«Article 15» — Anubhav Sinha rejissyorlik qilib, prodyuserlik qilgan va ssenariysini Gaurav Solanki bilan birga yozgan 2019-yildagi hind tilidagi jinoiy drama filmi. Filmda Ayuşmann Khurrana kiçik qişloqdan uç qizning bedarak yöqolişini tekşiradigan politsiya tergovçisi rolini ijro etadi, tergov esa kasta asosidagi zulm tarixini oçib beradi. Nassar, Manoj Pahwa, Kumud Mişra, Işa Talwar, Sayani Gupta, Mohammed Zeeşan Ayyub, Suşil Pandey, Veen Harsh va Sumbul Touqeer ikkinçi darajali rollarda iştirok etadi.
Film Hindiston Konstitutsiyasining 15-moddasi nomi bilan atalgan. Bu modda din, irq, kasta, jins yoki tuğilgan joy asosida kamsitişni taqiqlaydi. Film bitta aniq voqeaga asoslanmagan, balki kasta kamsitişi sababli sodir etilgan jinoyatlarga oid bir neçta real hayotiy işlardan, jumladan, 2014-yildagi Badaun guruhiy zörlaş ayblovlaridan ilhomlangan. Asosiy suratga oliş 2019-yil 1-martda Lakhnauda boşlangan. Film musiqasini Anurag Saikia, Piyuş Şankar, Devin Parker va Gingger bastalagan, qöşiq matnlarini esa Raşmi Virag, Şakeel Azmi, Slow Çeeta, Dee MC, Kaam Bhaari va SpitFire yozgan. Albom Zee Music Company yorliğida çiqarilgan.
1Rollarda
Ayushmann Khurrana, Isha Talwar, Manoj Pahwa
2Syujet
Ayan Ranjan — idealist Hindiston politsiya xizmati (IPS) zobiti, St. Stephenʼs kollejining bitiruvçisi. U…
Ayan Ranjan — idealist Hindiston politsiya xizmati (IPS) zobiti, St. Stephenʼs kollejining bitiruvçisi. U Uttar-Pradeş ştatidagi Laalgaon qişloğiga politsiya katta örinbosari etib tayinlanadi. Kelgaç, uni mahalliy zobitlar Brahmadatt Singh va Kisan Jatav kutib oladi. Ayan darhol çuqur ildiz otgan kasta kamsitişiga duç keladi, bu haqda u xotini Aditi bilan telefonda muntazam gaplaşadi. Kutib oliş marosimida qişloq aholisi politsiyadan uç bedarak yöqolgan dalit qizni topişni söraydi, biroq ularning iltimosi rad etiladi. Şu yiğilişda Ayan kollejdagi dösti, ştat hukumati xodimi Satyendra Raiyning şubhali xatti-harakatlarini sezadi.
Ertasi kuni bedarak yöqolgan qizlardan ikkitasi daraxtda osilgan holda topiladi, uçinçisi — Pooja — esa hanuzgaça yöq böladi. Ayan Brahmadattga birinçi axborot hisobotini (FIR) rasmiylaştiriş va jasad ustida tibbiy ekspertiza ötkazişni buyuradi. Ekspertiza qurbonlar öldirilişidan oldin bir neça marta guruhiy zörlanganini körsatsa-da, Brahmadatt bu natijalarni yaşiradi. Buning örniga u qizlar amakivaçça sevişganlar bölib, ular ota-onalari tomonidan «nomus uçun» öldirilgan, degan yolğon hikoya töqiydi. Şu orada Bhim Sangharş Sena (BSS) faollari — Nişad boşçiligidagi guruh — mahalliy hokimiyat bilan töqnaşib, zudlik bilan adolat talab qiladi. Bu yaşirin ish-harakatlardan qattiq ranjigan Ayan işni oçişga qatʼiy kirişadi.
Poojaʼning opasi Gaura Ayanga qizlar mahalliy quriliş pudratçisi Anşu Naharia uçun işlaganini va ular ish haqini uç rupiyaga oşirişni talab qilganidan keyin Anşu ularni zörlaganini aytadi. Brahmadatt Anşuning taʼsirli vazir Ramlal Naharia bilan qarindoş ekanini ogohlantirsa-da, Ayan uni söroqqa çaqiradi. Anşu heç qanday xijolatsiz zörlaşni tan oladi va bu qizlarning kastasiga ularning jamiyatdagi örnini eslatiş uçun qilingani haqida gapiradi. Jamoadagi tizimli fanatizm va öz politsiya kuçi içidagi bu holatdan jirkangan Ayan Hindiston Konstitutsiyasining 15-moddasini — din, irq, kasta, jins yoki tuğilgan joy asosida kamsitişni taqiqlovçi moddani — çop etib, bekat xabarlar taxtasiga osib qöyadi.
Haqiqatni izlab, Ayan jasadlarni ekspertiza qilgan yordamçi sud tibbiyot ekspert doktor Malti Ramga murojaat qiladi. U rasmiy hisobot soxtalaştirilganini va qurbonlar haqiqatan ham zörlanib öldirilganini tasdiqlaydi. Bölimi siyosatçilar bilan faol til biriktirganini anglagan Ayan Maltiga DNK namunalarini mustaqil sinov uçun yaşirin ravişda Lakhnauga olib borişni buyuradi va ularni Anşuning DNKsi bilan soliştirişni topşiradi. Şu paytda mahalliy brahman siyosatçisi Mahantji saylovlar oldidan ovoz yiğiş maqsadida dalit jamoa yetakçisi bilan kastalararo totuvlikni namoyiş qiladi. Nişad bu ittifoqni siyosiy saxta köriniş sifatida foş qilib, norozilik namoyişini uyuştiradi. Ayan Nişad bilan kelişib, uni namoyişni töxtatişga köndirişga urinadi, şunda politsiya kuçlari Poojaʼni qidirişga yönaltirilişi mumkin. Nişad orqaga çekinişni rad etadi, ammo öz odamlarining bir qismini qidiruvga yordam beriş uçun yuboradi.
Malti Ayanga telefon qilib, DNK natijasi Anşuning DNKsiga mos kelganini, yaʼni uning jinoyatlarda bevosita iştirok etganini tasdiqlaydi. Hibsga oliş orderi bilan qurollangan Ayan Anşuning mulkiga reyd ötkazadi. Anşu yöq paytda Ayan bedarak yöqolgan keçasi bilan boğliq maktab avtobusini topadi va pudratçiga tegişli yaqin atrofdagi maktabni tekşiradi. Içkarida u qizlarning qamalgani va qiynalgani haqidagi aşyoviy dalillarni topadi. Tez orada maʼlum böladiki, Brahmadatt jinoyatçilardan biri bölgan. Öz şaxsini yaşiriş uçun Brahmadatt xavfsiz yaşirin joyda Anşuni öldiradi.
Markaziy hukumat aralaşib, CBI zobiti Panikarni yuboradi. U Ayanni lavozimidan çetlatib, tergovni töxtatişni talab qiladi. Itoat etmagan Ayan Satyendrani izlab topadi. Satyendra Anşu uyuştirgan, oğir mast holatdagi ziyofat paytida Anşu, Brahmadatt va Ayanning kuçida xizmat qiluvçi boşqa zobit Nihal Singhning qizlarni guruhiy zörlab, söng ularni osilgandek körsatganiga guvoh bölganini tan oladi. Qilmişiga duç kelgan Nihal puşaymon bölib, öz joniga qasd qiladi.
Ayanning buyruği bilan Jatav Brahmadattni hibsga oladi. Panikar Ayanni kasbiy halokat bilan tahdid qilganda, Ayan mahalliy hokimiyatni çetlab ötib, töliq dalillarni bevosita Içki işlar vaziriga yuborganini maʼlum qiladi. U adliya tizimini zabt etgan institutsional kasta tarafkaşligiga qattiq tanqid bilan çiqadi. Keyin Ayan botqoq orqali ötadigan xavfli yöl böylab keng qidiruv guruhini taşkil etadi. Ular örmondagi beton quvur içida qattiq suvsiragan Poojaʼni topişadi. Poojaʼning guvohligi asosida Brahmadatt ön bir yilga qamoq jazosiga hukm qilinadi, Mahantji esa mahalliy saylovlarda köpçilik ovoz bilan ğalaba qozonadi.
3Işlab çiqiş
Filmning syujeti mamlakatning ozodlikdan keyingi ijtimoiy-siyosiy vaziyatiga asoslangan bölib, sönggi 6 oy…
Filmning syujeti mamlakatning ozodlikdan keyingi ijtimoiy-siyosiy vaziyatiga asoslangan bölib, sönggi 6 oy davomida örganilgan real voqealardan xulosalar çiqariladi, bu jihatdan u «Mulk» filmiga öxşaydi. Film haqida gapirib, Anubhav Sinha şunday degan: «Bu tergov dramasi bölib, unda tomoşabin ham ayblanuvçi tomondir… Ayuşmann kabi ajoyib aktyorni talab qilgan juda murakkab film».
4Suratga oliş
Asosiy suratga oliş 2019-yil 1-martda Lakhnauda boşlangan. Suratga oliş jarayonida Ayuşmann Khurrana va jamoa…
Asosiy suratga oliş 2019-yil 1-martda Lakhnauda boşlangan. Suratga oliş jarayonida Ayuşmann Khurrana va jamoa sahnalarni oliş uçun zuluk töla botqoqqa kirgan. Suratga oliş 2019-yil aprelida yakunlangan.
5Teatr namoyişi
«Article 15» 10-London Hind Kino Festivalining oçiliş filmi sifatida tanlangan bölib, 20-iyunda premyerasi…
«Article 15» 10-London Hind Kino Festivalining oçiliş filmi sifatida tanlangan bölib, 20-iyunda premyerasi bölişi rejalaştirilgan edi. Film Hindistonda 2019-yil 28-iyunda çiqarilgan.
6Uy videosi
Film Netflixʼda striming uçun taqdim…
Film Netflixʼda striming uçun taqdim etilgan.
7Tanqidiy munosabat
«Article 15» tanqidçilar tomonidan yuqori baholangan. Rotten Tomatoes şarhlar yiğindisi saytida film 20 ta…

«Article 15» tanqidçilar tomonidan yuqori baholangan. Rotten Tomatoes şarhlar yiğindisi saytida film 20 ta şarh asosida 90% reytingga ega bölib, örtaça baho 7,6/10.
Firstpost naşrining muallifi Anna M. M. Vetticad Sengupta va Şarma bilan fikrdoş bölib, filmga beş yulduzdan tört yarim yulduz qöydi va «Sinhaning qatʼiy rejissyorligi» Ewan Mulliganning «ayovsiz kinematografiyasi» va «kuçli aktyorlar tarkibi» bilan qöllab-quvvatlanganini yozdi. Xulosa qilib, u şunday deb yozdi: «Bu filmni tomoşa qiliş kuçli hissiy tajriba», va u fikr bildirib, «Article 15» agar bu bezovta qiluvçi zamonlarda jamiyatimizga közgu tutişni tanlasa, Hind kinosi bölişi mumkin bölgan eng yaxşi film, deb yozdi. Hindustan Times uçun yozgan Raja Sen filmga beş yulduzdan tört yarim yulduz berdi va film 1988-yilgi «Mississippi Burning» filmi rejissyori Alan Parkerga bağişlov ekanini taʼkidladi. U Solanki va Sinhaning samimiy ssenariysi, Mulliganning esda qolarli kadrlari va ansambl ijrosini maqtadi. Şarhini yakunlab, u şunday dedi: «"Article 15" oson javoblarni izlaydigan film emas. Aksinça, biz savollarni allaqaçon bilamiz, lekin ularni yetarliça söramaymiz, degan eslatma». «Not cool, sir».
Radio City uçun yozgan Vijayalakşmi Narayanan filmga beş yulduzdan tört yarim yulduz berdi va şunday dedi: «Aktyorlarga kelsak, Ayuşmann oldindan yetakçilik qiladi, buning uçun minnatdor bölib bölmaydi. Aktyor yana bir bor yaxşi ssenariylarni qöllab-quvvatlaşdagi mahoratini isbotlaydi. U hatto ğamgin lahzalarida ham töğri ohang topadi».
The Times of India gazetasining Sreeparna Sengupta filmga beş yulduzdan tört yulduz berdi va Ayuşmann Khurrana, Manoj Pahwa, Kumud Mişra va Mohammed Zeeşan Ayyubning ijrosini, şuningdek, Ewan Mulliganning fon musiqasi va kinematografiyasini maqtadi. Uning fikriça, Sinha syujetga qahramonlar va muhit orqali sanʼatkorona soyalarni oçiş bilan yangi ölçov bergan. U şunday deydi: «Anubhav Sinhaning "Article 15" filmi jinoiy triller uslubida yaratilgan. Filmga yordam beradigan narsa — u fikr uyğotadi, keskin, va dolzarb ijtimoiy muammolarni heç qanday ikkilanmasdan yoritadi». Xulosa qilib, u film «yengil tomoşa» emas, balki «albatta dolzarb», «jozibali» va munozara boşlaydigan film ekanini yozdi.
Filmfare uçun şarh yozgan Deveş Şarma filmga beş yulduzdan tört yulduz qöydi. U ssenariy, dialoglar va kinematografiyani, şuningdek, Khurrana va yordamçi aktyorlar ijrosini maqtadi. U filmni «hayajonli ijro» va «yaşirin xabari» uçun tomoşa qilişni tavsiya qiladi va film zamonaviy jamiyatning oçiq haqiqatini körsatadi, deb hisoblaydi. «A Few Good Men» filmidagi Jack Niçolsonning qahramoni iborasini keltirib: «Siz haqiqatga doş bera olmaysiz», u tomoşabinlar filmga borib, «haqiqatga doş berişni örganişlarini» umid qiladi.
News18 naşrining Priyanka Sinha Jha Khurrana va Kumud Şarma, Manoj Pahwa, Sayani Gupta, Mohammed Zeeşan Ayyub va M. Nassarning ansamblini ijrosi uçun maqtab, filmga beş yulduzdan tört yulduz berdi. Vetticad bilan fikrdoş bölib, u yozadi: «"Article 15" şundayki, u vaʼz öqimaydi. U şunçaki hali ham asrlar davomida davom etgan kasta siyosatiga böyingan, zamonaviy erkinlik va tenglik ğoyalarini butunlay bekor qiladigan jamiyatga közgu tutadi». Xulosa qilib, u Sinhaning maşhur kino uslubi va realistik hikoyalaşni birlaştiriş qobiliyatiga ega ekanini aytadi.
NDTV uçun yozgan Saibal Çatterjee filmni ijtimoiy muammolarni kötaradigan «radikal» film deb atadi. U Sinha va Gaurav Solankini ssenariy uçun, aktyorlarni esa samarali ijro uçun maqtadi. Şarhini u şunday yakunladi: «[Film] syujet talablariga sodiq qoladi va asosiy maqsadini yöqotmaydi — bir oz şakar qoplamali aççiq dorini beriş. Bu juda yaxşi işlaydi. "Article 15" ötkazib yuborilmasligi kerak bölgan film».
Indian Express gazetasidagi Harish Wankhede filmni dalit qahramonlarni nozik tasvirlagani uçun maqtadi, ammo dalit şaxsni asosiy qahramon sifatida körsatmagani uçun tanqid qildi.
Deccan Chronicle uçun yozgan Mayur Sanap filmga beş yulduzdan tört yulduz qöydi va uni «qiziqarli ijtimoiy triller» deb topdi. U ijrolarni va ssenariyni maqtadi va xulosa qilib, şunday deydi: «Anubhav Sinhaning töğri va haşamsiz rejissyorlik uslubi bilan film samarali drama bölib çiqadi. U tomoşabop emas, lekin ruh va ğayratga töla, şu sababli albatta köriş kerak». Gulf News uçun yozgan Manjuşa Radhakrişnan filmga beş yulduzdan tört yulduz berdi va film tomoşa qiliş oson emas, lekin hamma unga imkoniyat berişi kerak, deb hisobladi. U şunday deydi: «"Article 15" sizni darhol huşyor qiladi, lekin tuğiliş tasodifiga asoslangan Hindistonning murakkab ijtimoiy ajralişi haqida ham öylaşga majbur qiladi».
India Today uçun yozgan Lakşana N Palat filmga beş yarim yulduzdan uç yarim yulduz berdi, aktyorlar ijrosini maqtadi, ammo filmning «haddan taşqari optimistik yakuni» mos emasligini aytdi. Uning fikriça, film qöpol va hikoyalaşda nuqsonli bölsa-da, tomoşa qilişga arziydi. Sengupta bilan fikrdoş bölib, u şunday deydi: «Bu boşlaniş. U jamiyatni özgartira olmaydi, ammo kamida şu jamiyatda yaşiringan dahşatlarni, bizning imtiyozli közlarimizga körinmaydigan dahşatlarni tekşiradigan suhbat va munozarani boşlaşi mumkin».
Bollywood Hungama filmga beş yarim yulduzdan uç yarim yulduz qöydi va Mulliganning kinematografiyasi, Nikhil Kovalening prodakşn dizayni, Sinha va Solankining syujet hamda ssenariysini maqtadi. U ansambl ijrosi va Sinhaning rejissyorligini maqtadi va filmning körinişi «juda boy» va «esda qolarli» ekanini, bu esa işlaganini aytdi. Şarhini u şunday xulosaladi: «Umuman olganda, "ARTICLE 15" mamlakatni bezovta qilayotgan kasta bilan boğliq muhim masalalarni kötaradigan, keskin film».
Mumbai Mirror uçun yozgan Kunal Guha filmga beş yulduzdan uç yulduz berdi va u nafratli zöravonliklarni eslatişini aytdi, ammo şunday yozdi: «Film, biroq, xabar tinimsiz urğulanganda baʼzi joylarda zeriktirib qöyadi». Şunga qaramay, u ansambl ijrosini maqtadi.
The Milli Gazette naşrining Rahul Ramçandani va HuffPost India naşrining Pardeep Attri kabi boşqa tanqidçilar filmda yuqori kastadagi brahman politsiyaçining dalitlar uçun «najotkor» sifatida tasvirlanişiga eʼtibor qaratdi. Firstpost naşrining Dominique rejissyorni dalit qahramonlarga kamroq, brahman (yuqori kasta) qahramonlarga esa ularni «yanada yorqinroq» körsatiş uçun köproq eʼtibor berganlikda tanqid qildi. Akademik Şyaonti Talwar filmning kasta tizimining murakkabliklaridan qoçganini va boşqa tanqidiy eʼtirof etilgan hind filmlari kabi «brahman-najotkor» majmuasini takrorlab, muammoni haddan taşqari soddalaştirganini, «Ari nasl» brahman qahramonini asosiy qahramonga aylantirganini aytdi.
8Kassa natijalari
«Article 15» oçiliş kuni ₹5,02 crore yiğgan, oçiliş dam oliş kunlari dunyo böyiça yalpi tuşumi esa ₹30,75…
«Article 15» oçiliş kuni ₹5,02 crore yiğgan, oçiliş dam oliş kunlari dunyo böyiça yalpi tuşumi esa ₹30,75 crore bölgan. Oçiliş haftasida film dunyo böyiça ₹47,62 crore daromad keltirgan. 2019-yil 31-iyul holatiga köra filmning Hindistondan ₹77,62 crore va xorijdan ₹13,78 crore yalpi tuşumi bölib, dunyo böyiça jami ₹91,70 crore daromad keltirgan.
9Remeyk
2020-yil may oyida Arunraja Kamaraj filmning tamil tilidagi remeyki «Nenjuku Needhi»ni rejissyorlik qilişi…
2020-yil may oyida Arunraja Kamaraj filmning tamil tilidagi remeyki «Nenjuku Needhi»ni rejissyorlik qilişi eʼlon qilingan. Udhayanidhi Stalin Khurrananing rolini takrorlaş uçun jalb etilgan, Tanya Raviçandran esa Işa Talwar ijro etgan rolni takrorlagan. Film 2022-yil 20-mayda çiqarilgan.
10Musiqa
Filmning musiqasini…
Filmning musiqasini bastalagan:
Anurag Saikia, Piyuş Şankar, Devin Parker va Gingger, qöşiq matnlarini esa Raşmi Virag, Şakeel Azmi, Slow Çeeta, Dee MC, Kaam Bhaari va Spit Fire yozgan. The Times of India naşrining Debarati S Sen şarhida albom «original qöşiqlarning hind kino sanoatiga qaytib kelişining yaxşi namunasi» ekanini aytgan.
11Uy videosi
Film 2019-yil avgust oyida Netflixʼda VOD şaklida mavjud…
Film 2019-yil avgust oyida Netflixʼda VOD şaklida mavjud böldi.
12Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Article 15 (film)» — inglizça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.