangan qurollardan boşlaşadi. Fermer uyini tekşiriş ulardan uyda yaşaşdan voz keçişga majbur qiladi, ammo yetakçi çöçqalardan biri, qarama-qarşi va vahimali Napoleon ismli berkşir tönğizi taşlandiq uyga qiziqiş bildiradi. U onasiz qolgan kuçuklar uyasini topadi va ularni maxfiy ravişda östira boşlaydi.

Hayvonlar jamiyatining qonunlarini tasvirlaş uçun «Animalizm amrlari» omborxona devoriga yozib qöyiladi. Eng muhim amr oxirgisi bölib, u şunday deydi: «Barça hayvonlar teng». Oq çöçqa Snowball rahbarligida barça hayvonlar birgalikda işlaydi, lekin işçi ot, qudratli Boxer va uning dösti, multfilmning asosiy qahramonlaridan biri bölgan eşak Benjamin qöşimça kuç sarflaşadi. Şu orada Snowball hayvonlarga öqiş, yoziş va hisoblaşni örgatadi. Ozuqa köpayadi va ferma uzluksiz işlaydi. Çöçqalar rahbarlik lavozimlarini egallaydi va «aqliy mehnati uçun» alohida oziq-ovqat olib qöyadi.

Qiş kelganda Snowball fermani elektr energiyasi bilan taʼminlaş uçun şamol tegirmoni ğoyasini eʼlon qiladi, Napoleon esa unga qarşi çiqadi. Snowball hayvonlarning ish kunlarini qisqartirişga vaʼda berganda, ğazablangan Napoleon itlarini Snowballga qarşi qöyadi va ular uni öldirişadi. Şundan söng Napoleon Snowballni xoin deb eʼlon qiladi va özini yangi yetakçi qilib tayinlaydi. Tarğibotçisi sifatida Visgun (Squealer) unga yordam beradi, va u özgarişlar kiritadi. Endi yiğilişlar ötkazilmaydi, uning örniga qarorlarni u özi qabul qiladi. Vaqt ötişi bilan hayvonlar tegirmon qurilişi tugagaç hayoti yengillaşişi haqidagi Napoleon vaʼdasi tufayli yanada jadalroq işlay boşlaydi.

Şu vaqt içida çöçqalar ham qonunlarini özgartirişga qaror qilişadi. «Heç bir hayvon karavotda uxlamasligi kerak» degan qoida «Heç bir hayvon çoyşabli karavotda uxlamasligi kerak» degan qoidaga almaştiriladi, çunki çöçqalar eski fermer uyida uxlayotgani maʼlum böladi. Köp ötmay Napoleonning oçközligi uni mister Uimper ismli mahalliy savdogar bilan jele va murabbo yetkazib beriş töğrisida kelişuvga olib keladi. Narx barça tovuq tuxumlari uçun belgilanadi. Tovuqlar buni bilgaç, Qari Çöçqaning «ularning tuxumlari heç qaçon tortib olinmaydi» degan sözlarini eslaşadi va şunga tayanib, tuxumlarini majburan olib qöyişga urinayotgan çöçqalarga tuxum otib, isyon kötarişga urinişadi. Qörquv uyğotiş uçun Napoleon «sud» ötkazadi, unda tovuqlarga qöşilib qoramol, qöy va ördak ham xiyonatda ayblanadi. Ularni taşqariga olib çiqib, itlar öldirişadi, va ularning qoni bilan «Heç bir hayvon boşqa hayvonni öldirmasligi kerak» degan amrning oxiriga «sababsiz» sözi qöşib yoziladi. Napoleon hayvonlarning «Ingliz hayvonlari» qöşiğini kuylayotganini eşitadi va inqilob tugaganini, hayvonlar fermasi orzusi amalga oşganini eʼlon qiladi. Şuning uçun bu qöşiq endi kerak emas deb, uni taqiqlaydi. Şuningdek, bu qöşiqni kuylagan har kim ölim jazosiga tortilişini eʼlon qiladi.

Uimperning ferma bilan savdosi gullab-yaşnaydi va unga katta daromad keltiradi. Buni Jonsning şerik içkilikbozlari va «Qizil Şer» bari mehmonlari ham payqaşadi. Uimperning moliyaviy muvaffaqiyatiga hasad qilgan duşman fermerlar guruhi, qaroqçi fermerlar, hayvonlar fermasiga hujum qilişadi. Muvaffaqiyatsizliklari va içkilikbozligi tufayli odamlar undan qoçadigan mister Jons esa tegirmonni portlatiş uçun dinamitdan foydalanadi va şu tariqa hayvonlar fermasiga zarar yetkazadi. Hayvonlar jangda ğalaba qozonsalar ham, bu ğalaba katta yöqotişlar evaziga qölga kiritiladi, Boxerning oyoği yaralanib, oğriydi. Boxer tegirmonni tiklaş ustida işlaşda davom etadi, lekin bir keça yarasi azobidan huşidan ketib yiqiladi. Napoleon Boxerni olib ketiş uçun furgon yuboradi. Bu furgonni Benjamin Uimperning yelim zavodidan kelgan «ölim furgoni» sifatida taniydi. Benjamin va boşqa döstlari furgonni töxtatib, Boxerni qutqarişga urinişadi, lekin befoyda. Boxer olib ketilgandan söng, Napoleon va çöçqalarga yaşirinça bir zaxira spirtli içimlik yetkaziladi. Şu orada Visgun soxta nutq sözlab, Boxerning ölim töşagida yonida bölganini va uning sönggi sözlari Napoleonni uluğlaş uçun bölganini aytadi. Xafa bölgan hayvonlar bu tarğibotni köradi va Napoleonning qançalik zolimga aylanganini tuşunişadi. Ayniqsa Benjamin qattiq norozilik bildiradi, lekin heç narsa qila olmasdan, uni vahşiy itlar haydab yuboradi. Öşa keça çöçqalar Boxerning xotirasiga tost kötaradi va uning hayoti evaziga sotib olingan viskini içişadi.

Yillar ötadi, Napoleon öz bolalari bölgan çöçqa bolalarini tarbiyalab, qöşni fermalarni korxonalarga aylantiradi va mohiyatan öz sivilizatsiyasini yaratadi. Çöçqalar odamlarga öxşay boşlaydi: tik yuradi, qamçi kötaradi, spirtli içimlik içadi va kiyim kiyadi. Amrlar esa bitta jumlaga aylanadi: «Barça hayvonlar teng, lekin baʼzilari boşqalardan tengroq». Bu özgariş nihoyat qöşni fermalardagi ezilgan hayvonlarni öz kelajaklari haqida qaror qabul qiliş uçun hayvonlar fermasiga yiğilişga undaydi. Napoleon uzoq fermadan kelgan çöçqalar delegatsiyasi uçun keçki ziyofat uyuştiradi. Ular unga mamlakatdagi eng mehnatsevar va eng kam isteʼmol qiluvçi hayvonlarga ega ekanini tabriklaşadi. Napoleon kelajak uçun tost kötaradi, bunda çöçqalar barça fermalarga egalik qilib, ularda işlaydi. Benjamin suhbatni quloq solib tinglaydi va qisqa vaqt içida barça çöçqalar mister Jons qiyofasiga kirganini tasavvur qiladi.

Ular yaşaş şaroitlari inqilobdan oldingidan ham yomonlaşganini tuşunib, hayvonlar Napoleonni ağdarib taşlaş va undan qutuliş uçun fermer uyiga bostirib kirişadi. Ular Qari Mayor, Snowball, Boxer va öz qardoşlarining ölimi uçun qasos olişadi. Napoleon qöriqçi itlarini çaqirişga urinadi, lekin itlar juda mast bölgani uçun çaqiriqqa javob bermaydi, çöçqalar esa qörquvdan titrab, bostirib kirgan olomonga qarşi tura olmaydi. Hayvonlar Napoleon va çöçqalarni oyoq osti qilib öldirişadi va fermani zulmdan ozod qilişadi. Benjamin esa isyonçilar boşida ğamgin ğalaba bilan turadi.