«La belle et la bête» (fr. La belle et la bête) fransuz filmi bölib, şu nomdagi ertakka asoslangan. Uni 1946-yilda maşhur yozuvçi Jan Kokto suratga olgan. Filmda uçta rolni uning hayotiy şerigi Jan Mare ijro etgan. Musiqasini Jorj Orik yozgan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Jean Marais, Michel Auclair, Josette Day
3Syujet
Badavlat kema egasi savdogar öğli Lyudovik va uçta qizi — Adelaida, Feliçiya hamda Bell (Jozett Dey) bilan…
Badavlat kema egasi savdogar öğli Lyudovik va uçta qizi — Adelaida, Feliçiya hamda Bell (Jozett Dey) bilan yaşardi. U tovarli kemalarining hammasini yöqotib, bankrot bölib qoldi. Lyudovikning dösti Avenan (Jan Mare) Bellga oşiq bölib, uning qölini söraydi, lekin unga rad javobi beriladi. Sababi, Bell otasi, opa-singillari va qarzga botgan aka Lyudovik (Mişel Oklér)ga qaraşi kerak edi. Savdogarning kemalaridan biri tovarlar bilan qaytganligi haqida xabar keladi. Biroq u portga kirganda, hamma narsa allaqaçon kreditorlar tomonidan olib ketilgan edi. Otasi kemaga jönayotganda, opa-singillari undan qimmatbaho sovğalar olib kelişni söradi, faqat Bell atigi bir gul söradi. Savdogar tunda örmon orqali yolğiz uyiga qaytişga majbur böldi. U yölini yöqotib, sehrli qasrga kirib qoldi. U yerda kimdir unga şarob quyib, şamlarni yoqardi. Ertalab u uyğonib, uyiga qaytiş uçun boğga çiqdi va Bell uçun uzgan ajoyib guldi kördi. U gulni uzişi bilanoq Yirtqiç paydo böldi. Yirtqiçning sözlariga köra, agar qizlardan biri otasining örniga ölimga borişga jurʼat etmasa, savdogarga bir neça daqiqa umr qolgan edi. Bell qasrga kelganda, Yirtqiç öylanganidek şafqatsiz emasligini, aksinça, mehr-şafqat va saxiylik timsoli ekanligini köradi.
Bell haşamatli libosda uyga qaytadi, opa-singillari esa hasad qilib, Avenan bilan Lyudovikni Yirtqiçni talaşga undaydi. Avenan bu rejani bajariş çoğida hayotini tölaydi, Yirtqiç esa öz qiyofasini yöqotadi, çunki unga yugurib kelgan Bellning sevgi bilan töla nigohi uni gözal Şahzodaga aylantiradi.
4Rollarda
Jan Mare — Avenan, Yirtqiç,…
Jan Mare — Avenan, Yirtqiç, Şahzoda
Jozett Dey — Bell
Mila Parel — Feliçiya
Nana Jermon — Adelaida
Mişel Oklér — Lyudovik
Raul Marko — savdogar
Marsel Andre — Bellning otasi
5Işlab çiqariş
Rejissyor kinematografik obrazlarni Dorening grafik işlariga öxşatişga intilgan. Bu işlarga xos keskin…

Rejissyor kinematografik obrazlarni Dorening grafik işlariga öxşatişga intilgan. Bu işlarga xos keskin qarama-qarşi yoruğlik va soya dinamikasi filmda ham saqlangan. Kokto Yirtqiçning qiyofasi haqida uzoq öylagan. U Yirtqiçga kernunnos qadimiy xudosi xotirasiga köra buğuning boşini bermoqçi bölgan, ammo Jan Mare uni bunday niqobning vahşiy va ğazabli hayvonga umuman mos kelmasligiga işontirgan.
Filmning murakkab kostyumlari parijlik «Paken» (fr. La maison Paquin) modalar uyi tomonidan tikilgan. Erkaklar kostyumlari böyiça yoş Pyer Karden işlagan. Öz avtobiografiyasida aktyor yuzini grimlaşga har kuni uç soat ketganini eslaydi. Niqob kiyişdan uning ekzema kasalligi paydo bölgan. Soxta tişlar tufayli u faqat şörva bilan ovqatlangan. Film ustida işlaş davomida Kokto özi ham oğir allergik kasallik bilan kasalxonaga yotqizilgan.
Filmning premyerasi 1946-yil sentyabrida Kann kinofestivalida bölib ötgan. Şu yili lenta nufuzli Lui Delyuk mukofotiga sazovor böldi. Kinotanqidçilar Koktoning adabiy manbadan çetga çiqib, özi doim qiziqqan közguga qarama-qarşi olam va bir jinsli sevgi mavzularini tanlaganiga eʼtibor berişdi. Yirtqiç sovçilikka kelgan, lekin qahramon tomonidan allaqaçon rad etilgan kuyovga aylanganda, Bell öz norozilигini zörğa yaşira oladi. Rejissyor bu ayblovlarga qarşi çiqdi:
6Ahamiyati
Vizual uslub nuqtai nazaridan «La belle et la bête» XX asr örtalari kinematografining eng sayqallangan…

Vizual uslub nuqtai nazaridan «La belle et la bête» XX asr örtalari kinematografining eng sayqallangan namunalaridan biri hisoblanadi. Filmning mualliflik ssenariysi qölyozmasi 2005-yilda «Sothebyʼs» auksion uyining Parijdagi bölimi tomonidan 120 000 € evaziga sotilgan.
2011-yilda lentaning tiklangan versiyasi Criterion kompaniyasi tomonidan DVD körinişida «kinematografik möʼjizaning abadiy ideali» sifatida çiqarildi. Rojer Ebert Koktoning filmini sehrli asarlardan biri deb ataydi: «Murakkab rakurslar va ajoyib effektlarga ega jonlangan fantaziya, unda Yirtqiç odamdek yolğiz va hayvondek tuşunilmagan».
Boşqa tanqidçilarning fikriça, Koktoda yorqin sirt mazmunni butunlay bostirib qöyadi: film «barokko interyerlari, nafis libos va nozik zargarlik buyumlari bilan şunçalik tölib-toşganki, hatto köz yoşlari ham olmos bölib qotib qoladi» deb hisoblanadi.
7Moslaşuvlar
1995-yilda bastakor Filip Glass şu nomdagi operani yaratdi. U operani Koktoning filmidagi sahnalar bilan…
1995-yilda bastakor Filip Glass şu nomdagi operani yaratdi. U operani Koktoning filmidagi sahnalar bilan töliq sinxronlaştirgan. Taxmin qilinişiça, musiqaçilar va xonandalar operani sahnada ijro etişadi, yangidan tiklangan film esa orqada ekranda namoyiş etiladi. Opera premyerasida Bell partiyasini mezzo-soprano Janis Felt, Yirtqiç-Şahzoda partiyasini esa Gregori Purnxagen ijro etgan.
8Mukofotlar va nominatsiyalar
1946 — Kann kinofestivalining tanlovida iştirok…
1946 — Kann kinofestivalining tanlovida iştirok etgan.
1946 — Luí Delyuk nomidagi mukofot (Jan Kokto).
1948 — «Bembi» mukofoti, eng yaxşi erkak roli uçun (ikkinçi örin) — Jan Mare.
9Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Красавица и Чудовище (фильм, 1946)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.