Au Hasard Balthazar

Anna Vyazemski — Mari

François Lafarge — Jerar

Philippe Asselin — Marining otasi

Nathalie Juyot — Marining onasi

Walter Green — Jak

Jean-Claude Gilbert — Arnold

Pierre Klossowski — savdogar

Bir neça qamoqxona mavzusidagi filmlar («Ölimga mahkum qoçdi», «Çöntakkesar», «Jeanne dʼArcning sud jarayoni») suratga olgaç, özining «sof kinematograf» nazariyasidan foydalangan holda Bresson boşqa işlab çiqariş uslubiga ötmoqçi ekanini eʼlon qildi. Filmning syujeti Fyodor Dostoyevskiyning «Ahmoq» asari taʼsirida yaratilgan bölib, Balthazar hayotidagi har bir epizod yetti ölimli gunohdan birini ifodalaydi. Keyinçalik Bresson film «bir-biri bilan kesişadigan köplab çiziqlardan tuzilgan» ekanini va Balthazar xristian imonining ramzi bölişi kerak edi, deb aytdi.

Bresson filmni Şvetsiya kino institutining qöllab-quvvatlaşi bilan çiqardi.

1970-yilda The New York Times gazetasi filmning yakuniy sahnasini «şubhasiz, kino tarixidagi eng hayajonli lavhalardan biri» deb baholadi. Öşa yili AQŞdagi tarğibotçi va muallif kinosi himoyaçisi Andrew Sarris öz şarhida ilhom bilan yozdi: «Men körgan heç bir film mening butun borliğimni agdarib yuborişga bunçalik yaqin kelmagan. U özi badiiy amalga oşirilgan hissiy tajribaning eng yuksak çöqqilaridan biridir».

«Наудачу, Бальтазар» — XX asr örtalaridagi Yevropa muallif kinosining klassik namunasi. Keyinçalik asosiy rolni ijro etgan Anna Vyazemskiga uylangan Jan-Lyuk Godar Bresson filmini «bir yarim soat içiga siğadigan öziga xos olam» deb atadi. Rejissyor Michael Haneke va kinotanqidçi Manohla Dargis eşakça haqidagi bu suratni barça filmlar içida eng buyuk deb hisoblaydi, Aki Kaurismäki esa uni eng yaxşi uçtaligiga kiritadi.

2012-yilda butun dunyo böylab 846 nafar kinotanqidçi ötkazgan sörovnoma natijalariga köra, «Наудачу, Бальтазар» jahon kinematografiyasining eng yuqori yigirmatasiga kirdi.

Yu. V. Mixeyeva şunday qayd etadi: «Filmda <…> fon musiqasi faqat birinçi qaraşda anʼanaviy usulda işlatilgan. Franz Sçubertning 20-sonli sonatasi (aniqroği, undan bir parça), boşlaniş titrlarida ijro etilib, kadrda eşakça Balthazarning vizual obrazining davomiga aylanadi. Bresson sözlariga köra, film „Injil ohangiga ergaşişi kerak edi“ <…>. Azob çekkan <…>, lekin muhabbat <…> ham, eşak qöy podasi („suruv“) bilan öralgan holda öladi. Filmning oxirida eşakning egasi uni „avliyo“ deb ataydi. Bu barça tafsilotlar Bresson filmining ham xristianlaşgan ruhi, ham uning oçiq axloqiy xabarida şubha qoldirmaydi, bu xabar jumladan tovuşda ham ifodalanadi: Sçubertning garmonik ohangiga yoş şaddod yigitning tranzistoridan yangraydigan zamonaviy bezovta ritmlar qarama-qarşi qöyiladi. Ekranda avval yoş, keyin esa tobora çollaşib borayotgan Balthazar paydo bölgan har safar biz Schubert ohangini eşitamiz. Ohangning xususiyatlari tufayli uning paydo bölişi butun filmik diegezisni „kötaradi“, uni boşqa estetik ölçovga olib ötadi, şu bilan birga ohang eşakning vizual obrazining ajralmas qismi hamdir (boşlaniş titrlarida musiqa ustiga eşak qiçqiriği ham „qöyiladi“). Şunday qilib, filmning audiovizual yeçimida biz bir xil tovuşdan (Schubert ohangidan) bir vaqtning özida transsendent narsaning namoyon bölişi va vizual obrazning elementi sifatida foydalanilganini köramiz».