Battal Gazi Destanı

«Battal Gazi Destani» (Battal Ghazi Legend) — 1971-yilda suratga olingan turk tarixiy jangari filmi. Boş rolda Cuneyt Arkin, film afsonaviy musulmon serdari, Malatya sardori Battal Gazining hayotini aks ettiradi. Bundan taşqari, bu «Battal Gazi» seriyasidagi törtta filmning birinçisi hamda Cuneyt Arkinning köplab tarixiy filmlaridan biridir.

Battal Gazining otasi Huseyin Gazi uçta Vizantiya harbiy boşliği tomonidan pistirmada öldiriladi. Uning öğli qasos olişga qaror qiladi. Ikkita harbiy boşliq nisbatan oson nişon bölib, Battal ularni yoq qilişga muvaffaq bölади, ammo oxirgi boşliq Vizantiya imperatori Leon bölib çiqadi. Yölida Battal eng buyuk nasroniy ritsari Hammer bilan uçraşadi. Ikkalasi ötasidagi jangdan söng Hammer mağlub bölib, islomni qabul qiladi va Battal Gazining eng yaqin döstiga aylanadi.

Film turk kinosining klassik anʼanalarini köp jihatdan davom ettiradi. Birinçidan, Vizantiya tomoniga nisbatan aniq ön yargular mavjud: ular vandallar sifatida tasvirlangan. Ikkinçidan, Battal butun armiyaga qarşi kuraşadigan va ularning hammasini mağlub etadigan bir neça jang sahnalari bor. Uçinçidan, filmda patli dubulğalar kabi haşamatli örta asr kiyimlari ham mavjud. Film, şuningdek, qöşiqlarda namuna sifatida işlatiladigan iqtiboslari bilan ham maşhur. Eng maşhuri: «Ben senin kancik kelleni ödlek bedeninden ayirmaya geldim!» (Men qörqoq tanangdan öşa fohişa boşingni ajratib oliş uçun keldim!).

Filmning yana bir kamçiligi — Battal Gazining turkman sifatida tasvirlanişi. Bunday bölişi mumkin bölsa-da, Battal, ehtimol, arab bölgan. Malatya XI asrda Saljuqiylar kelguniga qadar turkiy nazoratga ötmagan. Şunga qaramay, film 1960-yillarning oxiridan 1980-yillarning boşigaça bölgan turk kinematografiyasidagi «tarixiy tölqin»da maşhur bosqiç hisoblanadi.