Belorussian Station

— boş rol

Suratga olişda «Kamerton» ansambli iştirok etgan.

Ssenariy muallifi — Vadim Trunin

Rejissyor-postanovşik — Andrey Smirnov

Boş operator — Pavel Lebeşev

Boş rassom — Vladimir Korovin

Tovuş operatori — Yan Pototskiy

Qöşiq muallifi — Bulat Okudjava, orkestr aranjirovkasi Alfred Şnitke

Montaj — Valeriya Belova

Kostyumlar — Alina Budnikova

Kartina direktori — Aleksey Stefanskiy

Dastlabki ssenariy 1966-yilda Vadim Trunin tomonidan yozilgan bölib, keyinçalik suratga olingan filmdan sezilarli darajada farq qilgan. Uşbu ssenariyga köra, restoranda yoşlar tört frontdoş döstni masxara qila boşlaydi va gap janjalgaça boradi. Sobiq desantçilar bu janjaldan osongina ğolib çiqişadi, ammo ularni çaqirilgan militsiya yoşlar tomonini oladi (ularning baʼzilarining taʼsirli ota-onalari bor edi). Tört döstni hibsxonaga («obezyannik») qamaşga urinişadi, ammo bu frontçilarning jang tajribasini yana bir bor muvaffaqiyatli namoyiş etişiga olib keladi, endi bu militsiyaga nisbatan qöllaniladi.

Bu ssenariyga birinçi bölib eʼtibor bergan rejissyor Mark Osepyan böldi. Uni restorandagi töqnaşuv qiziqtirdi, bunda «yangi yöqolgan avlod» vakillari özlarining «qahramon otalari»ga muштlar bilan hujum qiladi. Biroq bunday sahnali filmning ekranga çiqişi dargumon edi, şuning uçun Osepyan 1968-yilda 1960-yillar yoşlari haqida «Viktor Çernyşevning uç kuni» deb nomlangan muammoli film çiqardi. 1969-yilda «Mosfilm» bilan Trunin örtasidagi şartnoma yana bekor qilindi, şuning uçun filmning kelajakdagi rejissyori Andrey Smirnov tayyorgarlik davrini öz xavf-xatari bilan boşladi. Smirnovning sözlariga köra: «Mening «Farişta» filmim javondan joy olganidan keyin men çuqur işsizlikda qoldim, vazirning örinbosari Vladimir Yevtixianoviç Baskakov esa: “Biz senga kasbingni özgartirişda yordam beramiz”, dedi. Men döstim Leonid Gureviç bilan kimnikidadir mehmonda edim, u «Farişta»ning muharriri edi <…> U menga Grigoriy Çuxray tajriba studiyasida harakatsiz yotgan bir taklif haqida gapirib berdi: unda tört frontçi özlarining komandiri — beşinçi döstlarining qabri oldida uçraşadi va bir kun davomida uzoq yöqolgan umumiy tilni topişga harakat qilişadi. Men darhol bu hikoyani suratga oliş istagiga tuşdim. Bundan taşqari, kartinani suratga olişim şart ekanligi tuyğusi bor edi, çunki darhol Brest qalʼasi qahramonlarini izlaş haqida öylab qoldim, bu bilan mening otam şuğullangan edi <…> «Mosfilm»ning Tajriba birlaşmasida men bilan şartnoma tuzişdan boş tortişdi va Larisa Şepitko bilan imzolaşdi. Ular dramaturg Vadim Trunin va operator Pavel Lebeşev bilan Repinoga jönab ketişdi. Ssenariy yozişdi. Menga u yoqmadi. U yerda qahramon ilmiy laboratoriyadagi portlaşda halok böladi — umuman olganda, markazda qahramonlik körsatilgan edi. Garçi u yerda yaxşi sahnalar ham bölsa-da, ulardan bir neçtasi bizning ssenariyimizda qoldi. Şepitko bu ssenariyni taşlab ketganidan keyin Mark Osepyan bilan şartnoma tuzişdi. Lekin u bilan nimadir yurişmadi. Ikki yoki uç oy ötdi, ular tajriba studiyasi bilan ajralişdi. Mana şunda mening vaqtim keldi. Trunin va men pul qarz olib, şahar taşqarisiga borib, öz variantimni — şartnomasiz yozdik. Uni, albatta, Trunin yozdi, men esa, deyiş mumkinki, yonida ötirardim».

Andrey Smirnov bu film uçun aktyorlarni juda uzoq tanladi. Masalan, kombinat direktori Xarlamov rolini Mixail Ulyanov va hatto Eldar Ryazanov sinab körişgan, ammo rolni oxir-oqibat Aleksey Glazirin ijro etgan. Oddiy işçi, slesar rolini 1950-yillar butparasti Nikolay Rybnikov ijro etmoqçi bölgan, ammo sinovlarda Yevgeniy Leonov kuçliroq çiqdi. Buxgalter Dubinskiy obrazi Aramisning analogi sifatida möljallangan edi, uni klassik ziyoli — Innokentiy Smoktunovskiy yoki Nikolay Grinko ijro etişi kerak edi. Natijada Andrey Smirnov Anatoliy Papanovni tanladi, uning ijrosida nozik va sentimental xususiyatlar ajoyib tarzda şafqatsizlik va qudrat bilan uyğunlaşgan edi.

Ra hamşira rolini Худсовет Inna Makarovaga tasdiqlagan edi, ammo Smirnov Nina Urgant nomzodini qatʼiy turib talab qildi va u bilan sahnalarni eng oxirida suratga oldi.

Finalda suratga oliş vaqtida Smirnov Nina Urgantdan qöşiq aytayotganda yiğlamaslikni söradi. Rejissyor şunday rejalaştirgan edi: barça erkaklar yiğlasin, mört ayol esa yuzida yoş bölmasin. Urgant bir neça urinişdan keyingina yiğlamaslikka muvaffaq böldi.

Film premyerasidan bir hafta ötib, Aleksey Glazirin tösatdan yurak xurujidan vafot etdi (E. Leonov eslaşiça, u tayyor filmni körmasdan) va Vvedenskoye qabristonida dafn etildi. Bu yerda oldinroq filmning bir qator epizodlari suratga olingan edi.

Filmga mos keladigan frontçi ota va öğil örtasidagi ziddiyat Andrey Smirnovning qizi Avdotya Smirnova tomonidan suratga olingan «Vokzal» qisqa metrajli filmida aks etgan («9-may. Şaxsiy munosabat» telealmanaxi, 2008).

Alfred Şnitke bir intervyusida tan olganidek, film ustida işlaş davomida kelajakdagi musiqiy mavzularning eskizlari yozilgan, ammo ularni tasvirga qöyib körilgaç, qöşimça musiqadan butunlay voz keçişga qaror qilingan, faqat ikkita qöşiq qoldirilgan, çunki muallif musiqasi soxtalik hissini uyğotgan.

«Nam kerak bitta ğalaba» qöşiği aynan film uçun yozilgan. Rejissyor Andrey Smirnov Bulat Okudjavadan Alfred Şnitke musiqasiga sheʼr yozişni söragan. Okudjava birinçi misra bilan birga özining boşqa, şaxsiy kuyini ham yaratgan. Şnitke va Smirnov bilan uçraşuvda u yaratgan qöşiqni ijro etgan. Bastakor yangi musiqiy mavzuni yuqori baholagan, kutilmagan maqtovdan ruhlangan Okudjava uni pianinoda çalgan, hozir turganlar qöşilib kuylaşgan va qöşiq hammaga yoqqan. Alfred Şnitke qöşiqni harbiy-dovul orkestri uçun anʼanaviy marsh şaklida aranjirovka qilgan. Bu marsh filmning finalida xronika kadrlari ustida yangradi va keyinçalik 9-may harbiy paradlarida Ğalabaning eng yorqin musiqiy ramzlaridan biriga aylandi.

Restoranda «Na vsyu katuşku» qöşiğini (musiqasi Yuriy Budilov, Pyotr Morozov, sözlari Pyotr Morozov) «Kamerton» VIA ijro etadi.

Filmning boşidagi Matveyevning dafn sahnalari Moskvadagi Vvedenskoye qabristonida suratga olingan. Bir qator sahnalarda Naliçnaya köçasi tomonidan qabristonga kiriş yaxşi körinadi. Dubinskiy aviakompaniya halokatiga uçragan An-12 samolyoti halokati qurbonlari — uçuvçilar qabri yonida ötiradi (5-uçastka).

Dubinskiy işga qaytayotganda Sadovoye halqa yölida, «Park kulturi» metro stansiyasi (halqa liniyasi) qarşisida tuşadi. Ammo uni işdan olib ketişadi, bu esa Povarskaya köçasida, Simeon Stolpnik çerkovi yonida sodir böladi.

Matveyevni xotirlaş uçun joy qidirayotgan asosiy qahramonlar Çistoprudniy bulvaridagi «Çistiye prudi» restoraniga yaqinlaşadi.

Militsiya bölimidan ozod etilgan asosiy qahramonlar Moskvadagi Granatniy pereulokda, 3-uy, 1-quriliş (hozir Moskva böyiça Rosgvardiya boşqarmasi) va 2-quriliş (Arxitektorlar ittifoqi) orasidagi köçaga çiqişadi.

Film 1971-yilda Karlovy Varyda bölib ötgan I zamonaviy kinematografiya festivalida Boş mukofotga sazovor bölgan.