«Cats & Dogs» (ingl. Cats & Dogs, sözma-söz: «Muşuklar va itlar») — 2001-yilda rejissyor Lawrence Guterman suratga olgan amerikalik oilaviy komediya. Filmning syujeti uy hayvonlari — muşuklar va itlar örtasidagi yaşirin uruşni hikoya qiladi. Filmning nomi ingliz tilidagi «cat and dog life» iborasini öynatadi, bu iboraga özbekça «it bilan muşukdek yaşaş» iborasi mos keladi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Jeff Goldblum, Elizabeth Perkins, Alexander Pollock
3Syujet
Muşuklar va itlar qadimdan duşman: muşuklar barça odamlarni it allergiyasiga giriftor qilmoqçi böladi, itlar…
Muşuklar va itlar qadimdan duşman: muşuklar barça odamlarni it allergiyasiga giriftor qilmoqçi böladi, itlar esa buning oldini olişga urinadi. Bladhaund zoti, Buddi laqabli it xöjayini professor Çarlz Broudining uyini muşuklardan qöriqlab turardi. Professor it allergiyasiga qarşi vaksina ustida işlardi, uning oilasi esa xotini Kerolin (Elizabeth Perkins) va öğli Skott (Alexander Pollock) edi. Buddini muşuklar aldov yöli bilan çiqarib, öğirlab ketadi. Bundan Anatoliya çöponi, Butç laqabli it (Alec Baldwin) xabar topadi va bu voqeani öz rahbariyatiga yetkazadi. Özining maxfiy bazasi, aloqa tizimi va super-agentlar tayyorlaydigan maktabi bölgan itlar professorning sevimlisi örniga tezda boşqa it qidiradi va uyni qöriqlaş uçun bir neça dobermanning bolalarini tayyorlaydi. Şu orada bir fermada bigl kuçuklari özining kenja akasini (Tobey Maguire) haddan taşqari erkinlikka intilgani uçun masxara qiladi, çunki u «sarguzaşt istaydi» va faol hayot keçirmoqçi böladi. Doberman bigl kuçuklari örniga dobermanlik agentlarni almaştiradi, lekin yaşirinib olgan kenja akani sezmay qoladi. Fermaga kelgan Kerolin Buddi örniga aynan şu biglni uyiga olib ketadi.
Skott yangi itni yoqtirmaydi va uni «Lyuzer» deb ataşni taklif qiladi, ammo onasi uning laqabini «Lu»gaça qisqartiradi. Tasodifan Lu portlovçi tuzoqqa, yaʼni it ovqatiga yaşirilgan tuzoqqa duç keladi va uni Butç qutqaradi. Butç Luga it-agentlarning ishi haqida gapirib beradi hamda uni hamkasblari bilan taniştiradi: kuzatuv va aloqa uskunalariga ega bölgan xitoy xoxlatoy iti Pik (Joe Pantoliano) va qalin junli bobteyl Sem (Michael Clarke Duncan). Sem qisqaça muşuklar va itlar örtasidagi uruş haqida hikoya qiladi, biroq keyinroq u Lu örniga boşqa it bölişi kerak edi, deb tuşunadi. Muşuklar boşliği, oq rang fors muşugi Mister Tinkls (Sean Hayes) oğir kasal xöjayin mister Meyson (Myron Natwick) va uning uy bekasi Sofi (Miriam Margolyes) uyida yaşaydi va odamlarni it allergiyasiga giriftor qilişni orzu qiladi. Buning uçun unga professor Broudining it allergiyasiga qarşi vaksina işlab çiqiş hujjatlarini öğirlaş kerak. Razvedka uçun Tinkls özining yordamçisi Kaliko (John Lovitz) — ekzotik qisqa junli muşukni yuboradi. Kaliko esa ikki devon-reks ninzya muşugini (Danny Mann va Billy West) Broudilar uyiga jönatadi. Tunda Lu jangga kirib, ninzyalarning rejasini buzadi. Ninzyalar jihoz (qurilma)ni yaşirişga muvaffaq böladi, lekin laboratoriyaga kira olmaydi.
Butç Luning muvaffaqiyatiga şubha bilan qaraydi va şu bilan birga ishi bilan eski sevgilisi, saluki zoti it Ivi (Susan Sarandon) bilan munosabati örtasida ikkilanadi. Broudi esa namunadan namunaga sinov ötkazadi, lekin ulardan biridan keyin yuzida toşmalar paydo böladi. Bu esa itni ham, öğli Skottini ham xavotirga soladi. Bola esa doim norozi böladi, çunki otasi işga berilib ketgan va futbol öyinlarida uni qöllab-quvvatlamaydi. Tinkls esa muvaffaqiyatsizlikdan söng professor uyiga rus kök muşugi — portlatuvçi mutaxassisni yuboradi, u formulani öğirlaşi kerak. U Luni ayblab, xöjayinasi it-bolani uydan haydaşga majbur qiladi va laboratoriya eşigiga yaşirinça bomba örnatadi. Uyga faqat Butç va Lu kiradi (Pik va Sem ulgurmaydi). Ular yollangan muşuk-qotil bilan jang qiladi. U mehmonxonani vayron qiladi va sekinçalik sirli yulduzçalar (surikenlar) otadi. Jang qizğin paytida uyga missis Broudi kiradi, u xonadagi tartibsizlikni sezmaydi. Lu hiyla bilan agentni jangdan çetlaştiradi, Butç esa tuğma rang ajrata olmaslikka qaramay bombani zararsizlantiradi. Yollangan qotil detonatorni «tasodifan» işga tuşira olmaydi, professor esa uni eşik bilan qisib taşlaydi. Muşukning oşqozonidan itlar bir neçta narsa va Tinklsning xatini topadi. Xatda Tinkls qayerdadir özining «qora işini» boşlaşini yaşirmaydi.
Skott futbol öynaşga qaror qiladi va tasodifan töpni otasining laboratoriyasiga otib yuboradi. Lu töpni bexosdan tepadi va laboratoriyada tartibsizlik yuzaga keladi. Ayni şu tartibsizlikdan keyin professor orzu qilingan allergiyaga qarşi formulani topadi, u quvonib, şifokor hamkasbiga xursandçilik xabarini yetkazadi. Ğazablangan Tinkls va Kaliko professor va uning oilasini öğirlaşga qaror qiladi. Tinkls Sofiga öz ovozini eşittirib, uni huşidan ketkazadi. Komada yotgan Meysonni aldov bilan rojdestvo arçalari zavodiga olib keladi va xöjayin nomidan barça işçilarni zavoddan haydaydi. Kaliko esa Broudi oilasiga soxta futbol öyini çiptalarini taşlaydi. Oila uçraşuv joyiga kelganda, u uyquçi gaz işlatadi va oilani fabrikaning biror xonasiga olib ketadi. Itlar tasodifan Kalikoda kassetani topadi, unda Tinkls professor tadqiqotlarini oila hayoti evaziga topşirişni talab qiladi. Dunyo böylab yiğilgan itlar yiğilişida, uni mastiff boşqaradi. Itlar uzoq bahslaşadi, lekin formulani bermaslik va oilani qurbon qilişga qaror qilişadi. Lu Butçga xiyonat uçun ğazablanadi, lekin Butç özining ham bir paytlar xöjayini tomonidan taşlab ketilganini va eski xöjayinasining itlarga beparvo munosabatini keçira olmaganini tan oladi. Lu formulani laboratoriya qurilmalari bilan birga Tinklsga olib borişga qaror qiladi, lekin u «öljalar» bilan qoçib ketadi va Luni ahmoq qilib qöyadi.
Butç nihoyat oilani qutqarişga qaror qiladi. Lu, Ivi, Pik va Sem bilan birga Tinklsning zavodiga boradi. U yerda Tinkls kasallik tarqatuvçi sifatida siçqonlar armiyasini yiğayotgan edi va ularga mukofot sifatida butun Avstraliyani vaʼda qilardi. Jang paytida Tinkls Broudilar joylaşgan xonani yondiradi, lekin Lu Broudi oilasini va öz holiga taşlab qöyilgan Kalikoni qutqaradi. Tinkls Butç bilan kuraşadi, hal qiluvçi daqiqada Lu yordamga keladi va muşukni jangdan çetlaştiradi, lekin ekskavator kovşi zarbasidan boşiga tegadi. Şu zarba yoqilği solingan bakni buzadi va fabrikada portlaş yuz beradi. Butç huşini yöqotgan Luni köçaga olib çiqadi. Skott esa sevimlisidan keçirim söraydi va uni eng yaxşi dösti deb ataydi. Lu huşiga keladi va Skottni ham eng yaxşi dösti deb ataydi, oxir-oqibat agent böliş karerasidan voz keçib, oddiy hayot keçirişga qaror qiladi.
Tinkls esa jazo sifatida Sofi tomonidan öz opalariga olib boriladi. Ular uni kulgili kiyimlarga örab öynaydi, muşuk esa bu kiyimlarni hatto ilgari ham yoqtirmasdi.
4Rollarda
Jeff Goldblum — Professor…
Jeff Goldblum — Professor Broudi
Elizabeth Perkins — Missis Broudi
Alexander Pollock — Skott Broudi
Miriam Margolyes — Sofi
Myron Natwick — Mister Meyson
Hayvonlar ovozi
Tobey Maguire — Lu (Lou the Beagle)
Alec Baldwin — Butç
Joe Pantoliano — Pik
Michael Clarke Duncan — Sem
Sean Hayes — Tinkls
Susan Sarandon — Ivi
John Lovitz — Kaliko
Billy West — 1-chi ninzya muşuk
Danny Mann — 2-chi ninzya muşuk
5Suratga oliş
Broudilar uyi haqiqiy uyda suratga olingan: Vankuverda, Britaniya Kolumbiyasida, 1661 W 45th Avenue…

Broudilar uyi haqiqiy uyda suratga olingan: Vankuverda, Britaniya Kolumbiyasida, 1661 W 45th Avenue manzilida. Butçning uyi ham haqiqiy uyda suratga olingan: öşa joyning özida, 6238 Çurçill Street manzilida. Futbol stadioni Pacific Coliseumʼda suratga olingan. Meysonning uyi Britaniya Kolumbiyasidagi Victoria şahridagi Craigdarroç qalʼasida suratga olingan. Boşqa sahnalar Vankuverdagi Playland köngiloçar boğida suratga olingan.
Filmning qolgan qismi Burbank hududidagi körşapalaklar ğoriga suratga olingan. Luning uyi birinçi bosqiç böldi, Meyson ofisi va daraxtlarni flokirlaş fabrikasining interyeri ikkinçi bosqiç böldi, itlarning xalqaro uçraşuvi esa uçinçi bosqiç böldi. Broudilar uyining baʼzi qismlari studiyada suratga olindi.
6Reliz
«Cats & Dogs» Looney Tunes multserialining «Chow Hound» epizodi bilan bir vaqtda çiqdi, bu epizod filmning…
«Cats & Dogs» Looney Tunes multserialining «Chow Hound» epizodi bilan bir vaqtda çiqdi, bu epizod filmning özida ham namoyiş etilgan».
Film 2001-yil 16-oktabrda VHS va DVD formatlarida çiqarildi.
7Saundtrek
2001-yil 13-iyulda filmning John Debney tomonidan yozilgan saundtreki…
2001-yil 13-iyulda filmning John Debney tomonidan yozilgan saundtreki çiqdi.
Röyxat:
8Tanqid va şarhlar
«Cats & Dogs» filmi tanqidçilardan aralaş baho oldi. Rotten Tomatoes saytida film 118 ta şarhga asoslangan…

«Cats & Dogs» filmi tanqidçilardan aralaş baho oldi. Rotten Tomatoes saytida film 118 ta şarhga asoslangan holda 53 % maʼqullaş reytingiga ega böldi, örtaça reytingi 10 ballik şkalada 5,5 ga teng. Metacritic, yaʼni turli reyting tizimlarini birlaştiruvçi xizmat, 26 ta şarh asosida yuz ballik şkalada örtaça 47 ball yiğdi. Washington Post gazetasidan Jane Horwitz filmga ijobiy şarh yozib, uni «ajoyib darajada zukko va murakkab josuslik aldovi» deb atadi, bu «hayvonlarni sevuvçi kattalarni qitiqlaydi va 6 yoşdan katta bolalarni bola va uning iti örtasidagi mehr hamda uy hayvonining diareyasi bilan hamon öziga jalb qiladi». Aksinça, Los Angeles Times gazetasidan Kenneth Turan yozdi: «Asabiylaştiradigan, bolalarça va kulgidan köra köproq aqldan ozgandek bölgan «Cats & Dogs» bir neçta yoqimli lahzalar bilan kifoyalanadi, lekin ulardan köp narsa kutmaslik kerak».
9Kassa
Film Mustaqillik kuni munosabati bilan 2001-yilda çiqarilganda birinçi örinni egalladi va «Scary Movie 2»dan…

Film Mustaqillik kuni munosabati bilan 2001-yilda çiqarilganda birinçi örinni egalladi va «Scary Movie 2»dan oldinda böldi. U 3040 ta kinoteatrda örtaça 740 AQŞ dollari böyiça jami 21 707 617 AQŞ dollari yiğdi. Lekin keyingi haftada ikkinçi dam oliş kunlari uçun uçinçi öringa tuşib, byudjetning 44 foizini yöqotdi. Bu hafta u 12 033 590 dollar topdi va «Legally Blonde» hamda «The Score» filmlaridan orqada qoldi. Film AQŞda 93 million dollar, xorijda 107 million dollar, jami butun dunyo böyiça 200 million dollar yiğdi, byudjeti esa 60 million dollar edi. Şunday qilib, film prokatda yaxşi daromad keltirdi.
10Mukofotlar va nominatsiyalar
«Cats & Dogs» filmi «Young Artist» mukofotiga eng yaxşi badiiy film (komediya) nominatsiyasi va yoş aktyor…
«Cats & Dogs» filmi «Young Artist» mukofotiga eng yaxşi badiiy film (komediya) nominatsiyasi va yoş aktyor Alexander Pollockning eng yaxşi ishi uçun nomzod böldi. John Debney bu filmga qöşgan musiqiy hissasi uçun ASCAP mukofotini qölga kiritdi, şuningdek «The Princess Diaries» va «Spy Kids» filmlaridagi hissasi uçun ham mukofot oldi.
Heston «Golden Raspberry» mukofotini «eng yomon aktyor» nominatsiyasida oldi.
11Davomi
2008-yil sentabrda Brad Peyton rahbarligida «Cats & Dogs: The Revenge of Kitty Galore» deb nomlangan film…

2008-yil sentabrda Brad Peyton rahbarligida «Cats & Dogs: The Revenge of Kitty Galore» deb nomlangan film tayyorlandi va u 2010-yil 30-iyulda çiqarildi. Michael Clarke Duncan, Joe Pantoliano va Sean Hayes mos ravişda Sem, Pik va Mister Tinklsning ovozini yana takrorladi, Alec Baldwin va John Lovitz örniga esa Butç va Kaliko rollari uçun Nick Nolte va Wallace Shawn ovoz berdi. Birinçi filmdagi «Mastiff» ovozini bergan Charlton Heston 2008-yil 5-aprelda zotiljamdan vafot etdi. Uşbu filmda Lu endi katta bölgan va uning ovozini Neil Patrick Harris beradi. Yangi personajlar — Diggs, Catherine va Kitty Galoreʼning ovozini James Marsden, Çristina Applegate va Bette Midler bergan.
12Kadrlar
2
1 · TMDB
2 · TMDB13Franşiza tartibida
2 film
Matn: maqola tarjimasi «Кошки против собак» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.