«Premiya» — sovet badiiy filmi, rejissyor Sergey Mikaelyan tomonidan 1974-yilda Aleksandr Gelman ssenariysi asosida suratga olingan (işlab çiqariş drama), keyinçalik «Bir majlis bayonnomasi» pyesasiga qayta işlangan. Film prokatda 12,9 million tomoşabinni jalb qildi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Yevgeny Leonov, Oleg Yankovsky, Vladimir Samoylov
3Syujet
Voqea 1970-yillarda SSSRda röy beradi. Film kamer uslubida yeçilgan bölib, deyarli butun harakat bitta xonada…
Voqea 1970-yillarda SSSRda röy beradi. Film kamer uslubida yeçilgan bölib, deyarli butun harakat bitta xonada keçadi.
Quriliş trestining odatdagi partkom yiğilişi rejalaştirilgan xöjalik muammolari haqida jiddiy suhbatga aylanadi, uni oddiy brigadir Vasiliy Potapov boşlaydi.
Potapov va uning butun brigadasi (17 kişi) yil yakunlari böyiça trest № 101 xodimlariga berilgan mukofotdan voz keçadi, çunki mukofot rejani ortiği bilan bajarganlik uçun berilgan. Gap şundaki, ötgan yili trest rahbariyati glavkka «obyektiv sabablarga köra» rejani tuzatiş töğrisida ariza bergan. Reja qisqartirilgan, şu sababli bu yili trest uni ortiği bilan bajargan va hatto sotsialistik musobaqada uçinçi örinni egallagan.
Brigadir Potapov ish uçun astoydil kuyunadi, işdagi töxtalişlar va tartibsizlikka çiday olmaydi va rejaning qisqarişiga sabab bölgan barça sabablar içki ekanini, ularni trest özi töğri taşkil etilgan mehnat bilan bartaraf eta olganini taʼkidlaydi. Yiğiliş iştirokçilarining bir neçtasi, avvalo trest boşqaruvçisi Batarsev dastlab «isyonçini» öz örniga qöyişga urinadi. Biroq partorg Solomaxin Potapovning çiqişini qöllab-quvvatlaydi, vaziyatni aniqlaşni niyat qilgan holda.
Keyinçalik maʼlum böladiki, brigadir öz tuşuntirişiga puxta tayyorgarlik körgan. Maʼlum bölişiça, brigadadan «töxtalişlar» uçun maoşning bir qismi olib qöyilgan va bu olingan qism mukofotdan neça barobar ortiq. Uning brigadasi rejalaştiriş bölimi xodimi Dina Milenina yordamida çuqur iqtisodiy tahlil ötkazgan va agar içki tartibsizlikdan kelib çiqqan «töxtalişlar» bölmaganida, trestning rejani qisqartiriş uçun obyektiv sabablari bölmas edi, uni bajarişi mumkin edi, demak «töxtalişlar» uçun maoşni olib qöyiş asossiz ekanini aniq asoslab bergan. Potapov mukofotni qaytarişni taklif qiladi — trest uni noinsof va noqonuniy ravişda olgan.
Potapovning çiqişi yiğilişning har bir iştirokçisini öz prinsipial pozitsiyasini bayon etişga undaydi. Kutilmaganda telefon qönğiroği yiğiliş borişini töxtatadi. Maʼlum böladiki, Potapov brigadasining yetti aʼzosi baribir mukofot olgan. Xijolat tortgan brigadir indamay yiğilişni tark etadi. Boşqa kommunistlar ham tarqalmoqçi böladi, lekin partkom kotibi Solomaxin ularni töxtatadi. Uning sözlariga köra, Potapovning ketişi prinsipial jihatdan heç narsani özgartirmaydi. Muammo baribir qoladi va Solomaxin butun trest böyiça yillik mukofotdan voz keçiş qarorini ovozga qöyadi. Natijada köpçilik ovoz bilan, şu jumladan Batarsev, Potapovning taklifi qabul qilinadi.
4Suratga oliş
Filmning uç çorakdan köproq qismini partkom yiğilişi sahnasi egallaganiga qaramay, ijodkorlar suratga olişni…

Filmning uç çorakdan köproq qismini partkom yiğilişi sahnasi egallaganiga qaramay, ijodkorlar suratga olişni studiya pavilonida emas, balki faol quriliş maydoni manzarasiga ega, tabiiy şaroitda qurilgan dekoratsiyada ötkazişga qaror qilişdi. Bu harakat işonçliligini oşirdi, bu esa bunday syujetlar uçun anʼanaviy texnologiyadan afzal körildi. Dekoratsiyaning 65 kvadrat metrli şişa tomi interyerni yomğirdan himoya qilar va talab qilinadigan yoritiş xarakteriga qarab soyabon va tarqatgiçlar bilan yopilişi mumkin edi. Dekoratsiyani yaratişda operator-postanovçi Edison studiyasi «Qora Mariya»ning tamoyillarini amalga oşirişga intildi. Aktyor Yevgeniy Leonovning Ruhda boşqa suratga olişlarda bandligi tufayli dekoratsiyani köp quyoşli kunli janubiy hududlarda emas, balki Boltiqböyida qurişga töğri keldi. «Keçki» sahnalarni suratga olişda qöşimça yoritiş zarur bölganda, pavilon perimetri böylab iskalalarga örnatilgan «KPD-50» yoy projektorlari işlatilgan. Tabiiy va sunʼiy yoritişning turli birikmalari çözilgan yiğilişning kun vaqtining turliça ekanligi effektini yaratgan.
Tasvirga qöşimça dinamika maxsus operator krani va televizor yordamida kamera panoramali kallagini masofadan boşqariş orqali berilgan. Bu aktyorlarga statik kadr kompozitsiyasi çegaralariga boğlanmasdan köproq improvizatsiya qiliş imkonini bergan. Alohida qiyinçilik asosiy aktyorlar — Leonov, Jigarxonyan, Sergaçyov va Glujskiylarning bandligi bölgan, ular suratga oliş guruhiga qatʼiy şartlar qöygan. Aniq jadval va oldindan tayyorgarlik tufayli Leonovning butun roli olti kunda suratga olingan, qolgan aktyorlar ham qisqa xizmat safarlari davomida qöşimça suratga tuşgan. Bir neçta umumiy kadrlar uçun butun aktyorlar tarkibi suratga oliş maydonçasida atigi ikki soat bölgan. Natijada işlarni muvaffaqiyatli taşkil etiş tufayli filmning suratga oliş davri 59 kunni taşkil etgan.
5Syomka guruhi
ssenariy muallifi: Aleksandr…
ssenariy muallifi: Aleksandr Gelman
rejissyor-postanovçi: Sergey Mikaelyan
Boş operator: Vladimir Çumak
rassomlar-postanovçilar: Boris Burmistrov, Mixail Ivanov
6Mukofotlar
1975…
1975
VKF Katta mukofoti Kişinyovda
Tanqidçilar mukofoti — Polşadagi «Inson, mehnat, ijodkorlik» Xalqaro Kinoforumi
1976
SSSR Davlat mukofoti
«Oltin Laçено» XKF oltin medali Avellinoda
XKF yubiley mukofoti Karlovi Varida
Rangli kino XKF faxriy mukofoti va diplomi Barselonada
XKF mukofoti Çikagoda
7Retsepsiya
Klim Jukovning fikriça: "Bu 70-yillarda SSSR yöl tutgan yönalişning töğridan-töğri tanqidi edi. Afsuski,…
Klim Jukovning fikriça: "Bu 70-yillarda SSSR yöl tutgan yönalişning töğridan-töğri tanqidi edi. Afsuski, eʼtiborsiz qolgan".
Matn: maqola tarjimasi «Премия (фильм, 1974)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.