«Çico y Rita» (ispança: Çico y Rita) — 2010-yilda suratga olingan, muallif uslubidagi ispan multfilmi. Unda sevgi, mambo va jaz haqida hikoya qilinadi. Rejissyorlar va postanovkaçilar — Tono Errando, Xavyer Mariskal va Fernando Truyeba. Multfilm 84-chi «Oskar» marosimida eng yaxşi animatsion film nominatsiyasiga tanlangan. Şuningdek, 2012-yilgi «Goya» mukofotini ham qölga kiritgan, bu Ispaniyadagi eng yaxşi animatsion film mukofotidir. Musiqani maşhur kubalik pianinoçi Bebo Valdes ijro etgan. Filmda Telonius Monk, Koul Porter, Tito Puente, Dizzi Gillespi va Fredi Koul kabi maşhur bastakorlarning musiqasi eşitiladi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
3Sujet
Voqea Kubaning poytaxti — Gavanada sodir böladi. Keksa odam işdan qaytadi, radioni yoqadi va ötmişini…
Voqea Kubaning poytaxti — Gavanada sodir böladi. Keksa odam işdan qaytadi, radioni yoqadi va ötmişini eslaydi. Hikoya 60 yil oldin, 1948-yilda boşlangan. Şahar yengil va musiqiy muhit bilan qoplangan. Odamlar, qora tanlilar ham, oq tanlilar ham, işdan qaytib, jaz tinglaş va köngil oçiş uçun klublar va restoranlarga boradi. Boş qahramon Çiko — yoş pianinoçi. U Ramon va döstlari bilan köça klubida vaqt ötkazayotganda, «Bésame Muço» qöşiğini ijro etayotgan qöşiqçi Ritaga oşiq böladi. Çiko u bilan birga tanlovda qatnaşiş foydali bölişini tuşunadi, uni taʼqib qila boşlaydi va suhbat boşlaşga köndirmoqçi böladi, lekin qiz rad etadi. Keyinroq Çiko va Ramon «Tropicana» klubiga boradi va tasodifan Ritaga duç kelişadi. Öşa keçada jaz kontserti bölişi kerak edi, lekin pianinoçi kelmagan edi. Keça taşkilotçisi Çiko pianinoçi ekanini eşitib, unga çiqişni taklif qiladi. Çiko özining ajoyib musiqiy mahoratini namoyiş etib, kuyni birinçi öqişdayoq nota partiyasini ijro etadi. Şundan keyin Rita Çiko va Ramon bilan birga oq tanli sevgilisidan qoçişga rozi böladi. Boş qahramon qizni öz uyiga olib boradi va ular birinçi sevgilarini krovatda birga ötkazadilar… Lekin ertalab Çikoning eski dösti uning uyiga kiradi, yalanğoç Ritani körib hayratga tuşadi, isteriya kötaradi va u bilan janjallaşadi. Qiz hayron bölgança Çikoning uyini tark etadi.
Boş qahramon dösti Ritani kontsertda birga çiqişga köndiradi, aks holda özi u yerga bormasligini aytadi. Rita qiynalib bölsa ham rozi böladi. Ular ikkalasi tanlovda ğalaba qozonadi va yana yaqinlaşadi. Bir neça hafta ötgaç, Ritaga Nyu-Yorkda jaz qöşiqçisi sifatida karyerasini boşlaş taklif qilinadi. Bu uning uçun Kubadan taşqarida maşhur böliş uçun katta imkoniyat edi. Lekin Rita Çiko har doim pianinoçi sifatida birga çiqişi şarti bilan rozi böladi. Ğoyasini aytiş uçun u Çikoni keçgaça uyida kutadi. Lekin Çiko mast holda Ritani urgan öşa ayol bilan qaytadi. Rita köz yoşlari bilan qoçib ketadi va ertasi kuni heç qanday ogohlantirişsiz Nyu-Yorkka ketayotgan amerikalik laynerga ötirib oladi. Çiko va uning dösti Ramon pul yiğib, uning ortidan jönab ketişadi. Nyu-Yorkka yetib kelgan Çiko Ritaning maşhur qöşiqçi bölib ketganini biladi. U uning oldiga boradi, lekin qiz uni endi tan olmaydi va ketişni söraydi. Çiko va Ramon Kubada yaşayotgan singlisidan tavsiyanoma olganligi sababli, maşhur musiqaçi Çano Posoni uçratişadi. Çano sotuvçi oregano sotib, uni marixuana deb sotganini bilib, uni urdi va öşa kuni mahalliy barda öşa odam tomonidan öldirildi.
Keyinroq Çiko «Plaza» katta mehmonxonasida pianinoçi bölib muvaffaqiyatli işga joylaşadi. Keçki kontsertlardan birida mehmonxonaga köplab muhim şaxslar keladi va öşa yerga Rita ham keladi. Mehmonlar Ritani iliq kutib olişadi va u Çikoni köradi. Keyin Rita Çiko ortidan ovqatlaniş uçun oşxonaga boradi. U yerda ular samimiy suhbat qurişadi va Rita Çikoni boşqa mehmonxonaga birga ketişga taklif qiladi. Yölda Rita tösatdan Çikoni öpadi va yetib borganda ular yana birga tunni ötkazişadi. Ertalab qiz yöqoladi va hammomdagi oynaga «Men yana seni öpişim kerak» deb yozib qoldiradi. Rita film suratga oliş uçun Kaliforniyaga ketadi, Çikoni esa Parijda va Yevropada gastrolda çiqişga taklif qilişadi. Şu vaqt içida Rita film tufayli maşhur bölib ketadi. Çiko esa Parijda yaşab, yangi oq tanli frantsuz sevgilisini topadi. Ilhomlanib, u yangi qöşiq yozadi va uni «Rita» deb ataydi, lekin öylab körib, uni «Lili» deb özgartiradi. Muvaffaqiyatli karyerasiga qaramay, Rita qoniqmaydi, çunki yonida Çiko yöq va uni köpinça afrikalik kelib çiqişi uçun kamsitişadi. Qiz radioda Çikoning hitga aylangan qöşiğini tasodifan eşitadi. Lekin qöşiq nomi «Lili» ekanini bilib, xafa böladi va Çiko yangi şerik topgan deb öylaydi. U Parijga Çikoni masxara qiliş uçun keladi, lekin Lili kiçkina it ismi ekanini bilib qoladi. Şundan keyin Rita va Çiko yana qizğin öpişişadi. Çiko va Rita Yangi yil keçasida Ritaning kontsertidan keyin Vegasdagi motelda uçraşişga kelişib olişadi, lekin Ritaning agenti, u ularning ittifoqiga dastlab qarşi bölgan, Ramonni Çikoga giyohvand moddalar yaşirişga majbur qiladi. Şunda politsiyaçilar Çiko çiqayotgan yaşirin kontsertga reyd uyuştiradi. Uni hibsga olişadi va Kubaga deportatsiya qilişadi. Suratga oliş oldidan Rita kuçli mast holda Amerikadagi irqçilikni qattiq qoralay boşlaydi va bir neça bor qora terisi uçun haqorat qilgan hamkasblarini ham tanqid qiladi, şu sababli uni işdan böşatişadi. Kubada inqilob sodir böladi va sotsialistik tuzum örnatiladi. Jaz va mambo «kapitalistik musiqa» sifatida qonundan taşqari deb eʼlon qilinadi, şu sababli Çiko hayotdan butunlay köngli qolib, musiqa karyerasini butunlay tugatadi. 60 yil ötadi va Çiko keksa odam bölib, yölovçilarning etigini tozalaydi. Bir kuni unga yoş qiz kelib, uni jahon gastroliga qatnaşişga taklif qiladi. Yetarliça pul topgan Çiko Amerikaga jönab ketadi va dösti Ramon allaqaçon vafot etganini biladi. U Ritaning agentini qariyalar uyida topadi va Ritaning qayerdaligini bilib oladi. Vegasdagi öşa motelga kelib, u Ritani öşa xonada topadi. Rita Çikoga motel egalari unga xonada xizmatçi sifatida qolişga ruxsat berganini aytadi, şunda u har doim Çikoni kutişi mumkin edi. Va baxt köz yoşlari bilan ular sönggi marta qizğin öpişişadi…
4Ijodiy asos
Multfilm yaratilişidan 9 yil oldin rejissyor Fernando Truyeba va rassom Xavyer Mariskal lotin-jaz musiqasi…
Multfilm yaratilişidan 9 yil oldin rejissyor Fernando Truyeba va rassom Xavyer Mariskal lotin-jaz musiqasi haqida «Calle 54» (2000) hujjatli filmini yaratiş uçun birlaşgan edi. Ular birgalikda Madridda «jaz» restoranini oçişgan. Keyinroq Xavyerning 40–50-yillardagi kuba jaz musiqasiga bağişlangan töliq metrajli multfilm suratga oliş ğoyasi paydo böldi. Bu ğoyani köpçilik mamnuniyat bilan qöllab-quvvatladi.
5Multfilmdagi irqçilik
Film 40–50-yillarda Amerikada qora tanlilarning ahvolini aniq tasvirlaydi, masalan, Kubada va AQŞda mavjud…
Film 40–50-yillarda Amerikada qora tanlilarning ahvolini aniq tasvirlaydi, masalan, Kubada va AQŞda mavjud bölgan irqiy segregatsiyani körsatadi. Xususan, köplab jamoat joylariga qora tanlilarni kiritişmagan. Amerikada maşhur aktrisaga aylangan Rita butun vaqt davomida stress holatida bölgan, çunki u irqiy zaminda çeksiz tanqid va tahdidlarga duç kelgan. Kontsertda mast holatda u özini tuta olmay, irqçilikni qattiq tanqid qiladi, buning uçun karyerasini tark etişga majbur böladi.
6Reliz
«Disney» kompaniyasi multfilmni 25-fevralda Ispaniya prokatiga 100 dan ortiq ekranda çiqarişni rejalaştirgan…

«Disney» kompaniyasi multfilmni 25-fevralda Ispaniya prokatiga 100 dan ortiq ekranda çiqarişni rejalaştirgan edi. Film köplab kinofestivallarda ham namoyiş etilgan.
Telluride kinofestivali, 2010-yil 4-sentabr
Torontodagi xalqaro kinofestival, 2010-yil sentabr
London ispan kinofestivali, 2010-yil 6-oktabr
Lotin Amerikasi London kinofestivali, 2010-yil noyabr
Niderlandiya animatsion filmlar festivali, 2010-yil noyabr
Keyptaun Dizayn / Dizayn kinofestivali, Inbada. 2011-yil fevral
Mayami xalqaro kinofestivali, 2011-yil mart
Berlin dizayn konferensiyasi, 19-may
Trinidad va Tobago kinofestivali (gala-şou oçilişi). 2011-yil sentabr
7Kadrlar
4
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDB
4 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Чико и Рита» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.