Babuschka

«Babusya» — beşta nevarasi bu ayolni şunday erkalab çaqirardi, u ular uçun dunyodagi eng muhim inson edi. Ota-onalari temir yölda provodnik bölib işlagani uçun haftalab uyda bölmasdi.

Yillar ötdi. Ikki egizak nevara Afğonistonda halok böldi, qolgan nevaralar voyaga yetib, öz oilalarini qurdi. Buvi uyini sotdi, olingan pulni nevaralarga uy-joy qilişlari uçun berdi, özi esa yagona qizinikiga köçib bordi. Qizi kasal bölib qolganda, kuyovi qaynonasini opasinikiga qişloqqa olib bordi. Köp ötmay qizi vafot etdi. Opasining ham bolalari bor edi: öğli Vitka, içkilikbozi va befoyda odam, va qizi Liza, poytaxtlik jurnalist. Babu Tosyaning opasi Anna noqulay yiqilib, oyoğini sindirib oldi. Qöşnilar uning qizi Lizani çaqirişdi. Endi savol tuğildi: babu Anna kasalxonada yotgunça babu Tosya kimning oldida yaşaydi? Uni içkilikbozi Vitka bilan qoldirib bölmaydi: u içib olsa, hamma narsani ağdar-töntar qilişga tayyor böladi. Lizaning uni Moskvaga olib ketişi ham mumkin emas: jurnalist bir neça kun uyda bölmaydi. Babu Annaning qöşnilari ham begona qarindoşlarni olişdan boş tortdi. Liza babu Tosyani bolalikdagi dösti Nikolayning maşinasiga ötqazib, uni kuyovi oldiga qaytarib olib bordi. Biroq beva kuyovida allaqaçon yangi «şaxsiy hayot» boşlangan edi va u qayinonani qabul qilişdan qatʼiyan boş tortdi.

Keyin esa rus xalq ertaklaridagidek voqealar böldi. Liza, Nikolay va babu Tosya boy uyda yaşovçi katta nevara Lyubaning uyiga kelişdi. Lyuba uyda yöq edi, eri Leonid esa mehmonlarni ostonadan içkariga kiritmadi, babu Tosya uy uçun pul taqsimlaganida hammaga teng bölib bergan, Lyuba bilan unga yarmini bermagani uçun ularning iltimosini rad etganini eslatdi. «Endi uni boşqa nevara, Taya olib ketsin», dedi u. Liza, Nikolay va babu Tosya elita uyda, eri va öğli bilan keng uç xonali kvartirada yaşovçi Tayaning uyiga kelişdi. Ammo Taya ham buvini olmadi: «Liza! Erim meni buvi bilan birga bu yerdan haydab yuboradi! Mayli, meni bölak-bölak qilib taşla — men uni ololmayman!» Lekin Taya insoniylikni butunlay yöqotmagan ekan: u çiqib, buvisini quçoqlab, Nikolayning maşinasiga ötirdi. Liza, Taya, Nikolay va babu Tosya oxirgi nevara Tolikning oldiga jönaşdi. Tolik Çeçenistondan qoçgan qoçoq edi. U «quşlar huquqi bilan» eski uyda, ijaraga olingan kvartirada xotini va qizi bilan yaşardi. Qizça uruşda körgan dahşatlardan keyin gapirişni töxtatgan edi. Tolik buvini quvonç bilan qabul qildi. Mehmonlar juda öz vaqtida kelişdi: aynan Oleçkaning tuğilgan kuni edi. Yassi kulça ustiga örnatilgan önta şam tort örnini bosmasa ham, Taya şirinliklar, kolbasa, ananas olib kelgan edi… Va buvi! Aziz, sevimli buvi, Olenka uni eslaşi kerak edi… Mehmonlar ketgaç, Tolikning xotini Maşa köz yoşlariga erk berdi: ular ijaraçi sifatida egasidan ruxsat söramagan, şuning uçun törtalasini ertagayoq köçaga çiqarişlari mumkin edi! Buni eşitgan babu Tosya kvartiradan yaşirinça çiqib ketadi, faqat nevarasining qizi bilan xayrlaşadi. Olenka ota-onasining xonasiga kirib: «U ketdi», deydi. Tolik va Maşa uçun qizlarining sözlari — şunça vaqtdan keyin birinçi bor aytilgan gaplar — möjiza kabi edi, şuning uçun ular darhol kim va qayerga ketganini tuşunmaydi. Ammo Tolik qişning sovuq tungi köçasiga çiqib babu Tosyani qidirganida, uning ovozi buvini allaqaçon egizak nevaralari va qizi derazalaridan qöl silkitib turgan eski, iliq uy tomon yölda töxtatadi…