Circus

Lyubov Orlova — Merion Dikson

Yevgeniya Melnikova — Raeçka, sirk direktorining qizi

Vladimir Volodin — sirk direktori

Sergey Stolyarov — Ivan Martinov

Pavel Massalskiy — Frants fon Knayşitz, tadbirkor

Aleksandr Komissarov — Şurik Skameykin, havaskor konstruktor

Fedor Kurixin — kapitan Borneo, dressirovşik

Jeyms Patterson — Merion Diksonning öğli

Rejissyor-postanovşik — Grigoriy Aleksandrov

Kompozitor — Isaak Dunayevskiy

Operatorlar — Boris Petrov, Vladimir Nilsen, Boris (Abram-Ber) Aretskiy

Hamrejissyor — Isidor Simkov

Rejissyor yordamçilari — N. Dobryanskaya, K. Jukovskiy

Ovoz operatori — N. Timarsev

Dirijyorlar — Yakov Skomorovskiy, Nikolay Minx, Isaak Dunayevskiy

Rassom — Georgiy Grivsov

Kostyum rassomi — Nadejda Limanova

Qöşiq matni — Vasiliy Lebedev-Kumaç

Işlab çiqariş direktori — Zaxar Darevskiy

1934-yilda Grigoriy Aleksandrovni Ilya Ilf va Yevgeniy Petrov hamkorligida Valentin Kataev bilan birga yozilgan «Sirk gumbazi ostida» pyesasi qiziqtirib qoldi. 1934-yil 23-dekabrda pyesaning birinçi tomoşasi Moskva myuzik-xollida bölib ötdi; bu deyarli Aleksandrovning «Quvnoq yigitlar» filmi premyerasi bilan bir vaqtga töğri keldi. Uşbu komediya pyesa yangi film ssenariysiga asos böldi, rejissyor filmga «Sirk» nomini berdi.

Dastlab Ilf va Petrov film suratga olinişini xayrixohlik bilan qabul qilişdi. Lekin 1936-yil boşida AQŞga tört oylik sayohatdan qaytgaç, ikki muallif ularning yöqligi davrida Aleksandrov tomonidan «Sirk» ssenariysiga kiritilgan özgartiriş va qöşimçalarni tanqidiy qabul qilişdi; aslida Aleksandrov rejissyor versiyasini yaratgan edi. Aleksandrov asosiy syujet va voqealar çiziğini saqlab qoldi, lekin köplab hazillarni çiqarib taşladi (masalan, dressirovşik kapitan Borneoning «gapiradigan» iti) va eʼtiborni ikki sevişgan juftlikdan (Raeçka-Şurik va Dikson-Martinov) sezilarli darajada Dikson obraziga köçirdi. Ularning noroziligiga javoban rejissyor ssenariyning dastlabki variantiga qaytişdan boş tortdi. Bu esa Ilf va Petrovning sovet kinematografiyasida misli körilmagan qadamiga olib keldi: ular «rejissyor bilan ijodiy kelişmovçiliklar sababli» degan izoh bilan familiyalarini film titrlaridan olib taşlaşni talab qilişdi. Şu bilan birga, ikki muallif ham mualliflik haqqi oliş uçun huquqiy asoslardagi huquqlarini töliq saqlab qolişdi.

Film 1936-yil 23-mayda prokatga çiqdi. «Sirk» filmini Moskva va Leningradda birinçi oyda tomoşa qilganlar soni 5 mln kişidan oşdi.

Musiqa Isaak Dunayevskiyniki. «Vatan haqida qöşiq» — eng maşhur va taniladigan sovet kuylaridan biri bölib, namoyişlar va paradlarda marsh sifatida ijro etilgan. 1930-yillarda bu qöşiqni Sovet Ittifoqining madhiyasiga aylantiriş imkoniyati muhokama qilingan.

«Ana, bizga qöşiq ayt, quvnoq şamol» qöşiğining kuyi filmga kirmagan va keyinçalik «Kapitan Grantning bolalari» filmida işlatilgan («Robert qöşiği»).

«Dam oliş kuni marşi» (uşbu filmdagi eng maşhuri)

«Töp ustidagi qöşiq»

«Vatan haqida qöşiq»

«Asrimiz böyi kuylaymiz»

«Oy valsi»

«Beşik qöşiği»

Filmning musiqa va qöşiqlari «Gramplastrest» tomonidan Moskva va Aprelevka zavodlarida gramplastinkalarda çiqarilgan. 1960-yillarning örtalaridan ular «Melodiya» firmasi tomonidan çiqarila boşlagan. Keyinçalik filmdagi qöşiqlar audiokassetalarda çiqarildi (SSSRda — «Svema» kassetalarida). 1977-yilda «Dam oliş kuni marşi» kuyi «Hoy, sen-chi!» multserialining ön birinçi qismi boşlanişida fon musiqasi sifatida işlatilgan.

Film bir neça marta tahrirdan ötkazilgan: 1950-yillarda «Vatan haqida qöşiq» ijrosi paytidagi yakuniy kadrlar tuzatilgan, 1960-yillarning oxirida rasmni «tiklaş» vaqtida yakuniy kadrlar sezilarli darajada qayta işlangan, rasm esa butunlay qayta ovozlaştirilgan. Masalan, S.Stolyarov rolini uning öğli Kirill Stolyarov, V.Volodin rolini esa Ivan Ryjov qayta ovozlaştirgan; Lyubov Orlova öz rolini özi qayta ovozlaştirgan. Filmning «stalinça» varianti 1990-yillarning boşida rossiya televideniyesida «Kinopravda?» ruknida körsatilgan.

1953-yil boşida filmdan Solomon Mixoels ijro etgan idiş tilidagi beşik qöşiği bandi va uning iştirokidagi parça olib taşlangan. Stalin vafotidan keyin ular filmga qaytarilgan.

Filmning bir epizodida Qizil maydonning panoramasini köriş mumkin: Davlat tarix muzeyi binosi şpillari va Kreml minoralarida ikki boşli burgutlar bor. Boşqa sahnada taqvimda sana körinadi: duşanba, 1935-yil 29-aprel. Şu yilning oktabrida ikki boşli burgutlar demontaj qilinib, örniga beş uçli yulduzlar örnatilgan.

«Ohotniy Ryad» Moskva metropolitenining kinoga tuşgan birinçi bekati böldi: uning tasviri «Sirk» (1936) filmida paydo bölgan.

SSSR va Rossiyada 1990-yildan boşlab film «Krupniy plan» kinobirlaşmasi tomonidan VHS videokassetalarda çiqarilgan. Şuningdek, «Format A» kompaniyasi tomonidan ham VHS da çiqarilgan. 2000-yillarning boşida «Master Tape» kompaniyasi tomonidan qayta çiqarilgan.

2004-yil 28-oktabrda film restavratsiya qilinib, «Soyuz video» studiyasi tomonidan DVDda çiqarilgan, keyinroq «Master Tape» kompaniyasi tomonidan, 2005-yilda esa «Retro-klub» kompaniyasi tomonidan Dolby Digital 2.0 ovoz tizimida çiqarilgan.

2007-yil boşida «Lyubov Orlova filmlari» kollektsion 4 diskli naşri — «Quvnoq yigitlar», «Elbda uçraşuv», «Volga-Volga» va «Sirk» — «Retro kollektsiya» seriyasida «Videobaza» kompaniyasi tomonidan çiqarildi. Film şuningdek «Vostok V», «Videobaza» va «Myuzik Treyd» kompaniyalari tomonidan DVDda çiqarilgan. 2007-yil 3-sentabrda film «IDDK» distribyutori tomonidan DVDda çiqarildi. Film yana «Noviy Disk» distribyutori tomonidan DVDda naşr etildi.

2011-yil 4-noyabrda «Birinçi kanal»da filmning rangli versiyasi namoyiş etildi. Kolorizatsiya qilingan variant 1950-yillarda tahrirdan ötkazilgan variant bölib, uni ilgari «Krupniy plan» birlaşmasi «Rossiya kinoklassikasi» seriyasida VHS da çiqargan edi. Kolorizatsiya işlarini «Formula sveta» firmasi olib bordi. Film töliq rangli qilindi va restavratsiya qilindi, tasvir plyonkadagi çizilişlardan tozalandi, ovoz yaxşilandi.