Cinema Paradiso

Maşhur rejissyorga aylangan Salvatore Di Vita bir kuni keç qaytib kelib, döstidan onasi qönğiroq qilib, Alfredo ismli kişi vafot etgani haqida xabar berganini bilib oladi. Salvatore ötmişga, bolaligi va yoşligiga qaytadi.

Voqealar Ikkinçi jahon uruşidan keyin, Sitsiliyadagi Jankaldo degan viloyat şaharçasida boşlanadi. 6 yoşli Salvatore frontda halok bölgan otasiz oilada ulğayadi. Bola kino tomoşa qilişni yaxşi köradi va yaqinda oçilgan «Paradizo» kinoteatrida işlaydigan kinomexanik Alfredo bilan döstlaşib qoladi. Bolaning erkalab aytiladigan ismi Toto bölib, u sevimli italyan aktyorining ismi bilan bir xil. Salvatore Alfredoning şogirdi bölib, kinomexanik kasbining barça nozik tomonlarini örganadi va seanslarni ötkazişda unga yordamlaşadi. Qoronği kinoteatrda hayot qaynaydi: odamlar tanişadi, yangiliklarni muhokama qiladi, sevişadi. Lekin film yaxşi bölsa, tomoşabinlar butunlay ekrandagi voqealarga berilib ketişadi. Tomoşabinlar köpinça noroziligini bildiradi, çunki filmlar namoyiş etilayotganda baʼzi sahnalar ataylab qirqib taşlanadi: mahalliy ruhoniy romantik filmlardan, uning fikriça, haddan taşqari xavfli deb hisoblagan epizodlarni olib taşlaşni talab qiladi.

Bir seansda «Viggiu öt öçiruvçilari» filmi namoyiş etilayotganda, hamma xohlovçilar kinoteatrga siğa olmaydi va Paradizo oldida yiğilgan olomon qöşimça seans ötkazişni talab qiladi. Şunda Alfredo bolaga möjiza körsatadi: proyeksiya xonasidan şişa, yarim şaffof proyeksiya oynaçasini oçadi va zaldagi namoyişni töxtatmasdan, kinoproyektor nurini şişa orqali qöşni uyning devoriga yönaltiradi. Şu tariqa tunda köçada ham tasodifiy kino seansi boşlanadi. Biroq Alfredo filmga şunçalik berilib ketadiki, plyonkaning tortilişi töxtaganda yonib ketişini payqamay qoladi (öşa vaqtda film nusxalari nitrotsellyulozali asosda tayyorlanardi. Bu modda porox işlab çiqarişda ham işlatiladi, u oson alangalanardi va uni öçiriş qiyin edi). Kuçli yonğin boşlanadi, Alfredo olovni bartaraf etişga ulgurmaydi va olgan kuyişlaridan huşidan ketadi. Salvatore kinobudkaga yugurib kirib, uning hayotini saqlab qoladi, biroq kinomexanik közining nurini yöqotadi. Kinoteatr qayta tiklanadi, lekin uni işlatadigan heç kim qolmaydi va faqat Salvatore filmlarni qanday namoyiş etişni biladi. Şunday qilib, u uzoq vaqt kinomexanik bölib qoladi.

Yillar ötadi. Ularning döstligi davom etadi. Alfredo Salvatorega bir kun kelib viloyat şaharçasini tark etişi kerak bölişini aytgan edi. Bola ulğayadi, harbiy xizmatni ötaydi, ammo oila qurmaydi, çunki uning birinçi va yagona sevgilisi otasi tomonidan nomaʼlum tomonga olib ketilib, izsiz yöqolgan edi. Sevgilisidan ayrilganidan söng, Alfredoning maslahati bilan u Rimga jönaydi va u yerda muvaffaqiyatli kinorejissyorga aylanadi. Ön yillar ötgaç, Salvatore tuğilgan şahriga qaytadi va Alfredoning xotirasini hurmat qilib, dafn marosimiga boradi. Şahar tanib bölmas darajada özgargan, kinoteatr yopilgan va uni tez orada buzişadi, uning örnida esa avtoturargoh paydo böladi. Alfredo ölişdan oldin Salvatorega plyonkali katuşkani topşirişni söragan edi. Salvatore plyonkani qayta köradi va unda ruhoniy öz vaqtida filmlardan qirqib taşlaşni talab qilgan barça sahnalar yiğilganini köradi. Bir sahnada esa Alfredo qirqilgan plyonkalarni Salvadorega sovğa qilayotganini, lekin ularni özida, yaʼni Alfredoda saqlaşini aytadi.