«Kunxam: Çegara oroli» (kor. 군함도, xançada: 軍艦島, kunxam-do; ingl. The Battleship Island) — 2017-yilda suratga olingan janubiy koreyalik tarixiy jangari film. Rejissyori va ssenariy muallifi Ryu Seung-wan, boş rollarda Hwang Jung-min, So Ji-sub, Song Joong-ki va Lee Jung-hyun iştirok etgan. Film Yaponiya Koreyani bosib olgan davrda Xaşima orolidagi (koreys anʼanasida Kunxam-do deb ataladi) yapon kömir konida koreyslarning majburiy mehnati haqidagi haqiqiy voqeaga asoslangan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Hwang Jung-min, So Ji-sub, Song Joong-ki
3Syujet
Film Yaponiya imperiyasi Ikkinçi jahon uruşi davrida Koreyani bosib olgan paytda sodir…
Film Yaponiya imperiyasi Ikkinçi jahon uruşi davrida Koreyani bosib olgan paytda sodir böladi.
Xaşima — yapon konçilari suv osti kömir konlarida kömir qazigan orol. Uruş yillarida orol köplab xitoylik va koreys muhojirlar uçun qamoqxonaga aylangan; ular bu joyni Kunxam, yaʼni «Zirhli kema oroli» deb ataşgan — undan çiqiş yöli yöq qamoqxona.
Orkestr dirijyori Li Gang Ok (Hwang Jung-min) qizi Su Xi bilan birga pul topiş uçun Yaponiyaga köçmoqçi böladi. Unga yapon verbovşçigi yordam beradi; u dirijyorga töliq xavfsizlik va bepul transportni kafolatlaydigan tavsiyanoma beradi. Lekin kema yapon poytaxti örniga Kunxam qirğoğiga töxtaydi.
Amerika bombardimonlari boşlanişi bilan yaponlarning mağlubiyati yaqinlaşadi. Ular Kunxam orolida sodir etilgan harbiy jinoyatlarni yaşiriş uçun barça koreyslarni öldirişga qaror qilişadi. Yaponlar şaxtani portlatişga urinib, barça koreyslarni içkarida qamab qöyadi. Buni sezgan Mu Yun orolni barça koreyslar bilan birga tark etişga qaror qiladi va orolda qözğolon boşlanadi. Filmning oxirida Nagasakiga atom bombasi taşlanişi körsatiladi. Titrlarda orolning keyingi taqdiri haqida hikoya qilinadi — 2015-yilda u YuNESKO jahon merosi obyektiga aylangan.
4Rollarda
Hwang Jung-min — Li Gang Ok, Koson şahridagi mehmonxonada dirijyor, u yagona qizini xavfsizlik uçun…

Hwang Jung-min — Li Gang Ok, Koson şahridagi mehmonxonada dirijyor, u yagona qizini xavfsizlik uçun Yaponiyaga olib ketişga qaror qiladi. Lekin ularni örniga Xaşima mehnat lageriga jönatişadi va u qizini himoya qiliş uçun nima talab qilinsa, hammasini bajaradi.
So Ji-sub — Choi Çul-soon, koreys gangsteri.
Song Joong-ki — kapitan Pak Mu Yun, koreys mustaqillik harakati aʼzosi, u orolga asirga tuşgan boşqa qarşilik jangçisini qutqariş uçun kirib boradi.
Lee Jung-hyun — O Mal Nyeon, yapon bosqini ostida köp balolarga uçragaç, Xaşimaga köçirilgan xizmatkor ayol, lekin u heç qaçon umidini yöqotmaydi.
Ikkinçi darajali rollar
Kim Su-an — Li Su Xi, Li Gang Okning yagona qizi. Uning qöşiq aytiş va raqsga tuşiş iqtidori tufayli uni yapon generali olib ketgan.
Lee Kyung-young — Yun Xak Çul.
5Işlab çiqariş
Suratga oliş 2016-yil 17-iyunda Janubiy Koreyaning Çxonju şahrida boşlanib, 2016-yil 20-dekabrda yakunlangan.…

Suratga oliş 2016-yil 17-iyunda Janubiy Koreyaning Çxonju şahrida boşlanib, 2016-yil 20-dekabrda yakunlangan. Filmda Hwang Jung-min yana Ryu Seung-wan bilan birga işlagan; u 2015-yilda Hwang boş rolda iştirok etgan maşhur «Veteran» filmini suratga olgan. Ulkan realistik dekoratsiyalar tufayli film işlab çiqariş narxi mahalliy kinoning örtaça filmidan taxminan beş barobar yuqori bölgan. Orol syujet uçun ilhom manbai bölgan bölsa-da, film u yerda suratga olinmagan. Dekoratsiyalar Çxungçxon şahrida qurilgan va 1940-yillarda Xaşima oroli jamiyati hamda konlarining şaroitini eslatadigan qilib loyihalangan.
6Tarixiy aniqlik
Yaponiya ommaviy axborot vositalari, jumladan «Sankei Şimbun» gazetasi, filmni tarixiy haqiqatni buzişda…

Yaponiya ommaviy axborot vositalari, jumladan «Sankei Şimbun» gazetasi, filmni tarixiy haqiqatni buzişda ayblab tanqid qilgan. Javoban rejissyor Ryu Seung-wan «film haqiqatga asoslangan badiiy asar» ekanini bildirgan; u yozma manbalarga hamda omon qolgan qurbonlarning bevosita guvohliklariga tayangan — ularga tölov berilmagani, zöravonlik, odamlar kasallik, oçlik va baxtsiz hodisalar tufayli halok bölgan mehnat şaroitlari haqida gapirgan. Ssenariy muallifi-rejissyor film millatçilik yoki yaponlarga qarşi kayfiyatni kuçaytiriş uçun emas, balki «uruş insonni qanday qilib yirtqiç hayvonga aylantirişi mumkinligini» körsatiş uçun yaratilganini aytgan.
Dastlab Yaponiya YuNESKOga Xaşima oroli uçun jahon merosi maqomi beriş böyiça arizasida Ikkinçi jahon uruşi davrida u yerda koreys va xitoylik majburiy işçilar bölganini tan olgan. Bu tan oliş Janubiy Koreyaning arizaga qarşi çiqişiga javob bölgan; arizada «1940-yillarda ayrim obyektlarda [şu jumladan Xaşima orolida] köplab koreyslar va boşqalar öz irodalariga qarşi olib kelingan va oğir şaroitda majburan işlaşga mahkum etilgan» deyilgan. Lekin Xaşima oroli YuNESKO jahon merosi obʼekti sifatida tasdiqlangandan keyin Yaponiya taşqi işlar vaziri Fumio Kishida majburiy işçilar mavjudligi haqidagi oldingi tan olişga zid bayonotlar bergan; u «[oğir şaroitda işlaşga majbur qiliş] Yaponiya hukumati vakili tomonidan majburiy mehnat maʼnosini anglatmagan», deb aytgan. YuNESKOning Jahon merosi qömitasi Xaşima oroli qurbonlarini eslaş darajasini ölçaş uçun monitoring mexanizmini yaratişni talab qilgan bölsa-da, orolning rasmiy turistik veb-sayti va Nagasaki şahri boşqaradigan turistik dastur majburiy işçilar haqida heç narsa demaydi va hozirça YuNESKO oldiga qöygan talablarni bajariş uçun heç qanday çora körmayapti.
7Reliz
«Kunxam: Çegara oroli» birinçi marta 2017-yil fevralida Yevropa kino bozorida, söngra may oyida Kann…

«Kunxam: Çegara oroli» birinçi marta 2017-yil fevralida Yevropa kino bozorida, söngra may oyida Kann kinofestivalida namoyiş etilgan. 2017-yil iyun holatiga köra film Şimoliy Amerika mamlakatlari, şuningdek, Fransiya, Italiya, Rossiya, Turkiya, Malayziya, Tayvan, Indoneziya, Yaponiya, Gonkong, Singapur va Tailand kabi 113 mamlakatga sotilgan. 2017-yil 16-iyunda Koreya Milliy muzeyida filmning rasmiy matbuot konferensiyasi bölib ötgan.
Film 2017-yilda Ispaniyaning Kataloniyadagi Sitjes şahrida bölib ötgan Xalqaro fantastik filmlar festivaliga taklif etilgan. Film yilning eng diqqatga sazovor filmlarini taqdim etiş uçun «Orbita» bölimida namoyiş etiladi va tomoşabinlardan iborat hayʼat tanlagan unvonni oladi. Bu rejissyor Ryu Seung-vanning uşbu kinofestivalda namoyiş etiş uçun tanlangan oltinçi filmi.
8Maxsus namoyişlar
2017-yil 25-iyulda Janubiy Koreyadagi xorijiy diplomatlar uçun maxsus oldindan körsatuv…
2017-yil 25-iyulda Janubiy Koreyadagi xorijiy diplomatlar uçun maxsus oldindan körsatuv ötkazilgan.
2017-yil 28-iyulda Parijdagi Metropolitan Filmexport ştab-kvartirasida YuNESKO rasmiylari va diplomatlari uçun maxsus namoyiş bölib ötgan. Maqsad Xaşima orolining yaşirin tarixiga eʼtiborni jalb qiliş va Yaponiya Koreyada hukmronlik qilgan davrda orolning yer osti kömir qaziş korxonasida koreyslarning oğir mehnat va hayot şaroitlariga yoruğlik taşlaş edi.
9Tanqidiy şarhlar
«Kunxam: Çegara oroli» Rotten Tomatoes agregator saytida 15 nafar şarhlovçi bahosi böyiça 67 % tasdiqlaş…

«Kunxam: Çegara oroli» Rotten Tomatoes agregator saytida 15 nafar şarhlovçi bahosi böyiça 67 % tasdiqlaş reytingiga ega; örtaça ball 4,3/5 va 6,3/10. Metacritic saytida film 4 nafar tanqidçi fikriga köra 100 ballik şkalada 60 ball olgan, bu «aralaş yoki örtaça şarhlar» degani.
«The New York Times» gazetasi filmning «uruş davridagi milliy jarohatning oğrigini yorqin aks ettirganini, uning izlari hali ham bitmaganini» qayd etgan. Ryu keng kölamli harakat sahnalaridan samarali foydalangani uçun maqtalgan. Zöravonlikning ayrim jihatlari va haddan taşqari teatrlaştirilgan syujet liniyalari tanqid qilingan bölsa-da, tanqidçilar operatorlik işini va Ryuning keng kölamli harakat sahnalaridan samarali foydalanişini maqtaşgan.
10Kassa yiğimlari
Film 2017-yil 26-iyulda Janubiy Koreyada prokatga çiqarilgan. Koreya kinematografiya kengaşi maʼlumotlariga…

Film 2017-yil 26-iyulda Janubiy Koreyada prokatga çiqarilgan. Koreya kinematografiya kengaşi maʼlumotlariga köra, «Kunxam: Çegara oroli» premyera keçasida 970 516 tomoşabin töplab, yangi rekord örnatgan. Film ekranga çiqqanidan keyingi birinçi dam oliş kunlarida (28-30-iyul) 2,5 million tomoşabin jalb qilingan. Natijada film mamlakatdagi 2017-yilgi kinoteatrlar kassa yiğimi 18,57 million AQŞ dollarini taşkil etgan, bu mamlakat kinoteatrlari umumiy yiğimining 37,1 foizi. Bu mamlakatda film 2000 dan ortiq ekranda namoyiş etilgan birinçi holat bölib, ekranlarda konglomeratlar hukmronligi böyiça bahslarga sabab böldi.
Birinçi beş kunda 4 milliondan ortiq çipta sotilib, umumiy 27,9 million AQŞ dollari yiğilgan va taxminan 21 million AQŞ dollari işlab çiqariş xarajatlaridan oşib ketgan.
Prokatning ikkinçi haftasida film «Taksiçi» tarixiy jangari filmini ortda qoldirgan. Prokatga çiqqanidan sakkizinçi kuni film 1108 ta maydonda namoyiş etilgan bölib, jami 5,18 million tomoşabinni jalb qilgan. Işga tuşirilganidan 12-kuni körişlar soni 6 milliondan oşgan. 26-sentabr holatiga köra, yaʼni prokatga çiqqanidan ikki oy ötib, umumiy tomoşabinlar soni 6,58 million kişiga yetgan.
Matn: maqola tarjimasi «Кунхам: Пограничный остров» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.