Anna Karamazoff

1949 yil. Ayol (ismi aytilmaydi, şartli ravişda Anna) lagerdan (koloniyadan) Leningradga qaytadi. Suyuq loy surtilgan, belboğida ayollar hamyoni osilgan bir yigit unga xayoliy kamondan öq uzadi. Poezdda qahramon kundalik yuritadi va yaqinlaşib kelayotgan kelajak haqida öylaydi. U öz kvartirasiga boradi, lekin u yerda allaqaçon uçta özbek ayoli yaşaydi. Bir özbek ayol (Tatyana Drubiç) bolaning sut tişini suğurib olmoqçi böladi. Anna hujjatlari bir paytlar yaşirilgan kommunal kvartiraga boradi. Eşik orqasida bola bor, u özining yolğiz ekanini va eşikni oçolmasligini aytadi. Anna ketmoqçi böladi, lekin uni tanib qolişadi va eşik oçiladi. Kvartirada uç kişi bor: ikki erkak (Pyotr Mamonov, Aleksandr Feklistov) va bir ayol (Svetlana Nemolyeva), aynan u eşik orqasida bolani öynagan edi. Hujjatlar solingan komod yonib ketgan. Köp ötmay Anna aqldan ozgan buvi (Mariya Kapnist) va uning nevaralari — öğil bola Aleksandr hamda qiz bola Mari (Olga Orlova) yaşaydigan uyga tuşib qoladi. Eşikni oçib, u bolaning tişini suğurişga yordam beradi. Butun kvartira avangard uslubidagi sanʼat asarlari bilan töla. U yerda onasi — Mariya Aleksandrovna vafot etganini bilib oladi. Mari uning qabrini qanday topişni aytadi: «U yerda qabristonda Katta Qora It yaşaydi — Kaplan, u ssenga yölni körsatadi» (qora nemis çöponi Greta, töğri laqabi Greta-Xeyga, egasi Nadejda Borisovna Sager, şu filmda ham öqituvçi, ham bu it bilan uzoq planda sahnalarda qahramonning dublyori).

Anna qabristonga boradi. U yerda pioner dafn etilmoqda… Yonidan Katta Qora It Kaplan (Greta) ötib ketadi, göyo öz borligini bildirib, uni onasining qabrini izlaş uçun uzoqqa boşlaydi. U şaharga qaytadi. Köyon kostyumidagi bolani köradi. Uning ortidan yuguradi. Kinoteatrga kiradi, u yerda qora-oq film körsatilmoqda (Rustam Xamdamovning «Neçayanny radosti» suratidan saqlanib qolgan parçalardan tuzilgan): aktrisa opa-singillar Natasha (Natalya Lebledan) va Lena (Yelena Solovey) gilamlar töplaydi va bir afsona haqida bilib oladi: göyo sehrli kuçga ega bölgan asosiy gilam mavjud. Gilamni sotib olgaç, opa-singillar bu işonçning kuçini yöqotganini bilişadi, çunki asosiy şart buzilgan: gilamga yuz yildan beri begunoh qon tommagan. Kinorejissyor Prokudin-Gorskiy (Emmanuil Vitorgan) köndirişi bilan opa-singillar frontga jönaşadi va u yerda begunoh qurbonlardan biri ostiga gilam yozib, uning qoni tomçilari bilan işonçni tiriltirişni umid qilişadi. Lekin gilamga öz qonini Prokudin-Gorskiy özi tökadi — uni şaşka bilan çopib taşlaşadi. Biroq işonç tirilmaydi. Ularni aldaşgan edi.

Keyin Anna yoş yigit (Viktor Sibilyov) bilan uçraşadi. Avval u «Ilohiy» (u şunday deb atagan bir xonandani) uçun notalarni varaqlab berardi. Hozir esa qaşşoqlikda yaşaydi. Ular uning uyiga boradi. Rояl ortida Şopen çalinayotganda Anna unga yordam berişni taklif qiladi. Ular bir boy nafaqadagi harbiyni öldirib, talon-taroj qilişga qaror qilişadi. Annaning sözlaridan parçalarga qaraganda, bu odam bir paytlar uning ustidan ariza yozgan. Annada flakonda zahar bor (uni GULAGda olgan). Ular Yeliseyev dökoniga borib, Qrim olmalarini sotib olişadi. Anna şprits olib, zaharni olmaga sançadi. Harbiyning xotini ketgunça kutib turib, u olmalarni olib uning oldiga boradi. Harbiy uni Anna Karamazova (u bilan telefonda gaplaşgan edi) deb adaştirib, içkariga kiritadi. Olmani yegaç, u öladi. Anna uni talon qiladi, lekin şu payt uning xotini kirib keladi. Ular olişadi va Anna qoçib ketadi. Keyin Anna yigit bilan birga teatrga boradi. Uning qölida öşa hamyon bor. Uni lojada qoldiradi, hamyon şişib keta boşlaydi. Anna suv bosgan hojatxonaga tuşib, öşa harbiydan öğirlangan narsalarni supurgi ayol-farroşa buviga sovğa qiladi.

Muşuklar uyida yigitning yonidan ötgan poezdning şovqinidan, «Oçil, sesam!..» degan sözlar bilan yoş Leninning portreti yerga tuşib, parçalanib ketadi.