Balamut

Qişloq maktabini tamomlagan Pyotr Gorokhov Dyadkovo qişloğidan Moskvaga nufuzli iqtisodiyot oliy öquv yurtiga kiradi. Bu unga deyarli möʼjiza tufayli muvaffaq böladi: ingliz tilini umuman bilmasa ham, kiriş imtihonida uç baho oladi, çunki imtihon oluvçi yoş öqituvçi Valentina Nikolaevna Romaşova bölib çiqadi. U institutni tamomlagaç, taqsimot böyiça bir muddat Dyadkovoda işlagan, keyin öşa yerdan Moskvaga "qoçib" ketgan. U örniga boşqa öqituvçi yuborilmaganini bilib, Gorokhovga "uç" baho qöyadi va öqişda unga juda qiyin bölişini aytadi. Gorokhov ötiş ballini töplay olmaydi, lekin uni rektor irodaviy qaror bilan öquv yurtiga qabul qiladi. Rektor ham "qişloqlik"lardan. Undan taşqari, turli sabablarga köra ötiş ballini töplay olmagan yana bir neça kişi ham qabul qilinadi.

Şuningdek, öquv yurtiga Saratovdan kelgan Anya ham kiradi. Moskvaning Komsomol maydonida qolgan Anya öquv yurtiga qanday borişni bilmay qoladi va unga yordam beriş uçun Sanya Alyokhin ismli yigit taklif etiladi. U asl moskvalik, musiqaçilar oilasidagi yagona farzand. U Anyaga darhol oşiq bölib qoladi va konservatoriya örniga u bilan birga iqtisodiyot oliy öquv yurtiga kirişga qaror qiladi, garçi Anya unga romantik hislar bilan qaramasa ham.

Boşqa talabalar fonida (köpçiligi moskvalik va boşqa yirik şaharlardan kelganlar) viloyatdan kelgan Gorokhov özining odob-atvori, nutqi va xulq-atvori bilan keskin ajralib turadi. Prinsiplarini oxirigaça himoya qilişga örgangan Gorokhovni köpinça Balamut deb ataşadi. Şunga qaramay, talabalar orasida u tez moslaşib, yetakçiga aylanadi. U yaxşi öqiydi va iqtisodiyot, oliy matematika, jismoniy tarbiya kabi turli fanlarda yutuqlarga erişadi, ammo ingliz tili unga heç qanday çiqmaydi, garçi muntazam maşğulotlar va Valentina Nikolaevnaning qöllab-quvvatlaşiga qaramay. U Valentina Nikolaevna oilasi bilan döstlaşib ulgurgan. Şuningdek, u öquv yurtida öqiydigan Kubadan kelgan xorijiy talabaga oşiq böladi, lekin unga hatto gaplaşişga jurʼat eta olmaydi.

Anya iqtisodiyot öqituvçisi Dmitriy Alekseeviçga oşiq böladi, u yaqinda nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan edi. U ham unga javob beradi va qişki sessiyaga kelib ular turmuş qurişga qaror qilişadi, baʼzi öqituvçilarning eʼtirozlariga qaramay. Sanya esa eʼtibordan çetda qoladi.

Şu paytda Valentina Nikolaevna bola parvarişi böyiça taʼtilga çiqadi va Gorokhovning öqituvçisi Beatrisa Bernardovna Sinyakina böladi, talabalar uni özaro "Bi-Bi-Si" deb ataşadi. U qatʼiy va heç kimga imtiyoz bermoqçi emas, boşqa barça sohalardagi yutuqlariga qaramay. Gorokhov qişki sessiyada ingliz tilidan hisobot topşiriş imkoni yöqligini tuşunadi va örtoqlarining maslahati bilan Bi-Bi-Sini hisobot paytida "sovğa" — katta dudlangan baliq bilan yumşatmoqçi böladi. Bi-Bi-Si baliqdan hayratga tuşsa ham, Gorokhov çet tilida ikki sözni ham boğlay olmagani uçun sovğani qabul qilmaydi va talabaga hisobot qöyişga tayyor emas.

Gorokhov institutni tark etib, qişloqqa ketişga qaror qiladi va keyinçalik Tinç okean flotida xizmat qilişni niyat qiladi. U öz qişloğiga emas, balki institut homiylik qilayotgan qişloqqa boradi, çunki uyga qaytişga uyalади. Lekin uni örtoqlari izlab borib, qaytişga köndiradi.

Ikkinçi semestr ötadi: Sanya öquv yurtini taşlab armiyaga ketadi, Gorokhov esa rahbariyat va öqituvçilar nazarida yaxşi obröga ega bölib, ingliz tilidan taşqari barça fanlarda öqiş yutuqlarini namoyiş etadi. Anya Dmitriy Alekseeviç bilan nikohida baxtli va yozgi sessiya paytida unga homilador ekanini aytadi.

Gorokhov barça imtihonlarni topşirgaç, ingliz tilidan imtihon topşirişga boradi, özi yiqilişiga töliq işonç hosil qilgan holda. Bu fikrda Beatrisa Bernardovna ham şubhalanmaydi. Lekin imtihonga ketayotganda Gorokhov u sevgan Norisa bilan lift içida qolib ketadi va özi kutmaganda, bir yil davomida astoydil örgangan, ammo natija bermagan ingliz tilida u bilan suhbat boşlab yuboradi. Bu suhbatning guvohi bölgan Bi-Bi-Si liftning yonida Gorokhovdan zaçetkasini olib, unga "aʼlo" baho qöyadi.

Öqişdagi barça işlar yaxşi hal bölsa ham, Norisa bilan suhbat davomida u öşa keçqurun uyiga uçib ketişi maʼlum böladi. Film Gorokhovning öquv yurtining sport maydonçasida yolğiz ötirgan sahnasi bilan tugaydi, u Norisani birinçi marta şu yerda körgan edi.