Before the Devil Knows Youʼre Dead (rusça: «Ğiyollar Şaytoni»): 2007-yilda Sidney Lumet suratga olgan kriminal triller. Boş rollarda Philip Seymour Hoffman, Ethan Hawke va Albert Finney ijro etgan. Bu Lumetning sönggi filmi bölib, jahon kino matbuoti tomonidan yuqori baholangan va köplab mukofotlarga sazovor bölgan.
Filmning nomi irland maqolidan olingan: May you be in heaven a full half-hour before the devil knows youʼre dead, yaʼni «Şayton sen ölganingni bilgunça, sen jannatda bölgin, yarim soat oldin».
1Treylerlar
▶2Rollarda
Philip Seymour Hoffman, Ethan Hawke, Marisa Tomei
3Syujet
Filmi-talonçilik flesh-bekdan boşlanadi: Endi Hanson va uning xotini Rio-de-Janeyroda dam olayotganda…
Filmi-talonçilik flesh-bekdan boşlanadi: Endi Hanson va uning xotini Rio-de-Janeyroda dam olayotganda sevişadi va Braziliyada butunlay qoliş yaxşi bölardi, deb gaplaşişadi. Keyin Nyu-Yorkdagi zargarlik dökonini talon-taroj qiliş sahnasi körsatiladi, bu jarayonda bitta talonçi halok böladi. Vaqt ötişi bilan maʼlum böladiki, Braziliyadagi suhbat bu talonçilikning sabablaridan biri bölgan. Film jinoyatning asosiy sahnasini turli iştirokçilar nuqtai nazaridan, fojiali voqealardan oldin va keyin, qayta körsatadi.
Endi Hanson (Seymour Hoffman) — ança yuqori lavozimli moliyaçi bölib, tekşiruv boşlanişidan oldin yirik öğirlik qilgan va uni yaşiriş uçun tezda pulga muhtoj. U xotini bilan birga baxtli bölgan Braziliyada öz biznesini oçiş haqida ham öylaydi. Uning kiçik ukasi Hank (Ethan Hawke) alimentlarni tölaş uçun pulga öta muhtoj, aks holda sobiq xotini uni qizi bilan uçraşişga yöl qöymaydi. Ikki aka-uka ham oğir moliyaviy ahvolda. Endi ulardan köproq özига işongan va xotirjam bölgani, irodasiz va qaror qabul qilişda ikkilanuvçi ukasiga ğayrioddiy pul topiş usulini taklif qiladi: ota-onasiga tegişli kiçik zargarlik dökonidagi barça mollar töliq suğurtalangan, deydi u. Ertalablari dökonda Doris ismli keksa ayol işlaydi. Dökonga öyinçoq pistolet bilan kirib, ayoldan barça seyf va şkaflarni oçişni talab qiliş, barça zargarlik buyumlarini olib, politsiya kelgunça xavfsiz ketiş mumkin. Endi ukasiga, bu operatsiyada heç kim zarar körmaydi, çunki suğurta kompaniyalari öğirlangan narxni töliq qoplaydi, ota-onaning yöqligi esa talonçini heç kim tanimasligini kafolatlaydi, deb işontiradi. Endi Hankni talonçilik qilişga köndiradi. Xavfning deyarli yöqligi kafolatlanadi, deb ukasini işontiradi.
Hank bunday taklifdan dovdirab qoladi va dastlab qatʼiyan rad etadi, lekin umidsiz vaziyat tez orada uni qarorini qayta körib çiqişga majbur qiladi. Istamay rozi böladi. Biroq Hank katta akasidan yaşirinça, örtoği Bobbiga (uning öğirlik tajribasi bor) qöşilişni taklif qiladi. Bobbi rozi böladi, lekin Hankning talonçilikdan oldingi asabiyligi va hayajonini körib, dökonga özi kirişga qaror qiladi, Hankka esa dökon yonidagi maşinada kutişni taklif qiladi.
Keyingi voqea aka-ukalarning rejalarini butunlay buzadi. Belgilangan vaqtda Bobbi yuziga niqob kiyib zargarlik dökoniga kiradi va keksa ayolni haqiqiy pistolet bilan tahdid qilib, barça zargarlik buyumlari va pulni berişni talab qiladi. U bu kuni Doris emas, balki aka-ukalar Hansonning onasi — Nanett ekanini bilmaydi. Qörqib ketgan Nanett talonçining barça talablarini bajaradi, lekin qulay payt kelganda, tortmadan sezdirmasdan pistolet olib, talonçiga öq uzadi. Qonga belanib qolgan Bobbi ayolga öq uzadi va zörğa oyoqda turib dökondan çiqişga harakat qiladi, lekin yaralangan Nanett polda yotgança yana bir bor unga öq uzadi. Bobbi öz tanasi bilan yupqa şişa eşikni sindirib, trotuarga yiqiladi. Maşinada uni kutib turgan Hank buni körib, dahşatga tuşib, ijaraga olingan maşinada jinoyat joyidan qoçib ketadi.
Nanett komaga tuşadi, şifokorlar uning ahvolini umidsiz deb baholaydi va bir hafta ötgaç, uning keksa eri Çarlz ikki öğli va qizi iştirokida xotinini hayot taʼminoti tizimidan uziş haqida oğir qaror qabul qiladi. Kutilmagan fojia uni hayratga solib, u mustaqil ravişda bu jinoyatni tekşirişni boşlaydi, qidiruvi uni öz öğillariga olib kelişi mumkinligini bilmaydi.
Endi va Hank özlarining onasini öldirişga sabab bölganlarini bilib, şok holatiga tuşadi. Ularning hissiy zöriqişi yana kuçayadi, çunki ular qayğuga botgan otasidan öz holatlarini yaşirişga majbur. Bundan taşqari, ularning avvalgi moliyaviy muammolari hal bölmagan: Endining işida tekşiruv allaqaçon ötgan va katta kamomad aniqlangan. Hankning oldiga esa Bobbining qayniği Diks, halok bölgan Bobbining bevasi va uning singlisi bilan kelib, ölim uçun pul tölaşni talab qiladi, aks holda politsiyaga murojaat qiliş bilan tahdid soladi. Şu paytda Endining xotini uni tark etib, onasi oldiga ketadi va oxirida bir neça yildan beri Hankning sevgilisi ekanini aytadi.
Endi pul topişning yölini izlaydi va birdan giyohvand moddalar sotib oliş uçun baʼzan kiradigan uy egasi yoş yigit haqida eslaydi. U şoşilib Hankning oldiga keladi va ikkovlari yigitdan talon-taroj qiliş uçun uning uyiga boradi. Talonçilik vaqtida Endi giyohvand sotuvçi yigitni va uning mijozini otib taşlaydi, bu esa Hankni dahşatga soladi. Şundan söng ular Bobbining bevasi uyiga boradi, daʼvoni hal qiliş uçun. Lekin Endi Bobbining bevasi va uning akasiga pul tölaş örniga, kelajakda yana şantaj bölişidan qörqib, Diksni otib öldiradi. U Bobbining singlisini ham öldirmoqçi böladi, lekin Hank unga bunday qilmaslikni iltimos qiladi. Şu payt ğazablangan Endi pistoletni Hankka qaratib, uning xotini bilan munosabatda ekanini bilişini aytadi. Şu pauzadan foydalanib, Bobbining singlisi pitsa qutisiga yaşirilgan pistoletni sezdirmasdan olib, Endini orqasidan öq bilan yaralaydi. Qörqib ketgan Hank şoşilib xonadan çiqib ketadi va köçada uni öğillarini uzoq vaqtdan beri kuzatib yurgan Çarlz köradi.
Endi kasalxona palatasida öziga keladi. Uning otasi hamşira bölmagan paytda palataga kiradi va Endi unga hammasi notöğri ketganini, bunday voqealar rivojini kutmaganini aytadi. Çarlz öğlini yostiq bilan böğib öldiradi.
Hankning taqdiri tomoşabin uçun nomaʼlum bölib qoladi.
4Relіz
Filmning premyerasi 2007-yil 6-sentabrda Fransiyadagi Deauville Amerika kino festivalida bölib ötdi.…
Filmning premyerasi 2007-yil 6-sentabrda Fransiyadagi Deauville Amerika kino festivalida bölib ötdi. Şuningdek, u 2007-yil 13-sentabrda Toronto xalqaro kinofestivalida namoyiş etildi. Film 2008-yil 15-aprelda DVD va Blu-ray formatlarida çiqdi.
5Qabul qilinişi
Filmni kino tanqidçilari iştiyoq bilan kutib olişdi. Rotten Tomatoes şarh agregatorida film 135 ta şarh…

Filmni kino tanqidçilari iştiyoq bilan kutib olişdi. Rotten Tomatoes şarh agregatorida film 135 ta şarh asosida 100 balldan 88 ball töpladi. Metacritic maʼlumotlariga köra, film 36 ta şarh asosida 100 balldan 84 ball oldi. Filmga bağişlangan şarhlarda köpinça Tarantino va Coen akalarining, Sofokl va Yujin ÖNilning nomlari tilga olinadi. Rejissyor «It itlari» va «Fargo»ga öxşaş kriminal syujetni oldi, lekin barça qotilliklarni heç narsasi bilan alohida ajralib turmaydigan bitta oilada jamladi. Edip konfliktining ğildiragi qançalik şafqatsiz aylanişi köplab tanqidçilarga qadimgi yunon fojialarini eslatdi.
The New York Times gazetasidagi A. O. Scott, sanʼat sohasidagi xizmatlari uçun faxriy «Oskar» sovrindori bölgan sönggi asarni «jismoniy, maʼnaviy, axloqiy vayronagarçilik xronikasi» deb atadi. Rejissyorning umidsiz pessimizmi va fatalizmini qayd etgan Scott, filmda dahşatli oqibatlarga «pul, jinsiy aloqa, jamiyatdagi örin kabi oddiy, hamma uçun taniş istaklar» olib kelişini taʼkidladi.
The Guardian britaniya gazetasining kino şarhlovçisi filmda zulmning özini avtomatik ravişda takrorlaşi va jinoyat heç qaçon yaxşilikka olib kelmasligi haqidagi taniş ğoyani kördi, ammo hikoya şunçalik mahorat bilan aytilganki, film tomoşabinni oxirigaça taranglikda uşlab turadi va «It itlari» hamda Kubrikning «Qotillik» filmi bilan soliştirişga arziydi.
Roger Ebert ham filmga eng yuqori bahoni qöydi va uning qahramonlari zamonaviy detektivlarda kamdan-kam uçraydigan hissiyotlarni — qayğu va puşaymonlikni boşdan keçirişini taʼkidladi. Aka-ukalar rolini ijro etgan aktyorlar taşqi körinişda bir-biriga öxşamasa-da, ularning suhbatlaridan orqada katta va har doim ham yorqin bölmagan ötmiş borligi sezilib turadi. Ebert rejissyor Lumetni milliy boylik deb atadi.
Filmda tasvirlangan vaziyat öz fojiasi bilan şunçalik umidsizki, Hawke va Finney qahramonlarining yuzlari muntazam ravişda ğayritabiiy grimasalar bilan buzilib turadi. Oila otasi J. Hoberman tomonidan suvdan tortib olingan böğilayotgan baliqqa öxşatildi; uning oğzi doimo oçiq. J. Rosenbaum esa Finneyning öynaşi sezilarli darajada haddan taşqari ekanini va bu filmning sifatiga yaxşi taʼsir qilmaganini hisobladi.
Top 10
Film 2007-yilning eng yaxşi filmlari Top-10 röyxatlarining köpçiligida körsatildi.
6Mukofotlar va nominatsiyalar
2008 — «Tanqidçilar tanlovi» mukofotiga ikkita nominatsiya: eng yaxşi rejissyor (Sidney Lumet), eng yaxşi…
2008 — «Tanqidçilar tanlovi» mukofotiga ikkita nominatsiya: eng yaxşi rejissyor (Sidney Lumet), eng yaxşi aktyorlar tarkibi
2008 — «Mustaqil ruh» mukofotiga ikkita nominatsiya: eng yaxşi ikkinçi darajali ayol roli (Marisa Tomei), eng yaxşi debyut ssenariysi (Kelly Masterson)
2007 — «Sputnik» mukofoti eng yaxşi aktyorlar tarkibi uçun, şuningdek uçta nominatsiya: eng yaxşi film — drama, eng yaxşi rejissyor (Sidney Lumet), eng yaxşi original ssenariy (Kelly Masterson)
7Kassa yiğimlari
2007-yil 26-oktabrda film AQŞda çeklangan prokatda 2 ta kinoteatrda çiqdi va birinçi haftada $73,837 yiğdi.…
2007-yil 26-oktabrda film AQŞda çeklangan prokatda 2 ta kinoteatrda çiqdi va birinçi haftada $73,837 yiğdi. Jami dunyo böyiça film $25 486 780 yiğdi.
8Kadrlar
5
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDB
5 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Игры дьявола» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.