Big Trouble in Little China

Birinçi ssenariyni Gari Goldmen va Devid Vaynştey yozgan. Goldmenga jang sanʼati haqidagi yangi tölqin filmlari ilhom bergan edi, ularda Şarq mistitsizmi zamonaviylik bilan uyğunlaşgan edi. Ular 1880-yillarda bölib ötadigan ğarbiy film (vestern) ssenariysini yozişgan, Jek Bërton esa şaharga kelgan kovboy edi. Goldmen va Vaynştey ataylab Şarq mistitsizmi bilan amerikança vesternni birlaştirişgan. 1982-yil yozida ular ssenariyni "TAFT Entertainment Pictures" kompaniyasining ijroçi prodyuserlari Pol Monax va Keyt Berişga taqdim etişgan. Pol Monax ssenariyga qiziqib qolib, uni qayta yozişni söradi, ammo natija unga baribir yoqmadi. U ssenariyning asosiy muammosi voqea vaqti ekanini va bu hamma narsaga — uslubga, dialogga, harakatga — taʼsir qilayotganini hisoblardi. Goldmen "20th Century Fox" studiyasining ssenariyni yana bir bor qayta yoziş talabini rad etdi. U studiyaning voqea joyini ötmişdan hozirgi zamonga köçiriş istagidan ğazablandi. Şu sababli studiya muallifni loyihadan çetlaştirdi.

Studiya tajribali ssenariyçi Rixterni taklif qildi. U "Bakuru Banzayning sarguzaştlari" filmi ustida işlagan edi. Uning vazifasi ssenariyni qayta yoziş edi, çunki studiya "Yovvoyi Ğarb" olami Şarq mistikasi va afsonalari bilan yomon uyğunlaşadi, deb hisoblardi. Ssenariyçi hamma narsani özgartirdi. Birinçi ssenariydan deyarli heç narsa qolmadi, faqat Lo Penning hikoyasi saqlanib qoldi. Rixter bu holda ssenariyni qayta yoziş emas, balki butunlay qayta işlab çiqiş kerak deb hisobladi. Uning fikriça, ssenariy bir neça marta qayta yozilgani uçun dastlabki muallif niyati tuşunarsiz bölib qolgan edi. Ssenariy yoziş uçun namuna sifatida Rixter "Rozmari gödagi" filmini işlatgan. Ish unga taxminan ön hafta vaqt oldi. Goldmen Rixter bilan boğlanib, loyihadan çiqişini söradi. Rixter rad javobini berdi va Goldmenga bunga afsuslanişini aytdi, lekin studiya şunçaki boşqa birovni topişini ham qöşimça qildi.

"20th Century Fox" studiyasi Gari Goldmen va Devid Vaynşteyning ismlarini titrlar va matbuot relizlaridan olib taşlamoqçi böldi. Studiya muallif sifatida faqat Rixterning ismi körsatilişini xohlardi. 1986-yil martida AQŞ Ssenaristlar gildiyasi qaror qabul qilib, Goldmen va Vaynşteyning muallif sifatida körsatilişi kerakligini belgiladi. Şunga qaramay, Rixter moslaştirilgan ssenariy muallifi sifatida titrlarga kiritildi. Jon Karpenter gildiyaning qaroridan norozi edi, çunki u Rixterning yagona ssenariyçi sifatida körsatilişini xohlagan edi. Karpenter Rixter ssenariysiga bir qança qöşimçalar kiritdi va Greysi Lo uçun u Çinatown bilan boğliq bölgan hikoya yaratdi. Biroq bu suratga olingan materiallar byudjet qisqartirişlari va xitoy xalqi uçun haqoratli mazmuni tufayli filmning yakuniy variantiga kirmadi.

Prodyuserlar Beriş va Monax loyihani birinçi marta Karpenterga 1985-yil iyulda taklif qilişgan. Karpenter Goldmenning ssenariysini öqib bölmaydigan, lekin qiziqarli tafsilotlarga boy deb atadi. Rejissyor filmni suratga oliş uçun katta yulduz kerakligini aytdi; Klint Istvud va Jek Nikolson nomzodlari körib çiqildi, lekin ikkalasi ham band edi.

"20th Century Fox" studiyasi yuksalayotgan yulduz Kurt Rasselga tayandi. Dastlab Rassel loyihaga qiziqmagan edi, çunki u Jek rolini tomoşabinlarga qiziq böladigan qilib ijro eta olişini bilmasdi. Ammo Karpenter bilan suhbatlaşib, ssenariyni bir neça marta öqigandan söng, unga bunday köp kamçiliklari bölgan qahramonni öynaş ğoyasi yoqdi. Darhaqiqat, Jek qahramon emas: u doimo boş muammolarga tuşadi va tez-tez yiqiladi. Bu odam haqiqiy maqtançoq, gapdon va öziga işongan omadsiz, u özini "Indiana Jons" deb hisoblaydi, lekin unday emas. Rassel filmni prokatda qiyinçiliklar kutayotganiga işongan, çunki unda osiyolik bölmagan aktyorlar kam iştirok etgan, syujet esa xitoy afsonalari, rivoyatlari va "Çinatown" tarixiga asoslangan edi.

Dennis Dunning "Ajdarho yili" filmidagi qahramoni Jon Karpenterga yoqqan edi. Şu sababli rejissyor aktyor bilan ikki marta uçraşdi, söngra Vang Chi rolini taklif qildi; bu suratga oliş tayyorgarligi boşlanişidan bir neça kun oldin edi. Filmda sinib tuşgan jang sanʼati Dun uçun qiyinçilik tuğdirmadi, çunki u uni bolaligidan örgangan edi. Uning fikriça, uni Osiyo qahramonlarini öynaşga taklif qilişgan, çunki u sahnada osiyolik aktyorlar odatda körsatmaydigan narsani namoyiş etgan. U rolni qabul qildi, çunki ilgari bunday qiyofada osiyolik aktyorni körmagan edi. Vang Chi rolini Jeki Chan ham körib çiqqan, ammo bir neça filmlarining kassa natijalari muvaffaqiyatsiz bölgaç, u rad etib, Gonkongdagi karerasiga va "Politsiya tarixi" filmiga eʼtibor qaratişni tanladi.

Studiya Karpenterga Greysi Lo — Jekning sevgilisi rolini rok yulduziga beriş uçun bosim ötkazardi, lekin Karpenter Kim Kettrollni xohlardi. Studiya bu ğoyadan unçalik xursand emas edi, çunki Kim Kettroll "Politsiya akademiyasi" filmi tufayli komediya aktrisasi sifatida tanilgan edi. U öz qahramonini ssenariyda tasvirlanganidek ijro etdi: har bir sahnada yordam söramadi va Greysi bilan Jek Bërton örtasidagi munosabatlardan öz-özidan kelib çiqadigan komik jihatlarni sunʼiy ravişda körsatmadi.

Suratga oliş boşlanişidan oldin Kurt Rassel vazn taşlaş uçun ikki oy davomida yugurdi. Studiya şoşardi va suratga oliş jiddiy xarajatlar oşişiga olib kelişidan xavotirda edi, şuning uçun Jon Karpenterni yollab, unga tayyorgarlik uçun atigi 10 hafta berdi. Karpenter boşçiligidagi suratga oliş guruhi qöl jangi sahnalarini taxminan bir hafta maşq qildi.

Karpenter "Golden Child" filmi bilan muammolar boşlandi. Edди Myorfining yangi loyihasi, uning markazida öxşaş motivlar bor edi, "Big Trouble in Little China" bilan deyarli bir vaqtda prokatga çiqişi kerak edi. Rejissyor filmning direktori va "Paramount Pictures" studiyasidan tuşuntiriş talab qildi. U bir xil joy bilan, xitoy sehri bilan boğliq filmning paydo bölişini tasodif deb hisoblamadi, çunki 20 yil davomida yirik kinostudiyalar bu mavzuda birorta ham film çiqarmagan edi. Hatto bir vaqtda ham çiqmagan edi. Raqibni yengiş uçun filmni işlab çiqariş 1985-yil oktabrida boşlandi, şunda u 1986-yil iyulida, "Golden Child" premyerasidan beş oy oldin tayyor bölişi kerak edi.

Rassom-dekorator Jon Lloyd "Çinatown" kvartalining qismlarini qayta yaratdi: uç qavatli uylar, yöllar, fonarlar, kanalizatsiya. Bu vizual effektlar yaratiş va joyida suratga oliş qiyin bölgan murakkab jang sahnalarini qöyiş uçun zarur edi. Şu sababli rejissyor filmni 15 haftada suratga olişga va 25 million sarflaşga majbur böldi. Jang sahnalarini qöyiş uçun xoreograf Jeyms Lyu taklif qilindi, u hamma narsani oldindan rejalaştirdi. Karpenter xarajatlarni tejaş maqsadida batut, arqon va simlar kabi juda arzon materiallardan foydalanganini aytdi.

Karpenter öz filmini öşa paytdagi jangari filmlar tendensiyalariga qarama-qarşi qilib tasavvur qildi: uning filmida boş qahramon ikkinçi darajali qahramonga, etnik ozçilik vakiliga yordam beradi. Filmning qahramoni Jek Bërton, öz bravadasiga qaramay, töqnaşuv boşlanişidan oldin huşini yöqotişi mumkin bölgan besönaqay odam sifatida tasvirlangan. Vang Chi esa aksinça, malakali professional kabi körinadi. Karpenter aytişiça, aslida bu film Bërtonning dösti haqida bölib, u özini boş qahramon deb öylaydi. Rejissyorning sözlariga köra, studiya undan Jek Bërton xarakterini oçib berişni söragan va Karpenter filmning boşidagi Egg Şen va advokat iştirokidagi prolog sahnasini öylab topgan.

Rejissyor Jon Karpenter vizual effektlar uçun javobgar kompaniyadan mamnun emas edi; uning fikriça, ular juda köp loyihalarni qabul qilgan va şu sababli filmning bir qismini kesib taşlaşga töğri kelgan. "Boss Film Studios" vizual effektlar studiyasining rahbari Richard Edlud, "Katta ğavğo kiçik Xitoyda" filmi ustida işlaşda ularda heç qanday muammo bölmaganini va bu, "Arvohlar ovçilari" filmidan taşqari, öşa davrdagi eng sevimli filmlaridan biri ekanini aytdi. Filmning vizual effektlari 2 million turgan, Edludning fikriça, bu juda kam. Film uçun eng murakkab effektlardan biri Lo Pen uçun josuslik qilayotgan uçayotgan köz olmasini yaratiş edi. Konstruksiyani yuz mimikasini boşqariş uçun önlab simlar bilan bir neça kukla ustasi boşqargan. Uni maxsus tizim yordamida, şu maqsadda yiğilgan jihoz bilan suratga olişgan.

Jon Karpenterning filmga yozgan musiqasi "Saturn" mukofotiga nomzod qilingan. Karpenter öz musiqasi bilan klişelardan qoçişga harakat qildi, çunki u xitoy madaniyati bilan boğliq boşqa filmlarda şunga öxşaş, şarq motivlari bilan töldirilgan musiqa borligini payqagan edi. Karpenter sintezatorda ijro etilgan, rok-n-roll bilan aralaştirilgan öz musiqasiga ustunlik berdi.

SSSRda film videokassetalarda (VHS) mualliflik (bir ovozli) tarjimalarida tarqatilgan: Aleksey Mixalev, Vasiliy Gorçakov va Leonid Volodarskiy tomonidan.

Film "Empire" jurnali tomonidan tuzilgan barça davrlarning eng yaxşi 500 ta filmi röyxatiga kirib, 430-örinni egalladi.

1986-yilda "Electric Dreams Software" studiyasining bir xil nomli öyini "ZX Spectrum", "Commodore 64" va "Amstrad CPC" uçun çiqdi. Tanqidçilarning şarhlari aralaş böldi.

2014-yil 27-fevralda "BOOM! Studios" studiyasi komikslar seriyasi ustida işlayotganini eʼlon qildi. Komikslar Erik Pauel va Jon Karpenter hamda rassom Art Çirilo tomonidan yaratilgan. Seriyaning boşlanişi 2014-yil iyunida qöyildi.

"Top Cow Productions" studiyasining oldingi komikslar seriyasi 2009-yilda "Comic Con"da taqdim etilgan, muvaffaqiyatsiz çiqqan edi.

2015-yil fevralida filmdagi qahramonlar figurkalari seriyasi çiqarildi.

2015-yil iyun oyida "TheWrap" jurnali orqali yangiliklar paydo böldiki, unga köra Duayn Jonson remeykda Jek Bërton rolini ijro etişni niyat qilgan. Aktyor, şuningdek, Jon Karpenterning loyihada iştirok etişiga qiziqiş bildirgan. Karpenter intervyusida bu haqda hali erta gapiriş kerakligini aytdi, çunki u bu masalani Jonson bilan muhokama qilmagan va remeyk suratga oliş ğoyasiga befarq ekanini bildirdi.

2018-yil avgust oyida maʼlum böldiki, prodyuser Xiram Garsiya remeyk örniga filmning davomi bölişini eʼlon qilgan, boş rolni ijro etuvçi Duayn Jonson esa prodyuser sifatida ham iştirok etadi.