Centurion

Michael Fassbender — Kvint Diy

Dominic West — Viril

Olga Kurylenko — Etayn

Noel Clarke — Makr

Liam Cunningham — «Ğişt»

David Morrissey — Bot

JJ Feild — Taks

Dimitri Leonidas — Leonid

Riz Ahmed — Tarak

Paul Freeman — Agrikola

Axel Ka‘roline — Ayron

Dave Legeno — Vortiks

Ulrich Thomsen — Gorlakon

Imogen Poots — Ariana

Rachel Stirling — Druzilla

Owen McCafferty — Axivir

Filmningssenariysini rejissyor Nil Marshall işçi nomi «Ninth Legion» (ingl. Ninth Legion) bilan yozgan. Tarixiy maʼlumotlarga köra, 4000 nafardan ortiq kişidan iborat IX Ispan legioni Adrian devoridan Şotlandiyaga yöl olgan va yöqolib ketgan. Tarixçilar legion taqdiri haqida turli taxminlar bildiradi: baʼzilar legion tarqatib yuborilgan deb hisoblaydi, boşqalari esa ular keyinroq Germaniyada gotlar tomonidan qirib taşlangan deb öylaydi. Şu bilan birga, IX legion Britaniya hududida yöq qilingan degan fikrlar ham bor. Masalan, doktor M. Rassel Britaniyada uruş bölganini va şu uruş davomida Rim legioni Adrian devori yonida yöq qilinganini işonçli dalillar tasdiqlaydi, deb hisoblaydi. Afsonani film asosi qilib oliş haqida Marshall şunday degan: «Film tarixiy jihatdan aniq bölişi taxmin qilinmagan. Men bu afsonani olib, uni örganyapman… Bu — triller».

Suratga oliş 2009-yil fevralda boşlangan. Suratga oliş joylari orasida Şotlandiyadagi Badenoç, Strathspey va Kaingorms yaqinidagi Glenfeşie Estate bor. Şuningdek, Londonda, Ealing Studiosʼda va Surrey atrofida, masalan, Alice Holt örmonida ham suratga olingan. Badenoç va Strathspeyʼda rim askarlari va piktlar tarixiy rekonstruksiya guruhlari tomonidan ifodalangan. Film juda sovuq şaroitda suratga olingan, buni aktyorlar öz tanasida his qilgan. Ingliz aktyori Noel Clarke (Makr) sovuqdan qöl-oyoği muzlab qolgan, britaniyalik-amerikalik aktyor JJ Feild (Taks) esa suratga oliş paytida sovuq urişi tufayli çekişni taşlagan, irlandiyalik-nemis aktyori Michael Fassbender (Kvint Diy) minus haroratda köylaksiz yugurişga majbur bölgan. Michael Fassbender suratga olişdagi boşqa qiyinçiliklar haqida ham gapirgan: «Rim askarlari hayotini saqlab qoliş uçun har qanday narxda çegaraga yetişga harakat qiladi. Bu jismonan oğir sahna — otda çopiş va qiliçda urişiş kerak». Piktlar odatda kiyim kiymagan bölsa-da, film yaratuvçilari suratga oliş qişda bölgani uçun ularni kiyimda körsatişga qaror qilgan. Fransuz aktrisasi Olga Kurylenko (Etayn) rolga kiriş uçun otda yurişni örganişga majbur bölgan. U nayza, piçoq va bolta bilan işlaşni örganiş haqida ham gapirgan: «Men bunday qurollarni heç qaçon qölimda uşlab körmagan edim. Bu butunlay yangi narsa edi, uni örganişga töğri keldi. Bizda köp jangovar maşğulotlar bölardi. Menga juda yoqdi, qiziq edi».

«Centurion» filmining premyerasi 2010-yil 18-martda bölib ötgan. 20-iyulda u kinoteatrlarda namoyiş etila boşlagan.

Filmni tarqatiş huquqlarini Pathé kompaniyasidan Germaniyaning Constantin, Ispaniyaning Aurum, Avstraliyaning Hopscotç, Skandinaviyaning Scanbox va Yunonistonning Odeon kompaniyalari sotib olgan.

«Rotten Tomatoes» saytida şarhlarning 61 foizi ijobiy bölib, örtaça reyting 10 balldan 5,5 ni taşkil etgan. «Metacritic» saytida film umuman ijobiy şarhlar olgan, 21 ta şarh asosida örtaça reyting 100 ballik şkalada 62 ballni taşkil etgan. «IMDb» saytida film 10 ballik şkalada 6,4 reytingini olgan. «Vaşdosug.ru» saytida filmga tanqid berilgan: «Çalkaş hikoya va tez voqealar rivoji filmga dinamiklik baxş etadi, ammo montaj paytida rejissyor faqat eng qonli va keskin epizodlarni tanlab, ularni şaklsiz bir töpga yopiştirgandek tuyuladi». Filmning ijobiy tomonlari sifatida kostyum va dekoratsiya rassomlarining ishi («tarixni çuqur örganmagan oddiy tomoşabinga» yoqadigan), şuningdek, manzaralar qayd etilgan. «OneMetal» sayti filmga beş ballik şkala böyiça uçta yulduz qöygan va şunday deb yozgan: «Xarakter jihatidan yetişmayotgan narsa qonli sahnalar va ajoyib vizual effektlar bilan qoplanadi».

Britaniyaning «The Guardian» gazetasi filmga beş yulduzdan ikkitasini bergan, uni «ketma-ket quvğin sahnalari» deb atagan, romantik syujetni kam va deyarli «töyinmagan qon geyzerlari» orqasida yaşiringan deb baholagan. Uşbu gazeta filmni şunday tavsiflagan: «Bu velotrenajyordagi kinoteatr: energik, tinimsiz va monotonlikka moyil». Britaniyaning «Daily Mail» gazetasi filmga bitta yulduz bergan va «Centurion — «Gladiator», «Braveheart» va «Apocalypto» aralaşmasi, lekin ulardan birortasi kabi yaxşi emas», deb yozgan. Fransuzça «Studio Ciné Live» jurnali filmni «beixtiyor kulgili» deb atagan. Amerikaning «The Boston Globe» gazetasi filmga törtdan 2,5 yulduz bergan, ijobiy tomoni sifatida «tinimsizlik va hazil»ni, salbiy tomoni sifatida Nil Marshall avvalgi filmlariga xos «energiya va hayajon hissining yöqligi»ni körsatgan. Amerikaning «The Village Voice» gazetasi filmga ijobiy şarh yozib, uni «juda yoqimli jangovar va sarguzaşt film» deb atagan va Michael Fassbenderning boş rolidagi çiqişini yuqori baholagan. Rossiyaning mustaqil axborot agentligi «Interfax» filmga salbiy baho berib, «syujet heç narsasi bilan ajralib turmaydi va haddan taşqari başorat qilinadigan…» deb yozgan. Şu bilan birga, «Interfax» yagona muvaffaqiyatli va puxta işlangan xarakter Olga Kurylenko ijro etgan Etayn ekanini qayd etgan. Rossiyaning «Kommersant» gazetasi filmga salbiy munosabatda bölib, «umuman olganda, Şotlandiya örmonlarida yöqolgan Rimning töqqizinçi legioni haqidagi hikoya juda odatiy va ifodasiz jangovar polotno sifatida körinadi», deb yozgan. Rossiyaning «Gazeta.Ru» internet-gazetasi: «Bu tarixiy epik janrida yangi söz emas, ammo taassurot yoqimli: standart Gollivud andozasiga tikilgan bölsa-da, Marşallning filmi muvozanatli. «Centurion» tarixiy rekonstruksiyaga daʼvo qilmaydi, u jasur rolli öyinga yaqinroq», deb yozgan. Filmda bayon etilgan tarixiy voqealarning işonçliligi haqida Rossiyaning «Gazeta.Ru» internet-gazetasi şunday deydi: «Maşhur töqqizinçi legion Sezar tomonidan tuzilgan, Oktavian tomonidan tarqatilgandan keyin qayta şakllantirilgan, Klavdiy tomonidan Britaniyani bosib oliş uçun yuborilgan. Faktlar şulardan iborat. Qolgan hammasi rejissyor Nil Marşallning («Spusk», «Psi-voiny») xayoli mahsuli bölib, legionning Şotlandiya xalqi — piktlar bilan janglarda yöqolgani haqidagi afsonaga asoslangan — ehtimol, şundan keyin rimliklar Angliyani Adrian devorining toş devorlari bilan örab olgan. Piktlar haqidagi maʼlumotlar bugungi kungaça yetib kelgan, ammo ular nisbatan kam, şuning uçun Marşallga ijod uçun keng maydon berilgan. U piktlarga gel tilida gapirişni buyurgan, keltlar kabi jangdan oldin yuzini kök böyoq bilan böyagan va ularni çiroyli möynali terilarga öragan».

Rossiyaning «Newslab.ru» internet-naşri filmni «yaxşi rejissyorning açinarli xatosi; şafqatsiz, lekin açinarli darajada maʼnosiz tarixiy kino» deb atagan. Nemisning «Cinema» jurnali filmni «erkaklarga möljallangan, juda qonli tarix darsi» deb taʼriflagan va «jang tartiblari manyovrlar va jozibali atmosfera tufayli yutib çiqadi» deb qayd etgan. Filmning salbiy tomonlari sifatida rang-barangликning yetişmasligi körsatilgan.