Child 44

Rossiyalik kritik Anton Dolin filmning janrini «jinoiy triller» deb belgilagan.

«Variety» jurnali kino tanqidçisi Peter Debruj fikriça, film triller va «Sovuq uruş» davrining «eski maktab» antisovet tarğiboti aralaşmasiga öxşaydi. Ğarbdagi tomoşabinlar temir parda «töğri tomonida» yaşayotganlaridan tasalli topişni istagan va filmlardan öz qaraşlarining tasdiğini kutgan.

«The Independent» kino tanqidçisi J. Makneybning fikriça, film bir vaqtning özida yulduzlar iştirokidagi standart triller bölişga va Stalin davridagi zöravonlik va halollikning yöqligi haqida fikr yuritişga urinadi («va ikkala yönalişda ham muvaffaqiyatsiz»).

Film Tom Rob Smitning «Child 44» romani asosida suratga olingan, uning syujeti Andrey Çikatiloning ishi asosida yaratilgan. Smitning özi kitob asosida Çikatilo bilan boğliq holatlar yotgani, lekin uning uçun asosiy narsa «kriminalistlarning qöpol ishi, adolatsizlik, tizimning özi» bölganini va bu uning uçun real mavjud bölgan personajlardan muhimroq ekanini taʼkidlagan; «romanning boş qahramonlaridan biri — Sovet Rossiyasi, dahşat va absurdning dahşatli aralaşmasi» deb yozgan.

Dastlab filmni Ridley Scott suratga olişi kerak edi, ammo keyinçalik rejalar özgardi, rejissyorlik lavozimiga Daniel Espinosa tayinlandi, Scott esa film prodyuseri böldi. Espinosa (1977-yilda tuğilgan) «Cape Town Code» nomli keskin syujetli filmi bilan tanilgan. Bir intervyuda nega romanni ekranlaştirişga kirişgani haqidagi savolga Espinosa ota-onasi Pinoçet rejimidan qoçib Şvetsiyaga köçib kelgani, u diktatura haqidagi hikoyalar orasida ulğaygani va diktatura mavzusi uni doim qiziqtirgani, şuning uçun unga diktatura haqidagi ssenariy kelganda — «Sovet tarixining dahşatli davri — 1952, 1953, 1954-yillar, uning vafoti bilan yakunlangan Stalin diktaturasi çöqqisi, körinib qolgan yoruğlik nurlari haqida» — bu taklifdan voz keçiş mumkin bölmaganini aytgan.

Boş rol uçun Christian Bale daʼvogar edi, lekin uning örniga boş rolni Tom Hardy oldi. Vincent Cassel ijro etgan rol uçun Philip Seymour Hoffman ham körib çiqilgan edi. Filmni suratga oliş Praga va Ostravada bölib ötdi.

Filmga retro atmosfera beriş uçun u eskirgan selluloid kinoplyonkada suratga olingan.

Filmning xalqaro prokati 2015-yil 15-aprelda boşlangan. AQŞdagi prokat 2015-yil 17-aprelda boşlangan. Prokat boşlanişidan oldin ham filmning rejissyori uning kassa muvaffaqiyatiga şubha bilan qarab, filmning, uning fikriça, «juda tor bozori» borligini aytgan.

Birinçi dam oliş kunlari film AQŞ içki bozorida $600 ming, xalqaro miqyosda esa $2,1 million yiğdi, işlab çiqariş narxi taxminan $50 million edi.

Film prokatda butunlay muvaffaqiyatsizlikka uçradi, kinoteatrlarda namoyiş tugagaç, $4 milliondan kam pul yiğdi. Kino tanqidçisi Entoni DʼAlessandro, aktyorlar tarkibi va byudjeti tufayli muvaffaqiyat qozonişi kerak bölgan filmning şunday halokatli muvaffaqiyatsizlikka uçraşining bir neça sabablarini keltirgan:

murakkab syujet, uni tomoşabinlarga yetkaziş uçun tanqidçilarning qöllab-quvvatlaşi kerak edi, lekin ularga film yoqmadi;

Espinozaga taʼsir ötkaza oladigan kuçli prodyuserning yöqligi. Filmning dastlabki versiyasi 5,5 soat davom etgan; uni 137 daqiqagaça qisqartiriş filmni tuşunarsiz qilib qöydi;

tomoşabinlar qiziqişi bölişi mumkin bölgan mamlakatlarda (Rossiya) filmning taqiqlanişi.

Iştirok etgan yulduzlar muvaffaqiyatsizlikni oldindan sezgan va filmni reklama qilişdan boş tortgan.

Filmning Rossiya ekranlariga çiqişi 17-aprelga rejalaştirilgan edi. Bir kun oldin Rossiya Madaniyat vazirligi vakillari iştirokida yopiq körsatuv bölib ötdi. Uning natijalari böyiça prokatçi va Madaniyat vazirligi «Child 44» va «şunga öxşaş filmlar»ning Uluğ Vatan uruşida Ğalabaʼning 70 yilligi arafasida prokatga çiqarilişi mumkin emasligi haqida matbuot uçun qöşma bayonot eʼlon qildi, şuningdek, «uruş oldidan, uruş paytida va undan keyin tarixiy faktlarning buzilişi va voqealarning öziga xos talqinlari, şuningdek, öşa tarixiy davr sovet fuqarolarining obrazlari va xarakterlarining buzilişi» haqida ogohlantirdi. Bundan taşqari, Rossiya madaniyat vaziri Vladimir Medinskiy filmning «Child 44» atrofidagi vaziyatga öz pozitsiyasini tuşuntirgan alohida bayonot eʼlon qildi; uning mazmuni unda keskin rad etişni keltirib çiqardi. Uşbu bayonotda u, xususan, «biz nihoyat özimiz haqimizdagi çeksiz şizofrenik mulohazalar qatorini tugatişimiz kerak» degan fikrni bildirdi va bunday filmlar Rossiyada «Ğalabaʼning 70 yilligida ham, boşqa har qanday vaqtda ham ommaviy prokatga çiqmasligi kerak, bizning kinotomoşabinimizdan pul işlab», deb taʼkidladi hamda filmdagi bahsli joylarga işora qildi: «Stalin Ukraina uçun maxsus «oçlik» uyuştirgan va kuniga 25 ming kişini öldiradi; oçlikdan ölayotgan bolalar, qahramonlar eslaşiça, özlarining holsiz sinfdoşlarini yeyişadi; SSRda jinoiy jinoyatlarni tergov qiliş taqiqlangan, çunki «bizda qotilliklar yöq, ular faqat kapitalizmda böladi»; … ğolib armiyaning zobit pogonlari va qahramon yulduzlari bilan qonxör vampirlar hamvatanlarini, qöşnilarini, bir-birini va ayniqsa gomoseksualларни hovlilarda, köçada, xizmat xonalarida va şunçaki yölda, bolalari köz öngida, «saboq beriş uçun» otib taşlaydi…». Şu bilan birga u vazirlik filmni «xalqdan yaşirmasligini» va birinçi imkoniyatda uni özining Culture.ru portalida umumiy tomoşa uçun joylaştirişini aytdi. Prokat guvohnomasi oliş uçun ariza qaytarib olindi. Medinskiy bayonotida, şuningdek, «Central Partnership» rahbariyati prokat guvohnomasi oliş uçun arizani sönggi daqiqada qaytarib oliş qarorini qabul qilgani, tarjima, dublyaj, matbuot uçun körsatuv va reklama kampaniyasini öz içiga olgan barça prokatga tayyorgarlikni töliq amalga oşirgani haqida norozilik bildirdi, bunda «yuzlab odamlar uçun bu «sanʼat asari» mazmuni oddiy hol bölib tuyulgan».

Filmning rejissyori Daniel Espinosa «Radio Şvetsiya» savollariga javoban, filmda Sovet harbiylarining nemis faşistlar ustidan ğalabadagi qahramonona rolini şubha ostiga qöyadigan heç narsa yöqligini aytdi. Uning sözlariga köra, rejalaştirilgan Rossiya prokatiga çiqişdan uç oy oldin filmni körgan rossiyalik prokatçilarga film yoqqan, xuddi roman muallifi Tom Smitga va naşriyotga yoqqanidek. Espinosa Rossiya va Belarusda filmning prokati taqiqlanişining asosiy sababi sifatida SSRda gomoseksualларни taʼqib qiliş va Rossiyaning bugun ularga nisbatan qilayotgan ishi örtasidagi öxşaşliklarni hisoblaydi. «Hollywoodning köpçiligi gomoseksualларни taʼqib qiliş sahnalaridan voz keçişimni xohlaşdi, çunki ular Rossiyada jirkanç qabul qilinişi mumkin deb öylaşdi, lekin bu sahnalar men va Tom Rob Smit uçun juda muhim bölgani sababli, biz ularni saqlab qoldik».

Moskva Helsinki guruhi rahbari Lyudmila Alekseeva namoyişni bekor qilişni tanqid qilib çiqdi, uning fikriça, heç qanday taqiq va Rossiya Madaniyat vazirligining aralaşuvi bölmasligi kerak, bu esa «tarixni hamma faqat hokimiyat taqdim etmoqçi bölgan şaklda bilişiga» olib keladi. U, şuningdek, turli nuqtai nazar va pozitsiyalar «barça normal mamlakatlarda, normal sanʼatda va normal fanda» mavjud böliş huquqiga ega bölişi kerakligini bildirdi. Film rejissyori Daniel Espinosa Rossiyada erkin ijodni taʼqib qila boşlaşini «butunlay jirkanç» deb atadi. Espinosaning sözlariga köra, filmdagi hamma narsa filmga asos bölgan kitobdan olingan, kitobni esa (u 2008-yilda rus tiliga «Малыш 44» nomi bilan tarjima qilingan) heç kim jiddiy tanqid qilmagan. «Bu zamonaviy Rossiyaning avtoritar rejimga tobora köproq oğayotgani haqida juda yoqimsiz körsatma, — dedi Espinosa, — bu juda xavfli ogohlantiriş». Kino tanqidçisi Anton Dolin filmning Rossiyada prokatdan olib taşlanişini Madaniyat vazirligi «ommaviy tomoşabinning tanqidiy fikrlaş qobiliyatiga işonmasligi» bilan boğlagan.

Filmning Rossiyada çiqarilmagani sababli tarqatuvçi, huquq egasi (Lionsgate) va kinoteatrlar körgan umumiy zararlarni kino bozori ekspertlari 50 million rubl deb baholagan.

MDH mamlakatlarida prokat huquqlari rossiyalik kompaniyaga tegişli bölgani uçun Rossiyadagi prokat taqiqi MDH davlatlarida ham namoyişning avtomatik bekor qilinişiga olib keldi. Natijada film Belarus, Ukraina, Qirğiziston, Qozoğiston, Özbekistonda prokatdan olib taşlandi, Gruziyada esa namoyişi keyinga qoldirildi.

Tanqidçilar filmga umuman salbiy baho berişdi. Rossiyalik kino tanqidçisi Anton Dolin filmni ança ojiz deb atadi, uni «bemaʼnilik va klyukva» bilan töldirilgan, tuşunarsiz intrigali va «örtaça darajadagi ğarb politsiya seriallarini eslatuvçi» dialoglarga ega deb baholadi. P. Debruj yozişiça, «nostalgiya […] «Qizil tahdid» haqidagi filmlarga soğinganlarni jalb qiladi…», şu bilan birga «Richard Price ssenariysi özgaruvçan qahramonlar taqdirlarini keraksiz murakkablik bilan boğlaydi, Espinosaning rejissyorlik ishi çalkaşlikni nafisroq qilmaydi». Debruj şu bilan birga aktyorlarning işini maqtadi. J. Novek («Associated Press») filmda «rejissyor […] va ssenariy muallifi […] kitobning har bir sahifasidan kamida bir narsani olib taşlaşlari kerak bölganini» taʼkidladi. Natija «şişib ketgan, zerikarli, taʼsirsiz çiqdi — afsus, çunki film juda umidbaxş boşlangan edi».

Rotten Tomatoes va Metacritic saytlarining hisob-kitoblariga köra, tanqidçilar filmni asosan salbiy baholaşgan.

«The Star» gazetasidan Andy Lea filmga beş yulduzdan uçta yulduz berdi. U «umuman olganda film özining tarkibiy qismlarining yiğindisidan yomonroq çiqqan», u «ikkinçi darajali syujet çiziqlari bilan ortiqça yuklangan» deb yozdi. Biroq Lea Hardy boş rolda «ajoyib» ekanini va Espinosa bir neça yorqin sahnalarga erişganini qayd etdi.

«Qidiruvçi qotil haqida Sovet Rossiyasidagi zerikarli triller birinçi dam oliş kunlari AQŞ içki bozorida arzimas $600 000 va xalqaro miqyosda kamtarona $2,1 million yiğdi. Bu işlab çiqarişda deyarli $50 million turgan film uçun yaxşi alomat emas».

«Katta odamlar uçun dramaga 50 million sarflaganingizda, filmni töğri vaqtda va töğri joyda suratga olayotganingizga işonç hosil qilişingiz kerak», — dedi Jeff Bock. — «Agar sizning prodyuseringiz Stiven Spilberg, rejissyoringiz Anjelina Joli bölmasa, bugun bunday qilmaslik kerak edi. Natijada çiqqan rasm DVD uçun köproq mos keladi, kinoteatrlar uçun emas».

2020-yilda «Maxim» jurnali filmni «Rossiya haqidagi eng yolğon filmlar» röyxatida «Qizil qaldirğoç» filmidan keyin 2-öringa qöydi: «Çiroyli va qattiq suratga olingan detektiv öz köz öngimizda yemirilmoqda, çunki u içida börtib çiqayotgan sovetga qarşi içaklarni uşlab turişga qodir emas. Buni 1984-yilda suratga olişganda, muallif bilan bahslaşişga arziydigan narsa bölardi. Ammo 2014-yilda faqat tinçlantiruvçi içgingiz va aktyorlarga bunday hikoyalarga boşqa tuşmaslikni tilaysiz».