Cannibal Holocaust — 1980-yilda suratga olingan italyan filmi bölib, uni Ruggero Deodato rejissyor qilgan, ssenariy muallifi Gianfranco Clerici. U topilgan lenta janrining birinçi namunalaridan biri hisoblanadi. Şuningdek, qattiq zöravonlik sahnalari va hayvonlarni haqiqatan öldiriş sabab tarixdagi eng janjalli filmlardan biriga aylangan. Dastlab film deyarli 60 ta mamlakatda taqiqlangan.
Filmning syujetiga köra, Nyu-York universitetining antropologi Harold Monro (rolni Robert Kerman ijro etadi) Amazonka örmonlarida qolib ketgan suratga oliş guruhini qidiriş uçun qutqaruvçilar jamoasiga boşçilik qiladi. Tört kişidan iborat guruh mahalliy kannibal qabilalar haqida hujjatli film suratga olayotgan edi. Qutqaruvçilar faqat kinematografistlarning yöqolgan lentalarini topganda, Amerika telekompaniyasi suratga olingan materialni efirga uzatmoqçi böladi. Butun lentani tomoşa qilgaç, Monro hujjatçilarning harakatlaridan dahşatga tuşadi. Film Amerikaning zöravonlik kultiga qaratilgan keskin satiradir.
1970-yillarda maşhur bölgan italyan ekspluatatsion kinosining kannibal yönalişida suratga olingan «Cannibal Holocaust» çap radikal «Qizil brigadalar» taşkilotining terroristik harakatlaridan ilhomlangan. OAV bu harakatlarni yoritişda yangiliklar lavhalarini körsatgan, Deodatoning fikriça, ular sahnalaştirilgan edi. Bu ğoya filmning ajralmas syujet qismiga aylangan. Qöşimça syujet elementlariga rejissyor Gualtiero Jacopettining mondo-filmlari taʼsir qilgan, jumladan, suratga oliş guruhining yöqolgan kadrlari taqdimoti, ular filmning taxminan yarmini taşkil etadi. Filmning bunday yangiça uslubi, vizual realizmi bilan ajralib turadi, keyinçalik amerika kinematografida «The Blair Witch Project» (1999) filmi orqali ommalaştirildi. «Cannibal Holocaust»ning suratga olinişi asosan Kolumbiyadagi Amazonka daryosi atrofida, u yerda yaşovçi mahalliy qabilalar iştirokida ötgan.
«Cannibal Holocaust» filmi unda körsatilgan şafqatsizlik atrofida keçgan bahslar tufayli keng şuhrat qozongan. Filmning Italiyada premyerasidan söng Deodato axloqsizlikda ayblanib hibsga olingan. Keyinçalik, bir neça aktyor maxsus kameraga tuşirib öldirilgan degan miş-mişlar sabab, unga bir neça qotillikda ayblov qöyilgan. Deodatodan bu ayblovlar olib taşlangan bölsa-da, film Italiya, Avstraliya va boşqa bir qator mamlakatlarda vizual mazmuni — jinsiy zöravonlik va hayvonlarga şafqatsiz munosabat sabab taqiqlangan. Öşandan beri köplab mamlakatlar filmni namoyiş etiş taqiqini bekor qilgan, ammo ayrim davlatlarda u hanuz kuçda. Filmga tanqidçilarning baholari noaniq, biroq dahşat janri muxlislari orasida u kultli klassika hisoblanadi. Filmning syujeti va undagi zöravonlik jurnalistika etikasi, rivojlanayotgan mamlakatlarni ekspluatatsiya qiliş hamda zamonaviy va madaniyatsiz jamiyatni soliştiriş haqida ostida yotgan şarh sifatida körsatilgan. Biroq bu talqinlar ham tanqid qilingan, çunki filmning mazmuni tufayli har qanday taxmin qilingan ostmatn ikiyuzlamaçilik deb baholangan.
1Rollarda
Robert Kerman, Carl Gabriel Yorke, Francesca Ciardi
Ruggero DeodatorejissyorRKRobert KermanaktyorCGCarl Gabriel YorkeaktyorFCFrancesca CiardiaktyorPPPerry PirkanenaktyorLBLuca BarbareschiaktyorSBSalvatore BasileaktyorRFRicardo FuentesaktyorLCLucia CostantiniaktyorGCGianfranco Clericissenariy muallifi
Riz Ortolanikompozitor2Syujet
Tört kişidan iborat kiçik suratga oliş guruhi Amazonka örmonlariga, yer yuzining sönggi kanniballari haqida…
Tört kişidan iborat kiçik suratga oliş guruhi Amazonka örmonlariga, yer yuzining sönggi kanniballari haqida hujjatli film suratga oliş uçun jönaydi. Xavfli sayohatga çiqqaç, ular izsiz yöqoladi. Bir munça vaqt ötgaç, maxsus kuçlar guruhi Yakumo qabilasi vakillariga duç keladi va ulardan bittasidan taşqari, yaʼni şamanning öğlidan taşqari, hammasini yöq qiladi. Uning yonidan jangçilar yöqolgan suratga oliş guruhi aʼzosi Fay Danielsʼga tegişli benzin zajigalkasini topadi.
Nyu-Yorkdan professor Harold Monro yetib keladi, uning maqsadi yöqolganlarni yoki ular suratga olgan materialni topiş. Ikki yölboşçi va asir bilan birga u mahalliylar «Yaşil dözax» deb atagan örmonlarga yöl oladi. Yölda yölboşçilardan biri Çako Losojos Monroga eng şafqatsiz ikki kannibal qabila haqida gapirib beradi, ularni hatto Yakumolar ham qörqişadi: «Yamomomo», Daraxtdagi odamlar va «Şamatari», Botqoqdagi odamlar. Ikkala qabila ham özaro duşman va bir-birini yeydi.
Asir evaziga ekspeditsiya Yakumo hududini xavfsiz bosib ötadi va kanniballar yaşaydigan joyga çuqurlaşadi.
Şamatari va Yamomomo örtasidagi töqnaşuvning guvohi bölgan ekspeditsiya ikkinçisiga yordam beradi va şu tariqa ularning qişloğiga boriş huquqini qölga kiritadi. U yerda oqlar harbiy yordamiga qaramay, qörquv va işonçsizlik bilan kutib olinadi. Keyinroq professor suratga oliş guruhining qoldiqlarini va qutilarga joylaştirilgan negativni topadi. Biroq Daraxtdagi odamlar qabilasi boşliği qutilarni bermoqçi emas, şuning uçun professor hiylaga murojaat qiladi: u boşliqning ovozini diktofonga yozib oladi va keyin uni video materialga almaştiradi. Çako unga tarjima qilib beradi: «U aytadiki, ovozni öğirlay olgan odam jonni ham öğirlay oladi».
Nyu-Yorkka qaytgaç, Monro va yana bir neça kişi olingan materialni tomoşa qila boşlaydi. Maʼlum böladiki, «Yakumo» qişloğiga kelgan suratga oliş guruhi aʼzolari uni yoqib yuborgan, muqaddas marosimni buzgan, keyin esa Daraxtdagi odamlarga tegişli bölgan mahalliy ayolni zörlab, öldirgan (uni qoziqqa ötkazib, buni kannibal marosimi sifatida körsatgan). Köp ötmay, ğazablangan kanniballar suratga oliş guruhi aʼzolarini birin-ketin öldiradi, ular esa oxirgi lahzagaça suratga olişni davom ettiradi.
Tomoşadan söng Monro va boşqalar lentani tarqatiş uçun juda dahşatli va şafqatsiz deb xulosaga kelişadi hamda uni yöq qilişga qaror qilişadi. Biroq kinomexanik körsatmani eʼtiborsiz qoldiradi va filmni jurnalistlarga katta pulga sotadi, buning uçun u qamoqqa tuşadi (bu haqida yakuniy titrlarda xabar beriladi).
Filmning yakuniy savolini professor aytadi: «Xöş, haqiqiy kanniballar kimlar?»
3Suratga oliş guruhi
Rejissyor: Ruggero…
Rejissyor: Ruggero Deodato
Prodyuserlar:
Franco di Nunzio
Franco Palaggi
Ssenariy muallifi: Gianfranco Clerici
Operator: Sergio DʼOffizi
Musiqa muallifi: Riz Ortolani
Montajçi: Vincenzo Tomassi
Rassom: Massimo Antonello Geleng
Grimçi: Massimo Gistini
Rejissyor yordamçilari:
Lamberto Bava
Salvatore Basile
Maxsus effektlar: Aldo Gasparri
4Işlab çiqiş
Filmni işlab çiqiş 1979-yilda boşlangan, öşanda Ruggero Deodato Ğarbiy Germaniya distribyutorlaridan özining…
Filmni işlab çiqiş 1979-yilda boşlangan, öşanda Ruggero Deodato Ğarbiy Germaniya distribyutorlaridan özining oldingi kartinasi «Last Cannibal World» (1977) ga öxşaş film suratga oliş taklifini olgan. Rossiyada u köproq «Ad kannibalov 3» nomi bilan tanilgan. Deodato rozi bölib, prodyuser izlay boşlagan va dösti Françesko Palaggini tanlagan. Ular suratga oliş uçun mos joylarni topiş maqsadida birga Kolumbiyaga borişgan. Oxir-oqibat ular Letisiya şahrini tanladi, çunki Deodato Bogota aeroportida mahalliy hujjatçi bilan uçraşgan va u bu joyni film uçun mos deb tavsiya qilgan. Şuningdek, Gillo Pontekorvoning «Queimada» (1969) filmi bilan boğliq joylar ham körib çiqilgan, biroq Deodato ulardan voz keçgan, çunki u yerda haqiqiy örmon yöq edi.
Filmning syujeti ğoyasi Deodatoga öğli bilan «Qizil brigadalar» terrorizmi va ommaviy axborot vositalari bunday voqealarni qanday yoritişi haqida suhbatlaşganidan keyin paydo bölgan. U jurnalistlar baʼzan sensatsiya uçun yangiliklarni sahnalaştirişiga işongan va buni filmda ifodalaşni xohlagan. Unga Gualtiero Jacopettining mondo-filmlari, ayniqsa uning sensatsion va şokirovçi materialga yondaşuvi ham taʼsir qilgan. Deodato filmni yanada «hujjatli» qiliş uçun zöravonlik sahnalari va haqiqiy hayvon ölimi sahnalarini kiritgan, bu mondo estetikasiga mos edi. Monroning daryoda yalanğoç çömiliş sahnasi va marosim tarzidagi abort sahnasi ham tanqidçilar tomonidan Antonio Klimatining «Mondo Violento» (1976) mondo-filmidagi epizodlarga öxşaş deb taʼkidlangan.
5Saundtrek
«Lost Cannibal World» — Deodato tomonidan «Cannibal Holocaust»dan oldin suratga olingan film, ammo syujet…
«Lost Cannibal World» — Deodato tomonidan «Cannibal Holocaust»dan oldin suratga olingan film, ammo syujet jihatidan unga aloqador emas va deyarli eʼtiborsiz qolgan. Birinçi «Cannibal Holocaust»ning janjalli muvaffaqiyatidan söng u «Ad kannibalov 3» nomi bilan qayta namoyiş etildi. Bundan taşqari, 1985-yilda «Ad kannibalov 4. Kes va qoç!» filmi çiqdi, u 1980-yilgi «Cannibal Holocaust» bilan öxşaş aloqaga ega.
Janrning öziga xosligi tufayli jamiyatda suratga oliş iştirokçilarining barçasi haqiqatan kanniballar tomonidan öldirilgan degan haqiqiy miş-mişlar tarqalgan, natijada Deodato politsiya tomonidan hibsga olingan. Biroq aslida Deodato aktyorlarni suratga olişdan oldin şartnoma imzolaşga majbur qilgan, unga köra ular heç qanday şaroitda bir yil davomida matbuotga intervyu bermaslikka majburiyat olgan.
6Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Ад каннибалов» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.