Black Rose Is an Emblem of Sorrow, Red Rose Is an Emblem of Love

SSSR, perestroyka yillari. Arbatdagi buyurtma bilan buzilişi kutilayotgan bir uyda kommunal kvartira bor. Bu kvartirada faqat ikki kişi yaşaydi: Mitya Lobanov — ön beş yoşli yetim, oq emigrant knyaz Lobanov-Rtişevning avlodi, naximovçi bölişni orzu qiladi — va Tolik Gniluga — limitçi, disident, samogonçi va nogironlik nafaqasidagi, Kaşenko ruhiy kasalxonasining doimiy mehmoni, har keça «Avrora» zalpi tuşiga kiradigan odam. Boy bobosi Mityaga vaqti-vaqti bilan xat yuborib, aqlini yiğib Fransiyaga köçib ketişga çaqiradi, lekin u SSSRda qolaveradi. Bir kuni Mitya dökonda bölganida, uning xonasiga deraza orqali qöşni uyda — bobosi yaşaydigan joyda qamalib qolgan isyonkor qiz Aleksandra kirib keladi. Uning otasi Ilya — nomenklatura amaldori, real sotsializm ğoyalarining tarafdori. Aleksandra sakkiz yoşga qadar… yöq, aniqroği, kommunal kvartiraga telefon qiliş uçun kiradi: u sergaplik, uylangan, qirq yoşli mачo Vladimirga qönğiroq qilmoqçi böladi (otasi buvisining telefonini uzib qöygan edi). Uyga qaytgan Mitya uni köradi. Tanişuv bölib ötadi. Aleksandra undan yordam söraydi — u Vladimir bilan xonada dasturxon atrofida uçraşuvni allaqaçon belgilab qöygan. Odamlarga zor bölib qolgan Mitya xonasini ularga berişga rozi böladi.

Köp ötmay Vladimir keladi va xonaning egasini öz maşinasidan şampan olib kelişga dadillik bilan jönatadi. Mitya çiqib ketgaç, Aleksandra bilan Vladimir örtasida aloqa böladi. Bunga tasodifan Tolik guvoh böladi. Mitya mehmonlarni öz qarindoşlari sifatida taniştiradi. Tolik ziyofatga özining «maxsus “Rusaloçka” kompoti» (u şunday deb ataydigan mayiz qöşilgan braga) bilan hissa qöşişga urinadi, lekin öz taqdiri haqida öylay boşlab, baqirib yuboradi. Vladimirning javobi — baland ovozda musiqa qöyib, raqs tuşiş böladi. Keçqurun Mitya bilan Aleksandra bir-biriga öz qarindoşlari haqida gapirib berişadi. Şu bilan birga ekranda xronikaga öxşatilgan, Stalinning soğliğidagi muammolar haqida hikoya qiluvçi boşqa bir voqea körsatiladi.

Ikki oy ötadi. Mityaning homiysi Nikolay Nikolayeviç Plevakin (u «Koka amaki») — Lyubertsylik temirçi, uni mehmonga keladi. Tolik hammaga ruhiy kasalxonada bemorlarni Brejnev dafnini televizorda tomoşa qilişga majbur qilganlari haqida hikoya qiladi. Kvartirada yana homilador bölgan, ota-onasi va Vladimir bilan janjallaşib qolgan Aleksandra paydo böladi va Mityadan bir muddat xonasida yaşab turişga ruxsat söraydi, to özi biror joyda munosib uy topgunça. Lobanov rozi böladi. Şundan keyin kvartirada Vladimirning özi ham paydo böladi: u masʼuliyat olişni istamay, Aleksandrani homiladorlikni tuşirişga köndirmoqçi böladi, lekin qiz qatʼiyan rad etadi. Keyin uyga Aleksandraning ota-onasi keladi. Oilali Vladimirning qizlari bilan xiyonat qilayotganini bilgan Ilya uni urib, tişini sindiradi. Koka amaki, nimadir notöğri ekanini sezib, mehmonlardan hujjatlarni körsatişni talab qiladi. Tolik baqiradi. Şundan söng haqiqiy alahsiraş boşlanadi — Aleksandra, Vladimir, Ilya, Koka amaki, Tolik va Aleksandraning onasi raqsga tuşib, qöşiq aytib, çekib, baqirib, pianinoda çalib va pirojnoylarni otişadi. Ğalati tarzda xonada kiçkina farişta va Sergey Solovyov paydo böladi (va xuddi şunday kutilmagan tarzda ğoyib böladi), şkafdan Boris Grebenşçikov çiqadi va u bilan birga şkafdan çiqqan «Akvarium» guruhi «Korabl urodov» qöşiğini ijro etadi. Bu bemaʼni tomoşada yagona aqli joyida bölgan Mitya hayron bölib kuzatib turadi. Bu çalkaşlikka barham beriş uçun u bolaning otasi özi ekanini eʼlon qiladi, Aleksandraga taklif qiladi va vaziyatni aslida qutqaradi. Ilya, yangi turmuş qurgan juftlik nima hisobiga yaşaydi deb söraydi. Mitya esa bobosi vafot etib, unga million dollarlik meros qoldirganini aytadi. Koka amaki homiy sifatida merosga bölgan huquqini talab qilişga urinadi, lekin Aleksandraning otasi — huquqşunos — uning ğayratini pasaytiradi, çunki inson turmuş qurganda homiylik töxtaydi, şuning uçun tez orada uylanadigan Mitya töğridan-töğri meros oluvçi sifatida kapitalni özi boşqaradi. Koka amaki huşidan ketadi. Aleksandraning onasi — asabiy, baletga ruhan boğlangan ayol — ham huşidan ketadi. Bir oy ötgaç, Tolik uni kasalxona boğida uçratadi, u Vladimirni bir neça bor kökka kötarib gapiradi, lekin qizini bir marta ham eslamaydi.

Qiş keladi. Röyxatdan ötgan Mitya va Aleksandra birga yaşaydi. Tolik va Koka amaki eng yaqin döstlarga aylanadi. Tösatdan kvartirada yana Vladimir paydo böladi, u yoş oilа bilan birga yaşaşni xohlaydi, lekin töyda guvoh bölgan Tolik uni «uçinçi ortiqça» deb eʼlon qiladi. Keyin xonaga Vladimirning qaynotasi rasmiy kostyumda kiradi, u yiğlab va duduqlanib, kayf qilib yurgan kuyovini uyga qaytarişga urinadi, lekin u rad etadi. Mehmonni tinçitiş uçun Tolik va Koka amaki unga samogon taklif qilişadi. Mast bölgan qaynota özining «progressiv negr» döstini eslaydi, uni ham Tolik mehmonga çaqirişga qaror qiladi. Qaynota, uning dösti, Tolik va Koka amaki tez mast bölib, kulişadi. Tolik (asabiy zöriqişdan yoki samogondanmi, aniq emas) kutilmaganda vafot etadi. Hayron bölgan mehmonlar, jumladan Volodya ham ketib qolişadi. Koka amaki yiğlaydi. Tolikni Vaganyakovo qabristonida Mityaning onasi qabri yoniga, uning roziligi bilan dafn etişadi.

Epilogda Koka amaki va uning yaqin tanişi Lyubertsydan Svetlana Rojdestvo kunida Mityaning uyiga, uning kuyov ota-onasi böliş uçun keladi. Aleksandra farzand köradi, Mitya esa pravoslav dinini qabul qiliş qaroriga keladi. Taklif etilgan ruhoniy ösmirni uyning özida, yangi leganda çömdiradi. Final kadrlarda «Sedov» barkentinasi körsatiladi, u yerda nahimovçi bölgan Mitya «Loy Bykanax» qöşiği ostida boşqa dengizçilar bilan birga işlaydi.

Filmda vaqti-vaqti bilan sirli qahramon — ismi aytilmaydigan yalanğoç ayol paydo böladi. Uning rolini Svetlana Dzasuxova ijro etgan.