Billy Elliot

Billy Elliot (ingl. Billy Elliot) — Stephen Daldry rejissyorligida, Lee Hall ssenariysi asosida suratga olingan Buyuk Britaniya kinofilmi.

Voqea joyi — Buyuk Britaniyaning haqiqiy Durham gratligidagi tasavvurdagi Everington (ingl. Everington) şahri. Asosiy rollarda 11 yoşli Billining rolini ijro etgan Jamie Bell, Billining otasi Gary Lewis, Billining katta akasi Jamie Draven va balet öqituvçisi Julie Walters iştirok etadi.

Film «Oskar» mukofotiga uçta nominatsiyaga ega böldi hamda BAFTA mukofotining 10 nominatsiyasidan ikkitasini qölga kiritdi: «Eng yaxşi aktyor» (Jamie Bell) va «Eng yaxşi ikkinçi plan aktrisasi» (Julie Walters). 14 yoşli Bell BAFTA mukofotining yetakçi erkaklar toifasida eng yoş laureati böldi, şuningdek, eng yaxşi erkak roli uçun Amerika Kinoaktyorlar gildiyasi mukofotiga eng yoş nomzod böldi.

2001 yilda muallif Melvin Burgess Li Holl ssenariysi asosida filmning novellizatsiyasini yoziş topşiriğini oldi. Filmning syujeti 2005 yilda London Vest-Endidagi «Billy Elliot: The Musical» musiklining asosiga aylandi, uning namoyişlari 2007 yilda Avstraliyada, 2008 yilda esa Brodveyda boşlandi.

Rejissyor — Stephen Daldry

Prodyuserlar — Greg Branman, John Finn

Ssenariy muallifi — Lee Hall

Kompozitor — Stephen Warbeck

Operator — Brian Tufano

Rassom — Adam ÖNeill

Montaj — John Wilson

Kostyum rassomi — Stuart Meaçam

Maxsus effektlar supervayzeri — Stuart Murdoç

Boş rol uçun ikki mingdan ortiq yoş aktyor daʼvogarlik qildi.

Köça sahnalari bir vaqtlar kon sanoati qişloği bölgan Durham gratligidagi Easington şahrida suratga olingan. Easington konlari 1983 yilda yopilgani sababli, syujet talab qilgan sahnalar Northumberland gratligidagi Ellington va Lynemouth kömir konlarida suratga olindi, qisman suratga oliş Dawson va Newcastle upon Tyne şaharlarida ham ötkazildi. Qirollik balet maktabi sahnalari Wiltşire gratligidagi Wardour qalʼasida suratga olingan. Easingtonda tört yuzdan ortiq kişi massovkada qatnaşdi.

Jamie Bell bilan filmni suratga oliş paytida ikki xoreograf taklif etilgan edi, ulardan biri uning onasi — Eileen Bell edi.

Li Holl ssenariyni yozişda şimoliy Angliyaning kiçik konçilar şahrida tuğilgan professional balet raqqosi Philip Mosleyning hayot tarixi ilhomlantirgan.

Dastlab film «The Dancer» (Raqqosa) deb nomlangan edi, ammo öşa yili xuddi şunday nomli yana bir maşhur film çiqdi. Vujudga kelgan çalkaşlik sababli filmning nomi özgartirildi.

2000

Buyuk Britaniya mustaqil kino mukofoti, Buyuk Britaniya

Eng yaxşi britaniyalik mustaqil film

Britaniya mustaqil filmining eng yaxşi rejissyori — Stephen Daldry

Eng istiqbolli debyut — Jamie Bell

Eng yaxşi ssenariy

«Yoşlik» xalqaro kinofestivali, Kiyev, Ukraina

Eng yaxşi töliqmetrajli badiiy film — Stephen Daldry

Eng yaxşi yoş aktyor — Jamie Bell

Britaniya kinofestivali, Dinard şahri, Fransiya

Tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti — Stephen Daldry

Oltin Hitçcock — Stephen Daldry

Stokgolm kinofestivali

Tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti — Stephen Daldry

Eng yaxşi rejissyorlik debyuti — Stephen Daldry

Xalqaro kinokritiklar assotsiatsiyasi mukofoti — Stephen Daldry

Edinburg xalqaro kinofestivali

Tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti — Stephen Daldry

Maxsus mukofot — Stephen Daldry

San-Paulu xalqaro kinofestivali

Xalqaro hakamlar hayʼati mukofoti — Stephen Daldry

Eng yaxşi rejissyorlik debyuti — Stephen Daldry

AQŞ Milliy kinokritiklar kengaşi, AQŞ — Eng ajoyib yoş aktyor — Jamie Bell

Norvegiya xalqaro kinofestivali — Eng yoqimli film — Stephen Daldry

Ostin kinofestivali — Eng yaxşi badiiy film nominatsiyasida tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti — Lee Hall, Stephen Daldry

Motovun şahri kinofestivali, Xorvatiya

Castellinaria xalqaro yoş kino festivali — Oltin qalʼa — Stephen Daldry

Las-Vegas kinokritiklar jamiyati mukofoti — Eng yaxşi yoş aktyor — Jamie Bell

2001

Britaniya kino va telekörsatuv sanʼati akademiyasi mukofoti (BAFTA)

Eng yaxşi britaniyalik film

Eng yaxşi aktyor — Jamie Bell

Eng yaxşi ikkinçi plan aktrisasi — Julie Walters

Imperiya mukofoti, Buyuk Britaniya

Eng yaxşi britaniyalik aktrisa — Julie Walters

Eng yaxşi britaniyalik film

Eng yaxşi debyut — Jamie Bell

London kinokritiklar jamiyati mukofoti

Yilning filmi

Yilning britaniyalik aktrisasi — Julie Walters

Yilning rejissyori — Stephen Daldry

Yilning britaniyalik debyuti — Jamie Bell

Yilning britaniyalik prodyuseri — Greg Branman, Jonathan Fann

«Evening Standard» gazetasining britaniya kino mukofoti

Eng yaxşi aktrisa — Julie Walters

Eng istiqbolli debyut — Jamie Bell

«Yoş aktyor» kino mukofoti (Young Artist Awards)

Eng yaxşi çet elda işlab çiqarilgan oilaviy film

Çet el filmida eng yaxşi yoş aktyor — Jamie Bell

«Flaiano» kinofestivali — Eng yaxşi aktyor — Gary Lewis

GLAAD Media Award (Gomoseksual va lesbiyanlarni diffamatsiyaga qarşi alyans mukofoti) — Ajoyib film

«Oltin treyler» mukofoti — Eng yaxşi çet el filmi

Italiya milliy kinojurnalistlar sindikatining mukofoti, «Kumuş lenta» — Çet el filmining eng yaxşi rejissyori — Stephen Daldry

Nikkan Sports kino mukofoti — Eng yaxşi çet el filmi

Norvegiya xalqaro kinofestivali — Yilning eng yaxşi çet el filmi — Stephen Daldry

Amerika prodyuserlar gildiyasi mukofoti — Nova mukofoti — Eng istiqbolli prodyuser — Greg Branman, Jonathan Fann

Feniks kinokritiklar jamiyati mukofoti — Eng yaxşi bola boş yoki ikkinçi plan roli — Jamie Bell

Stokgolm kinofestivali — Bronza ot — Stephen Daldry

Telekörsatuv kinokritiklar assotsiatsiyasi mukofoti — Kinokritiklar tanlovi — Bola tomonidan eng yaxşi rol ijrosi — Jamie Bell

Amanda kino mukofoti, Norvegiya — Eng yaxşi çet el filmi

2002

Lumiere mukofoti, Fransiya — Eng yaxşi çet el filmi — Stephen Daldry

Yaponiya Akademiyasi mukofoti — Eng yaxşi çet el filmi

2000

Yevropa kino mukofoti

Eng yaxşi aktyor — Jamie Bell

Eng yaxşi aktrisa — Julie Walters

Eng yaxşi film

Valladolid xalqaro kinofestivali — Oltin boşoq — Stephen Daldry

Gent xalqaro kinofestivali — Tomoşabinlar simpatiyasi mukofoti — Stephen Daldry

Las-Vegas kinokritiklar jamiyati mukofoti — Eng yaxşi film

Oulu bolalar kinofestivali — Yulduzli bola — Stephen Daldry

2001

Kino sanʼati va fanlari akademiyasi mukofoti («Oskar»)

Eng yaxşi ikkinçi plan aktrisasi — Julie Walters

Eng yaxşi rejissyor — Stephen Daldry

Eng yaxşi asl ssenariy — Lee Hall

BAFTA mukofoti (Britaniya kino va telekörsatuv sanʼati akademiyasi)

Eng yaxşi film

Eng yaxşi operatorlik ishi

Karl Forman mukofoti eng istiqbolli boşlovçilar uçun — Stephen Daldry, Lee Hall

Eng yaxşi montaj

Eng yaxşi musiqa — Stephen Warbeck

Eng yaxşi asl ssenariy

Eng yaxşi ovoz

Eng yaxşi ikkinçi plan aktyori — Gary Lewis

Oltin globus

Eng yaxşi film (drama)

Eng yaxşi ikkinçi plan ayol roli ijrosi — Julie Walters

London kino tanqidçilari tögaragi mukofoti

Yilning britaniyalik aktyori — Gary Lewis

Yilning britaniyalik debyuti — Stephen Daldry

Yilning britaniyalik debyuti — Lee Hall

Yilning britaniyalik ssenaristi — Lee Hall

AQŞ Kinoaktyorlar gildiyasi mukofoti

Eng yaxşi ayol ikkinçi plan roli — Julie Walters

Eng yaxşi erkak boş roli — Jamie Bell

Badiiy filmdagi eng yaxşi rol — Jamie Bell, Julie Walters, Jamie Draven, Gary Lewis

GLAAD Media Award (Gomoseksual va lesbiyanlarni diffamatsiyaga qarşi alyans mukofoti) — Eng yaxşi aktyor — Stuart Wells

«Sputnik» mukofoti

Oltin Sputnik mukofoti — Eng yaxşi badiiy film (drama)

Oltin Sputnik mukofoti — Eng yaxşi aktyor (drama) — Jamie Bell

Oltin Sputnik mukofoti — Eng yaxşi ikkinçi plan aktrisasi (drama) — Julie Walters

Oltin Sputnik mukofoti — Eng yaxşi asl ssenariy — Lee Hall

Internet-tanqidçilar jamiyati mukofoti — Eng yaxşi kinematografik debyut / Yutuq — Jamie Bell

Amerika prodyuserlar gildiyasi mukofoti — Nova mukofoti — Yilning prodyuseri

Feniks tanqidçilar jamiyati mukofoti — Eng yaxşi debyut — Jamie Bell

«Ösmirlar tanlovi» mukofoti — Eng yaxşi aktyorlik öyini — Jamie Bell

Amerika yozuvçilar gildiyasi, AQŞ — Eng yaxşi asl ssenariy — Lee Hall

«MTV» kanali mukofoti — Eng yaxşi raqs

Britaniya mustaqil kino mukofoti, Buyuk Britaniya — Eng yaxşi aktrisa — Julie Walters

Angel Awards — Eng yaxşi badiiy film

Avstraliya kino instituti mukofoti — Eng yaxşi çet el filmi

Amerika montajçilar gildiyasi mukofoti — Eng yaxşi film montaji (drama)

BRIT Awards — Eng yaxşi saundtrek

Telekörsatuv tanqidçilari assotsiatsiyasi mukofoti — Kinokritiklar tanlovi — Eng yaxşi film

Çikago tanqidçilar assotsiatsiyasi mukofoti — Eng yaxşi ikkinçi plan aktrisasi — Julie Walters

Çlotrudis mukofotlari — Eng yaxşi aktyor — Jamie Bell

Sezar, Fransiya — Eng yaxşi çet el filmi — Stephen Daldry

Devid di Donatello mukofoti — Devid — Eng yaxşi çet el filmi — Stephen Daldry

«Oltin treyler» mukofoti — Eng yaxşi şou

Humanitas Prize — Badiiy film toifasi — Lee Hall

AQŞ ovoz montajçilari mukofoti — Oltin rulon mukofoti — Çet el filmida eng yaxşi ovoz montaji — Zan Heyward, Stuart Henderson, Anthony Faust

AQŞ ovoz montajçilari mukofoti — Oltin rulon mukofoti — Eng yaxşi ovoz montaji — Musiqa

Imperiya mukofoti, Buyuk Britaniya — Eng yaxşi britaniyalik rejissyor — Stephen Daldry

2002

Çex şerlari — Çex şeri — Çet tilidagi eng yaxşi film — Stephen Daldry

Goya mukofoti — Goya — Eng yaxşi yevropa filmi — Stephen Daldry

Boşqa nominatsiyalar

Badiiy rassomlar gildiyasi — Eng yaxşi film

Ingliz tilidagi kinotanqidçilarning aksariyati rejissyor Stephen Daldryning yangi filmini yuqori baholadi. Rotten Tomatoes 119 ta şarhga asoslanib, tanqidçilarning 85 foizi filmga ijobiy baho berganini xabar qildi. Metacritic 34 ta şarh böyiça maʼlumot eʼlon qildi, ularga köra film 100 ballik şkalada 74 ball töpladi.

Kinotanqidçilar filmda «köp narsa Billyning kundalik muhiti bilan balet dunyosi örtasidagi kontrastga asoslangani»ni alohida taʼkidladilar. BR-online naşri şarhovçisi filmda «Britaniya kinosining barça afzalliklari: hazil, realizm va juda köp his-tuyğu» borligini taʼkidladi. «Cinema» jurnali fikriça, Stephen Daldry özining yangi filmida «aççiq hikoyani qattiq, lekin samimiy realizmga mohirlik bilan joylaştirgan».

2004 yilda «Total Film» jurnali «Billy Elliot» filmini kinematografiya tarixidagi eng buyuk britaniyalik filmlar orasida 39-öringa qöydi.

Ommaviy tomoşabinlar filmni umuman olganda ham juda iliq qabul qildilar. Moskva tomoşabinlarining filmga munosabatini tasvirlab, «Vremya novostey» naşri şunday xabar beradi:

Filmning premyerasi 2000 yil 19 mayda Kann kinofestivalida bölib ötdi.

Film Amerika Qöşma Ştatlarida çiqarilganda, Amerika Kino assotsiatsiyasi unga «filmning tili» sababli «R» yoş reytingini berdi. Videoformatda çiqarilgandan söng reyting «PG-13» ga tuşirildi, kartinadan «bir neçta mavzuviy elementlar» olib taşlandi.

Buyuk Britaniyada film 29 sentabrda kinoteatrlar ekranlariga çiqdi. AQŞda premyera 2000 yil 12 oktabrda bölib ötdi. Filmning çeklangan prokatiga «Focus Features» kompaniyasi masʼul edi.

2001 yil 12 aprelda film Rossiya kinoteatrlari ekranlariga çiqdi, prokatni «West» kompaniyasi boşqardi. 24 yanvarda «West» kompaniyasi «Videomagazin» jurnali tomonidan «Billy Elliot» filmi uçun «Boş muharrirga mukofot» nominatsiyasida mukofotlandi. 14 aprelda kartina Moskvadagi «Yangi britaniya kinosi» festivalida taqdim etildi.

2001 yil 25 oktabrda film Rossiyada DVD formatida çiqdi.

Sanalar IMDb maʼlumotlariga muvofiq keltirilgan.

AQŞdagi umumiy yiğim 21 million 995 ming dollarni taşkil etdi.

1 oktabr 2000 yilgi birinçi dam oliş kunlarida Buyuk Britaniyada film 335 ta kinoteatrda namoyiş etilib, 1 million 541 ming 109 funt sterling yiğdi.

Umumiy yiğim 87 million 285 ming dollarni taşkil etadi, bu filmning byudjetidan 17 martadan köproq.

Kassa yiğimlari raqamlari IMDB maʼlumotlariga muvofiq keltirilgan.

AQŞ — 4 017 320 $

Buyuk Britaniya — 3 893 407 $

Fransiya — 2 535 994 $

Germaniya — 1 373 235 $

Italiya — 1 154 600 $

Niderlandiya — 162 152 $

Ispaniya — 1 944 107 $

Şveysariya — 455 496 $

Saundtrek 2000 yil 31 oktabrda çiqarildi va bir neçta maşhur rok va pank-rok kompozitsiyalari hamda filmdagi ayrim dialoglarni öz içiga oladi. Diskka filmning reklama treyleri ham joylaştirilgan.

Xuddi şu 2000 yilda filmning maxsus uçun yozilgan töqqizta musiqiy trekdan iborat SCORE promo versiyasi çiqdi.

2001 yil aprelda «Scholastic» naşriyotida Li Holl ssenariysi asosida filmning novellizatsiyasi çiqdi. Muallif sifatida Buyuk Britaniya yozuvçisi Melvin Burgess çiqdi.

Filmning syujeti 2005 yilda London Vest-Endidagi «Billy Elliot The Musical» myuziklining asosiga aylandi, uning musiqasini ser Elton John yozgan. 2007 yilda myuzikl Avstraliyaning Sidney şahrida, 2008 yilda esa Brodveyda sahnalaştirildi. Brodvey versiyasining byudjeti 18 million dollardan oşdi, bu filmning byudjetidan 3,6 baravar köp. Loyiha 14 oyda özini oqladi. 2010 yilda milliy gastrol turi boşlandi. 2010 yil 18 martdan 28 noyabrgaça u Çikagoda namoyiş etildi. 1 dan 28 yanvargaça Torontoda (Kanada). 27 iyundan 17 sentyabrgaça San-Fransiskoda sahnalaştiriş rejalaştirilgan. Mavjud yillar davomida myuzikl musiqa olamining eng nufuzli mukofotlarining laureati va nomzodi böldi. 2009 yilda myuzikl «Tony Award» mukofotining 15 nominatsiyasiga nomzod bölib, ulardan 10 tasida ğolib çiqdi, şu jumladan «Yilning eng yaxşi myuzikli» nominatsiyasida.

2010 yil 10 avgustda Seulda myuziklning öz versiyasi — «Billy Elliot» sahnalaştirildi.