Butch Cassidy and the Sundance Kid

Dastlabki kadrlar sokin kinoga uslublaştirilgan, şovqinli va çirsillagan proyektor bilan berilgan bölib, ular poyezd talonçiligini, bir guruh reyngerlarning hujumini, ularning bir neça bandit öldirişini hamda boş qaroqçi bilan şerigining qoçişini körsatadi. Keyin matn çiqadi: Cassidy va Kid tödasi yöq qilingan, holbuki bir vaqtlar u Qarab Ğarbni boşqargan.

Film Butç Cassidy (1866—1908) va Sundance Kid (1867—1908) — bank va poyezdlarga hujum qiliş bilan şuğullangan Yovvoyi Ğarbning afsonaviy qaroqçilarining real hayotiy voqealariga asoslangan. Butç «Yovvoyi töda»ga boşçilik qiladi, u xuşmuomala va gapga çeçan, nizolarni tinç yöl bilan hal qilişga intiladi va «miya markazi» vazifasini bajaradi. Sundance — sodiq, işonçli va kam sözli, Butçning ayyor rejalarini bajaruvçi, u işonuvçan emas va Yovvoyi Ğarbning eng yaxşi öqçisi hisoblanadi.

1899-yil, Vayoming ştati. Şaharçada Butç Cassidy avval talon qilingan bankni közdan keçirmoqda. Şu paytda barda Sundance Kid karta öynayapti. Ikki yutqazgan öyinçidan biri uni şulerlikda ayblaydi va revolverga qöl uzatişga tayyorlanadi. Yaqinlaşgan Butç vaziyatni yumşatişga harakat qiladi.

Butç Sundanceʼga bankni talon qiliş xavfli ish bölib qolganini va endi ular poyezdlarni talon qilişga eʼtibor qaratişlarini eʼlon qiladi. Birinçi nişon Union Pacific Overland Flyer kompaniyasining poyezdi böladi. Butç inatgöy xodim Vudkokni, yaʼni mister Herrimanga xizmat qiluvçi kişini, yuk vagonining eşigini oçişga köndira olmaydi. Newis dinamit örnatadi, eşik portlaydi.

Şerif Bledsoe taʼqib uyuştira olmaydi, çunki hamma bandadan qörqadi va otlar hamda qurol berişni istamaydi. Şu vaqtda döst qaroqçilar yaqin atrofdagi fohişa uyining ayvonidan pivo içib, uning urinişlarini kuzatib ötirişadi. Ular bir-birlarining haqiqiy ismlarini bilib olişadi — Robert Leroy Parker va Harry Longbaugh. Savdogar yiğilgan olomon oldida velosipedni reklama qiladi.

Kid sevgilisi Etta Place — maktab öqituvçisi — ni qörqitiş uçun uning yotoqxonasiga kirib boradi. Qizga revolver tutib, kiyimlarini yeçişni va soçini yoyişni buyuradi. Etta uning yana öz vaqtida kelmaganidan şikoyat qiladi, sevişganlar ehtiros bilan öpişadi. Tong otganda Butç Ettani velosipedda olib yuradi, xuşçaqçaq musiqa yangraydi. Qiz Cassidyʼga, agar uni oldinroq uçratganida, ular birga bölgan bölişini aytadi.

Ikkinçi poyezdni talon qiliş paytida qöli boğlangan Vudkok vagonni oçişga majbur böladi, çunki qaroqçilar töxtaşdan norozi bölgan çiqqan yölovçi ayolni öldiriş bilan tahdid qiladi. Qaroqçilar xazinani portlatib, uçib ketayotgan banknotalarni yiğiştiradi. Tösatdan talon qilingan poyezdning orqasidan yurayotgan ikkinçi poyezddan reyngerlar guruhi çiqib, qaroqçilarni quvlaydi va ikki kişini öldiradi. Butçning barça hiylalari va Sundanceʼning tajribasiga qaramay, ular bir neça kun davomida quvğinçilardan qutula olişmaydi. Döstlar fohişalar uyiga yaşirinişadi, Butç fohişa Agnes bilan vaqt ötkazadi, ammo qöpol narsalarni sezgan reyngerlar keksa Slasçavoyni qaroqçilarni topşirişga majbur qiladi. Butç va Cassidy otlarda qoçib qutulişadi. Ular uzoqda quvğin olovlarini körib, reyngerlarni ikkiga bölişga qaror qilişadi. Qaroqçilar umumiy döstlari şerif Bledsoeʼdan ularni armiyaga yozib, ispanlarga qarşi uruşga yuborişni söraşadi, şu tariqa vaqtinça yaşirinişadi, ammo bu taklif ham muvaffaqiyat keltirmaydi. Köriniş uçun döstlar şerifni boğlab qöyişadi.

Izquvarlarning harakatini kuzatiş uçun ular uzoq vaqt aylanib, toşlar orasiga çuqur kirib boradi. Kid zöriqişdan tasodifan jiringlovçi ilonni otib taşlaydi. U quvğinni lord Baltimore boşqarayotganiga şubha qiladi — bu sof qonli hind va tajribali izquvar. Körinişidan quvğinçilar çarçaş va oç qolişni his qilmaydi. Ular ikkinçi quvğinçi — oq skimmer kiygan qonun vakili Joe Lefors ekanini bilib olişadi. Kid oxirgi otni qöyib yuboradi. Jar yoqasida, tez oqayotgan daryo ustidagi tik qoyada qolgan döstlar tanlov qilişlari kerak — taslim böliş, kuraşiş yoki toğ daryosiga sakraş. Sundance töğridan-töğri töqnaşuvda omad sinab körişni afzal köradi, çunki qayta qamoqqa tuşişni istamaydi, bundan taşqari u suzişni bilmaydi. Biroq Butç uni hayotini xavf ostiga qöyib pastga sakraşga va oqim bilan suzib ketişga işontiradi. Şunday qilib ular quvğinçilardan qutulişadi.

Oxirgi gazetani öqişdan maʼlum böladiki, reyngerlarning ismlari — Joe Lefors, Jeff Carr, Jeff Hayett, Tee-Tee Kelliher va lord Baltimore, ular ikki kun davomida qoçib yurişgan. Maʼlum bölişiça, Union Pacific rahbari mister Herriman, talon qilingan poyezd egasi, eng yaxşi izquvarlarni ularni öldiriş uçun yollagan. 26 yoşli Etta bilan maslahatlaşgandan keyin uçalasi Butçning taklifini qabul qilib, vaqtinça janubiy Amerikadagi kumuşga boy mamlakat — Boliviyaga köçib ketişga qaror qilişadi. Sundanceʼga bu taklif yoqmaydi, ammo unga könişga töğri keladi. «Kelajak sen bilan, jirkanç velosiped!» deb Butç transport vositasini taşlab yuboradi. Uçalasi aravada ketişadi.

Qoçoqlarning mamlakatga yölidagi sarguzaştlari qora-oq kadrlarda, quvnoq musiqa ostida körsatiladi. Sundanceʼning xavotirlari tasdiqlanadi — janubiy ölkada çidab bölmas darajada issiq, eng asosiysi esa qaroqçilar ispan tilini bilmaydi. Kid yaşaş şaroitidan xavotirda va mamlakatga nafrat bilan qaraydi. Etta ularni «Bu talonçilik», «Qölingizni kötaring», «Hammangiz devorga turing», «Pulni bering», «Seyf qayerda? Oçing» kabi iboralarga örgatişga urinsa-da, mahalliy bankka birinçi hujum paytida Butç şpargalkadan foydalanişga majbur böladi. Qaroqçilar törtta ot minib olgan boliviyalik politsiyaçini tuzoqqa tuşiradi va daraxtlardan otilgan öqlar bilan ularni qoçişga majbur qiladi. Ikkinçi talonçilik vaqtida Etta çiroyli kiyingan holda kirib, xizmatçining xuşmuomalaligidan foydalanadi va Kid uni xazinaga qamab qöyadi. Talonçilik talonçilikni ketidan keladi va tez orada butun Boliviya politsiyasi «Los Bandidos Yanquis» tödasini qidirişga kirişadi. Uçalasi farovon hayot keçiradi. Bir kuni restoranda Butç va Sundance oq skimmer kiygan odamni körişadi, ularga bu odam ularni Ğarbiy Amerikadan quvib çiqargan öşa quvğinçilarning özi kabi tuyuladi. Şu şaroitda ular talonçilikni tark etib, pulni halol yöl bilan topişga qaror qilişadi.

Döstlar mahalliy jinoyatçilardan Perci Garrisga işga kirişadi — ularning vazifasi, Kidning aniq otişidan mamnun bölgan Garris boşçiligida, ish haqi solingan qoplarni şaharlardan uzoqdagi kon qişloqlariga mulda olib borişda qöriqlaş. Garris avval töda tomonidan talon qilingan bankdan pulni oladi. Qoyalarda ularga yöl boşlovçi Garrisni öldirgan qaroqçilar guruhi hujum qiladi. Kid kumuş solingan qoplarni uşlab qoladi, ular bilan döstlar oltita jinoyatçini tuzoqqa oladi. Butç tarjimon vazifasini bajaradi va Kidga heç kimni otmaganini tan oladi. Cassidy masalani qonsiz hal qilişga behuda urinadi, otişmada döstlar tödani joyida otib taşlaşga muvaffaq bölişadi. Ular nima qilmasin, ularning ortidan qonli iz çöziladi. Etta ularga fermer xöjaligi yoki rançoni sotib olişni taklif qiladi, ammo ikkalasi bunday işni minnatsiz mehnat deb hisoblaydi, ustiga-ustak mol öğirlaş haqidagi xotiralar hali yangi. Qiz bu uzoq davom eta olmasligini tuşunadi va şeriklarni tark etadi — u ularning muqarrar halokatiga guvoh bölişni istamaydi.

1908-yil. Bandit juftligi San-Visente qişloqqa yetib keladi. Restoran egasining öğli mehmonlarni mahalliy politsiya kapitaniga yetkazadi, ular Alpoka konidan eşakda kelganini aytadi. Otişma boşlanadi. Kid tomda turgan otişmaçini aniq otib tuşiradi, şeriklar uyga yaşirinişadi. Butç va Kid yana bittadan politsiyaçini öldiradi. Cassidy revolverni şerigiga berib, otlar tomon yuguradi. Egardan patronташни olib, otlarni şerigi tomon yetaklamoqçi böladi, bir ot öq bilan yiqiladi, boşqasi qoçib ketadi. Butçning özi orqasidan yaralanadi. Kid «makedonça» otib, yana ön ikki kişini öldiradi, ön uçinçi kişi ölişdan oldin aniq otişmaçini yaralaşga muvaffaq böladi. Şaharçaga qöşni aholi punktidan armiya yordami keladi, askarlar jinoyatçilarning panohi oldidagi barça kuzatuv nuqtalarini egallaydi.

Endi, halokatga mahkum bölişgan paytda ham döstlar hazil almaşiş va bu tutaqdan çiqqanlaridan keyin boşqa mamlakatga, masalan, ingliz tili gaplaşiladigan Avstraliyaga köçib ketişlari kerakligi haqida öylaş uçun vaqt topişadi. U yerda Kid suzişni örganişi mumkin, u yerda banklar va ayollar yetarli. Butç hujumçilar orasida Lefors yöqligidan mamnun («Yaxşi. Men muammo bor deb öylagan edim»). Ikki revolver bilan ular köçaga çiqib, ölimning köziga jasorat bilan qaraşadi, serjant Rico uç marta «Otiş!» deb buyuradi. Film töxtatilgan kadr bilan tugaydi, Butç Cassidy va Sundance Kidʼning ölimi körsatilmaydi.