Çernobyl (işçi nomlari — «Xavfli suv» va «Laylaklar qulagan paytda») — 2021-yilda rejissyor Danila Kozlovskiy suratga olgan rus tarixiy-dramatik halokat filmi.
Film haqiqiy fojiaga asoslangan, lekin tarixiy voqealardan uzoq. Bu badiiy film bölib, texnogen halokat oqibatlarini bartaraf etgan likvidatorlarning hayoti va qahramonona mehnati haqida hikoya qilmaydi. Film 1986-yil 26-aprelda Ukraina SSRning Kiyev viloyatida, Pripyat şahri yaqinida sodir bölgan Çernobil AESdagi falokat haqida. Kinokartina öşa fojiali voqealar xronologiyasini qayta tiklamaydi, balki ulardan ilhomlangan, uning barça qahramonlari va ularning taqdirlari öylab topilgan.
Boş rollarda: Danila Kozlovskiy, Oksana Akinşina, Filipp Avdeyev va Nikolay Kozak.
Filmning Rossiyadagi premyerasi 2020-yil 8-oktabrga rejalaştirilgan edi, lekin keyinçalik COVID-19 pandemiyasi tufayli keçiktirildi. Kartina keng prokatga 2021-yil 15-aprelda, Çernobil fojiasining 35-yilligi arafasida çiqdi. 2020-yil iyulda Capelight Pictures kompaniyasi filmni Şimoliy Amerikada tarqatiş huquqini sotib oldi. 2021-yil 3-iyunda film Amerikaning Netflix striming xizmatida çiqdi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Danila Kozlovsky, Oksana Akinshina, Filipp Avdeyev
3Syujet
1986-yil aprel. Ukraina SSR, Kiyev viloyati, Pripyat şahri. Öttiz yoşli zaxira kapitani Aleksey Karpuşin,…
1986-yil aprel. Ukraina SSR, Kiyev viloyati, Pripyat şahri. Öttiz yoşli zaxira kapitani Aleksey Karpuşin, yonğin öçiruvçi bölib işlaydi, şaharda ön yil oldin taşlab ketgan sevgilisi Olga Savostina bilan uçraşadi va uning ön yaşar öğli Aleşaning borligini biladi. Karpuşin bu öğil özining farzandi bölişi mumkinligiga şubhalanadi. U Pripyatdan Kiyevga xizmat yuzasidan köçirilişiga erişadi va Olga hamda öğli bilan öşa yerga ketişga tayyorlanadi.
25-aprelda, juma kuni Karpuşin yonğin xizmatidan isteʼfoga çiqadi. Xodimlar va döstlari bilan birga keçki ziyofat uyuştiradilar, unda Karpuşin qattiq mast böladi. Öşa keçasi Olganing öğli Aleşa döstlari bilan velosipedda Çernobil AESga boradi va yadro reaktorining portlaşiga guvoh böladi. Aleşa bölayotgan voqeani kinokameraga oladi va nurlaniş dozasini oladi.
Ertalab hali ham mast bölgan Karpuşin Olganing oldiga boradi, lekin osmondan yiqilayotgan quşlardan çöçib, maşinasini jarlikka uradi. Şu orada AES tomon yöl olgan yonğin maşinalari kolonnasiga duç keladi va vaziyatni oldindan sezib, ulardan biri ekipajiga özini taklif qiladi. Yonğinxonada u birinçi bölib yetib kelgan sobiq jamoasini topadi: ularni tomida yonayotgan bitumni öçirişga yuborişgan. Döstlari oğir ahvolda, ularni qusiş tutgan, terilari radioaktiv nurlanişdan kuygan. Karpuşin ikki döstini tez yordam maşinalariga olib çiqadi. Uni ham kasalxonaga olib ketişadi, lekin u kam dozada nurlaniş oladi, xolos.
Karpuşin komissiya işiga jalb etiladi, uning xulosalari köngilsizdir: avariya bloki ostida suv bilan töla rezervuar bor, agar qizigan yoqilği unga tuşib ketsa, yangi termik portlaş sodir böladi va radioaktiv çiqindilar nafaqat Kiyevni, balki Moskvani ham qoplaşi mumkin, Sovet Ittifoqi bilan birga Yevropaning bir qismi ham zarar köradi. Avtomatikani işga tuşiriş va suvni çiqarib yuboriş, yoki eng sönggi çora sifatida qölda zadvijkani oçiş uçun guruh ligvidatorlarni yuboriş qarori qabul qilinadi. Yuqori lavozimli amaldor operatsiyada iştirok etuvçilar uçun Şveytsariyaga uçadigan samolyotda joy zahiralanganini aytadi, u yerda qahramonlarni nurlaniş kasalligiga ixtisoslaşgan klinikada kutib olişadi. Yonğin nazorati xizmatida işlagan Karpuşin stansiyani qurilgan kunidan beri yaxşi biladi va maqsadga yetaklovçi yaşirin yölni körsatadi, ammo özi borişdan boş tortadi. Olganing oldiga kelgaç, Aleşa oğir kasal bölib qolganini köradi. Barça aholi avtobuslarda evakuatsiya qilinadi, yölda Aleşaning ahvoli yomonlaşadi. Karpuşin avtobusdan tuşib, orqaga şoşiladi. U amaldor bilan kelişadi, uning örniga Şveytsariyaga Aleşani yuborişsin.
Duşanba, 28-aprel kuni ertalab tört kişi — yonğinçi Karpuşin, uning yordamçisi Nikita, muhandis Valera va suvosti tadqiqotçisi Boris suv bosgan energoblok yertölasiga tuşadi. Guruh klapanlarni oçadi, ammo Nikita buğ oqimiga tuşib qoladi va işdan çiqadi. Qolganlari boşqaruv şçitini topişga, simni tortib, kuçlaniş berilişidan sönggi daqiqada uni ulaşga muvaffaq bölişadi. Biroq avtomatik suv çiqariş işlamaydi va harakatni qölda bajarişga töğri keladi. Yoruğlikni körib, Boris yoqilği yonayotgan xona tomon yaqinlaşadi va yuqori dozada nurlaniş oladi. Döstlari uni taşqariga olib çiqişadi. Karpuşin va Valera yertölаga ikkinçi marta tuşib, zaslonkani oçişadi, suv rezervuardan oqib çiqadi, topşiriq bajariladi. Vahimaga tuşgan Valera troslarni uzib yuboradi, Karpuşin uning ortidan otiladi.
Şu payt Aleşa Şveytsariyaga yuboriladi. Olga şifoxonaga boradi, u yerda radiolog şifokor Karpuşinni suv ketgandan söng qutqaruvçilar olib çiqqanini aytadi. Uning ahvoli şu darajada oğirki, şifokorlar uni köçirişga jurʼat etmaydi, u özi nurlaniş manbaiga aylangan. Olga boksga şoşiladi va u yerda qattiq kuygan Karpuşinni topadi. Uç oy ötgaç, Aleşa Şveytsariyada davolanib Kiyevga qaytadi, uni faqat Olga kutib oladi.
4Boş rollarda
Danila Kozlovskiy — Aleksey Karpuşin, kapitan, qutqaruvçi,…
Danila Kozlovskiy — Aleksey Karpuşin, kapitan, qutqaruvçi, yonğinçi
Oksana Akinşina — Olga Savostina, sartaroş
Pyotr Tereşçenko — Aleşa, Olga Savostinaning öğli
Filipp Avdeyev — Valeriy Gonçaruk, muhandis
Nikolay Kozak — Boris Nikonoviç Bobilin, polkovnik, harbiy suvosti tadqiqotçisi
5Ijod tarixi
Danila Kozlovskiy rejissyorligidagi «Çernobyl» filmi 2019-yilda «Kino fondi» tomonidan davlat moliyaviy…

Danila Kozlovskiy rejissyorligidagi «Çernobyl» filmi 2019-yilda «Kino fondi» tomonidan davlat moliyaviy qöllab-quvvatlaşiga sazovor bölgan 17 ta rus kino loyihasi röyxatiga kiritildi.
2021-yil 17-aprelda, filmning keng rus prokatiga çiqişidan ikki kun ötib, RIA «Novosti» bergan intervyusida Danila Kozlovskiy filmni yaratişdagi asosiy maqsadi haqidagi savolga şunday javob berdi:
«Meni inson omilining maşhur roli doim hayratga solgan — sodir bölgan voqeada ham, avariya oqibatlarini bartaraf etişda ham. Bu haqiqatan ham meni hayajonga soldi. Şuning uçun men kartinamni inson taqdiri prizmasi orqali hikoya qilişni, oddiy odamlarning hayotini, baʼzan murakkab va ğalati, lekin öz hayotini körsatişni xohladim. Va birdan ularning odatiy turmuş tarziga bir narsa bostirib kirdi. Hamma narsa özgardi. Odamlar şunçaki köçaning narigi tomoniga ötib keta olmadilar. Ular bu bilan şuğullanişga majbur böldilar. Kimdir majburan qahramonga aylandi, kimdir qoçdi, kimdir karaxt bölib qolib tomoşa qildi. Menimça, global falokat fonidagi inson sabablarni muhokama qiliş va aybdorlarni izlaşdan köra ança qiziqroq. Hamma narsa ortida inson turadi. Va 1986-yilgi voqea uning hayotiga bostirib kirgani natijasidagi uning insoniy dramasi men uçun ança kinematografikroq va qiziqroqdir.»
6Suratga oliş
«Çernobyl» filmining suratga olinişi 2019-yil iyun oyi boşidan 13-avgustgaça Kursk AESning yopiq…
«Çernobyl» filmining suratga olinişi 2019-yil iyun oyi boşidan 13-avgustgaça Kursk AESning yopiq obyektlarida, Kurçatov şahrida, Moskvadagi studiya pavilyonlarida, Budapeştda (Vengriyaning Origo Studios kinostudiyasi hududida) va Xorvatiyada davom etdi.
7Saundtrek
«Çernobyl» filmi uçun saundtrekni sovet va rus qöşiqçisi hamda bastakori Alla Pugaçyova yozdi. U 1986-yil…

«Çernobyl» filmi uçun saundtrekni sovet va rus qöşiqçisi hamda bastakori Alla Pugaçyova yozdi. U 1986-yil 26-aprelda Çernobil AESda reaktor portlaganidan köp ötmay, 8-sentabr kuni Pripyat şahriga yaqin, Zelyoniy Mys vaxtali posyolkasida töqqiz ming likvidator uçun oçiq osmon ostida konsert berdi. Reaktordagi sarkofag hali yopilmagan joydan atigi bir neça kilometr narida bölgan radiatsiya yuqori bölgan hududdagi bu çiqiş qöşiqçining soğliğiga, jumladan ovoziga salbiy taʼsir körsatdi. Keyinçalik unga «Çernobil AESdagi avariya likvidatori» faxriy unvoni berildi. Filmda Alla Borisovna şoira va bastakor Tatyana Snejina yozgan, 1995-yilda avtohalokatda vafot etgan «Biz bu hayotda faqat mehmonmiz» qöşiğini ham ijro etdi. «Çernobyl» filmining premyerasi Alla Pugaçyovaning tuğilgan kuni — 2021-yil 15-aprelda bölib ötdi.
8Şarhlar va baholar
Danila Kozlovskiy rejissyorligidagi «Çernobyl» filmi rus kino tanqidçilaridan noaniq baholarga sazovor böldi:…

Danila Kozlovskiy rejissyorligidagi «Çernobyl» filmi rus kino tanqidçilaridan noaniq baholarga sazovor böldi: fikrlar keskin bölindi. Köpçilik tanqidçilar filmni HBO kanalining şu nomdagi amerikaça mini-serialiga rus «javobi» sifatida körib, ularni taqqoslaşdi, odatda serial foydasiga.
«Afişa» naşri uçun yozgan şarhida Yegor Belikov «“Çernobyl” tomoşabin bilan muloqot vositasi sifatida köproq muvaffaqiyatsizlikka uçraydi… Lekin şu bilan birga bu puxta işlangan kino bölib, uni maqsadli zarba bilan köz yoshi oqiziş ham, zavqlantiriş ham mumkin», deb hisobladi.
Kinotanqidçi Anton Dolin latviyalik «Meduza» internet-naşrida yozdi: «… “Çernobil”ning eng kuçli ayoli filmni suratga olgan 26 yoşli Ksenya Sereda ekan». Unga Nikolay Kornatskiy qöşiladi, u «Iskusstvo kino» jurnalida operator Ksenya Seredaning işini va Danila Kozlovskiyning rejissyor sifatidagi işini yuqori baholadi: «… “Çernobil”da boşqa rejissyor tuğildi, va u juda kam uçraydigan fazilatlarga ega rejissyor — aktyor kinosini qila oladigan».
Timur Aliyev telekanal «2x2» saytida filmni «yuzsiz melodrama», «har jihatdan muvaffaqiyatsiz kino» deb atadi.
«Intermedia.ru» muallifi Vadim Bogdanov esa şunday hisoblaydi: «… film, şubhasiz, sifatli. Kuçli vizual uslub, Kozlovskiy va Akinşinaning işonçli aktyorlik ishi, esda qoladigan saundtrek, rekvizit, dekoratsiya va effektlar böyiça katta bajarilgan ish».
«Kino.mail.ru» saytidagi filmga yozgan şarhida Sergey Obolonkov şunday deb hisoblaydi: «na rejissyor, na ssenariyçilar özlari qanday kino qilayotganlarini tuşunişmagan: televizion turdagi melodrama, maxsus effektli blokbaster yoki 35 yil oldingi dahşatli voqealarni eslatişga möljallangan lenta».
«Rossiyskaya gazeta» internet-portalida qarama-qarşi fikrdagi ikki matn çop etildi: Aleksey Litovçenko «film na haqiqiyroq, na effektliroq deb ataş mumkin emas» (HBO serialiga nisbatan), deb yozdi, Andrey Maksimov esa bayon qildi: «Danila Kozlovskiy — usta. U ajoyib aktyor. Va öz yölidan borişga intilayotgan rejissyor».
Videoblogger Yevgeniy «BadComedian» Bajenov filmni «fojiadan foydalanişda» ayblab, lentani «qiziqarsiz, tarixiy emas, likvidatorlar xotirasini hurmat qilmaydigan va HBO serialiga javob böla olmaydigan, çunki köp jihatdan HBO nusxa köçiradi» deb atadi.
9Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Чернобыль (фильм, 2021)» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.