«Çak De! India» («Indiya, oldinga!», ingl. «Go For it! India») — 2007-yilda suratga olingan hind tilidagi hindistonlik badiiy töliqmetrajli film. Film milliy ayollar maysa xokkeyi terma jamoasining şakllanişi haqida. Rejissyor — Şimit Amin. Kartina 26 ta kinematografik mukofot bilan taqdirlangan.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Shah Rukh Khan, Vidya Malvade, Nakul Vaid
Shah Rukh KhanaktyorVMVidya MalvadeaktyorNVNakul VaidaktyorMCMohit ChauhanaktyorAWAmanda WilkinsonaktyorANAnaitha NairaktyorCRChitrashi RawataktyorJKJaved Khan AmrohiaktyorJSJaideep Sahnissenariy muallifiSSalim-Sulaimankompozitor3Syujet
Hindiston, 1990-yillar. Stadionda erkaklar örtasidagi maysa xokkeyi böyiça jahon çempionatining final öyini…
Hindiston, 1990-yillar. Stadionda erkaklar örtasidagi maysa xokkeyi böyiça jahon çempionatining final öyini ötkaziladi. Sönggi daqiqalarda pokistonlik jamoa 1:0 hisobida minimal farq bilan yetakçilik qilmoqda. Hindiston terma jamoasi kapitani Kabir Xon (Şohrux Xon)ga qarşi qoidabuzarlik sodir etiladi. U penalti oliş huquqiga ega böladi, lekin uni amalga oşirmaydi va şu bilan jamoani çempionlik unvoni imkoniyatidan mahrum qiladi. Matbuot janjalni kuçaytiradi va musulmon Xonni (uning bu dinga mansubligi keyinroq öyinlardan biri oldidagi ibodat orqali körsatiladi) Islomiy Pokistonga ataylab mağlub bölişda ayblaydi. Diniy siğmasliк ularni, Kabir va uning onasini, bir neça yil uylaridan ketişga majbur qiladi.
Yetti yildan söng Hindiston maysa xokkeyi assotsiatsiyasi rahbari janob Tripathi (Şrivastava) sport funksionerlaridan biri bilan uşbu sport turi böyiça ayollar jamoasini tuziş masalasini muhokama qiladi. Qattiq seksizm pozitsiyasida turgan u bu ğoyani istiqbolsiz deb hisoblaydi. Muhokamada kelajak jamoaning murabbiyi sifatida Kabir Xonning nomzodi ham kötariladi. Janob Tripathi unga nisbatan juda şubha bilan gapiradi, lekin tez orada sobiq kapitan bilan şartnomaga rozilik beradi.
Xonning zimmasiga mamlakatning turli ştatlaridan terma jamoaga tanlangan 16 ta qiz yuklanadi. U sportçilarning etnik xususiyatlari va ziddiyatlari bilan doimo töqnaş keladi. Xon qizlardan munosib öyinçilar yasaş uçun avvalo ularga öz kelişmovçiliklarini yengişda yordam beriş kerakligini tuşunadi. Dastlabki bir neça kun davomida u öz qoidalariga böysunişni istamaydigan bir neçta öyinçini zaxira skamyasida uşlab turadi. Javoban ular boşqa qizlarni Xonni murabbiylik lavozimidan çetlatişga doimiy çaqiradi. Oxir-oqibat ular bunga erişadi va u isteʼfoga çiqadi. Şunga qaramay, u jamoani fastfud restoranida xayrlaşuv tuşligiga taklif qiladi. U yerda mahalliy yigitlar qizlarga juda tajovuzkor eʼtibor körsatadi. Qizlar ularga qarşi turadi va janjal boşlanadi. Xon şogirdlarining birinçi marta birgalikda harakat qilayotganini köradi, özi aralaşmaydi va restoran xodimlariga ham aralaşişga ruxsat bermaydi. Janjaldan söng qizlar Xondan ularning murabbiyi bölib qolişni söraydi.
Jamoa samarali maşq qiladi, lekin tez orada yangi muammolarga duç keladi. Tripathi ayollar terma jamoasini Avstraliyadagi jahon çempionatiga jönatişdan boş tortadi. Xavf evaziga Xon erkaklar jamoasiga qarşi namoyişli öyin ötkazişni taklif qiladi. Qizlar yutqazadi, lekin ularning ğayrati va ösib borayotgan mahorati aniq körinadi. Jamoa Melburnga jönaydi. Turnir maydon egalari bilan 7:0 hisobidagi mağlubiyat bilan boşlanadi. Şundan söng esa Angliya, Ispaniya, Janubiy Afrika, Yangi Zelandiya, Argentina va Janubiy Koreyaga qarşi ğalabalar keladi. Finalda yana avstraliyalik jamoa bilan uçraşgan hindistonlik qizlar uni mağlub etadi va jahon çempionlari böladi. Jamoa uyga qaytadi, oila aʼzolari va yaqinlari qizlarni hurmat bilan kutib oladi. Xonning obrösi tiklanadi, u onasi bilan birga ota-ona uyiga qaytadi.
4Rollarda
Şohrux Xon — Kabir…
Şohrux Xon — Kabir Xon
Anjan Şrivastava — milliy maysa xokkeyi assotsiatsiyasi rahbari Tripathi
Vidya Malvade — Vidya Şarma, № 18, kapitan va darvozabon, Madxya Pradeş ştati
Tanya Abrol — Balbir Kaur, № 3, himoyaçi, Panjob ştati
Şubhi Mehta — Gunjan Lakxani, № 4, öng yarim hujumçi, Andxra Pradeş ştati
Şilpa Şukla — Bindiya Nayk, № 5, markaziy yarim hujumçi, Maharaştra ştati
Sagarika Ghatge — Priti Sabarval, № 9, markaziy hujumçi, Çandigarh şahri
Arya Menon — Gul Iqbol, № 10, çap hujumçi, Uttar-Pradeş ştati
Kimberly Miranda — Raçna Prasad, № 14, universal öyinçi, Bihar ştati
Kimi Lalhdawla — Mari Ralte, № 15, zaxira öyinçi, Mizoram ştati
5Badiiy xususiyatlar va tanqid
«The New York Times» filmning asosiy xizmati sifatida har qanday seksizm namoyonlarini rad etişni körsatadi.…
«The New York Times» filmning asosiy xizmati sifatida har qanday seksizm namoyonlarini rad etişni körsatadi. Bu ğoyalarning asosiy ifodaçisi Xonning özi bölib, u aktyor sifatida ham kerakli paytlarda ikkinçi planga ötib, yoş, xarizmatik hamkorlarga «filmni olib boriş»ga imkon beradi. Variety şarhlovçisi esa rejissyorning Hindiston fuqarolarini — turli etnos va eʼtiqoddagi köp million odamlarni — yagona xalqqa aylantiradigan narsani tuşunişga urinişiga köproq eʼtibor qaratadi. Bu holda turli ştatlardan iborat mamlakat terma jamoasi juda qulay metafora bölib xizmat qiladi. Hindistonning köplab tanqidçilari uçun ham filmning asosiy mavzusi hayotning turli sohalarida ayollarning erkaklarga nisbatan imkoniyatlarining çeklanişi emas va Hindistondagi orqada qolayotgan sport turlariga eʼtiborni jalb qiliş ham emas. Yevropalik tomoşabin uçun köpinça tuşunarsiz bölgan filmning ötkir nuqtasi — hind kinematografining yulduzi tomonidan musulmon obrazining gavdalanişidir. Şohrux Xon kadrda faqat dunyoviy kiyimda körinadi, namoz öqimaydi, hatto öz eʼtiqodiga mansubligini ham eslatmaydi. Ammo u musulmon, va bu dinga siğiniş zamonaviy Hindistonda oson emas. Hindular tarixiy xotirasida Britaniya Hindistonining bölinişi fojiasi saqlanib qolgan, öşa paytda aholisining köpçiligi islomga eʼtiqod qiladigan Pokiston Hindistonga duşman bölib qolgan edi. Şunday qilib, film orqali ötadigan markaziy mavzu quyidagi savollarga aylanadi: musulmon Hindistonga sadoqatli böla oladimi? Musulmon Hindistonga sadoqatini namoyiş etiş uçun nima qilişi kerak? Tanqidçilarning fikriça, Kabir Xon bu savollarga mutlaqo ijobiy javob beradi. Har bir maşğulotda u faqat bitta çiziqni ötkazadi: Hindiston, millat, davlat bayroği. U har bir qizdan öz mintaqaviy öziga xosligini unutişni, hindistonliklardek öynaşni, hindistonlik bölişni talab qiladi. «Siz Panjobdan, Andxradan, Mizoramdan, Maharaştradan emassiz. Siz hindu, musulmon, xristian, parsi, sikx emassiz. Siz hindistonlik sifatida öynaysiz va vataningizga bölgan muhabbatingizga nisbatan har qanday şubhani yöqotasiz».
6Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Индия, вперёд!» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.