= Citizenfour =
«Citizenfour. Snoudenning haqiqati» (ingl. Citizenfour) — 2014-yilda suratga olingan hujjatli film. U Edward Snowden va u foş etgan ommaviy kuzatuv haqida hikoya qiladi. Lenta BAFTA, «Sputnik» va «Oskar» kabi bir neça nufuzli kino mukofotining sovrindori böldi.
1Treylerlar
▶2Rollarda
Edward Snowden, Julian Assange, William Edward Binney
3Syujet
Bu film Edward Snowden haqida, lekin uning özi haqida emas. U oldinga intilgan va xavf-xatarga borgan odamlar…
Bu film Edward Snowden haqida, lekin uning özi haqida emas. U oldinga intilgan va xavf-xatarga borgan odamlar haqida.
2013-yilning yanvarida jurnalist, kinoprodyuser, kinorejissyor va kinooperator Laura Poitras elektron poçta orqali Citizenfour nomi bilan imzo çekkan odamdan şifrlangan xatlar ola boşladi. Ular orqali u özini yuqori lavozimli davlat xizmatçisi deb ataydi va Milliy xavfsizlik agentligi dunyo böylab millionlab odamni yaşirinça kuzatib borayotganiga dalillari borligini aytadi. Beş oy ötgaç, u ikki nafar jurnalist hamkasbi bilan Gonkongga, The Mira Hong Kong mehmonxonasiga, «Fuqaro tört» deb atalgan odam bilan uçraşuvga jönadi. Uning haqiqiy ismi Edward Snowden edi.
4Rollarda
Film hujjatli bölgani uçun unda paydo bölgan barça odamlar özlarini özlari ijro…
Film hujjatli bölgani uçun unda paydo bölgan barça odamlar özlarini özlari ijro etişgan.
5Yaratilişi, premyeralar
Filmning asosini Laura Poitras Edward Snowden bilan Gonkongda bölgan sakkiz kun davomida olgan bir neça…

Filmning asosini Laura Poitras Edward Snowden bilan Gonkongda bölgan sakkiz kun davomida olgan bir neça intervyu taşkil etdi. Şuningdek, Snowden olingan materialni yakuniy tahrirlaş uçun Moskvaga köçib ötganida, Poitras ham öşa yerga uçib bordi.
Film sinema verite uslubida suratga olingan. Saundtrek sifatida Nine Inç Nails guruhining Ghosts I–IV (2008) albomidan kompozitsiyalar işlatilgan. Musiqaçilar albom çiqqandan söng darhol ularni Creative Commons litsenziyasi ostida jamoat mulkiga topşirgan. Filmni montaj qiliş Berlinda ötkazildi. Poitras AQŞga qaytmasdan, FQB xodimlari bilan uçraşişdan qoçiş uçun Gonkongdan öşa yerga uçib kelgan. Barça suratga olingan materiallar, 20 soatdan ortiq yozuv, şifrlangan edi va köp darajali himoyaga ega bölgan. Xususan, film ustida işlangan kompyuterlar «havo böşliği» deb ataladigan usul bilan himoyalangan edi. Agar film yaratuvçilariga gaplaşiş kerak bölsa va suhbat heç bölmaganda qisman maxfiy bölsa, ular xonadan barça elektron qurilmalarni olib çiqardilar yoki telefonlarini qoldirib, montaj xonasidan çiqib ketardilar. Yakuniy titrlarda «bularsiz bu film mumkin bölmas edi» deb körsatilgan dasturlar va tizimlar sanab ötilgan: Tor, TAILS, Debian, OTR, GnuPG, TrueCrypt, SecureDrop. Premyeradan bir neça kun ötib, Electronic Frontier Foundation ularning töliq röyxatini eʼlon qildi.
Filmning premyerasi 2014-yil 10-oktabrda Nyu-York kinofestivalida bölib ötdi. Lentaning asosiy distribyutori (AQŞ kinoteatrlarida namoyiş etiş) The Weinstein Company kompaniyasi böldi.
Filmning Rossiyadagi premyerasi 2015-yil 25-iyunda Moskva xalqaro kinofestivali doirasida (hujjatli kino dasturi «Erkin fikr» doirasida) bölib ötdi.
6Tanqid, bahslar
Umuman olganda, «Citizenfour. Snoudenning haqiqati» turli kinotanqidçilardan juda ijobiy şarhlar oldi. Time…

Umuman olganda, «Citizenfour. Snoudenning haqiqati» turli kinotanqidçilardan juda ijobiy şarhlar oldi. Time jurnali uni «2014-yilning 10 ta eng yaxşi filmi» röyxatida 8-öringa, Vanity Fair jurnali 4-öringa, Grantland blogi esa 3-öringa qöydi. Kinotanqidçi David Edelstein lentani «avangard paranoyali sirli-triller» deb atadi va tomoşabinlarga bu filmga onlayn yoki kredit kartasi orqali çipta sotib olmaslikni maslahat berdi.
2014-yil 13-oktabrdan 25-dekabrgaça çop etilgan «Fuqaro tört» haqidagi keng şarh va retsenziyalar töplamini fandor.com sayti eʼlon qildi.
2014-yil dekabrida 89 yoşli Horace Edwards, AQŞ Dengiz flotining sobiq ofitseri va Kanzas ştatining transport departamentida sobiq kotib, «butun amerika xalqi nomidan» filmning işlab çiqaruvçilari va distribyutorlariga hamda Edward Snowdenning öziga qarşi sud daʼvosi qözğadi. 2015-yil fevralda film işlab çiqaruvçilari Kanzas sudiga bu daʼvoni rad etiş haqida iltimos bilan murojaat qilib, Birinçi tuzatiş va Bartnicki va Vopper ishi (2001) böyiça precedentga havola qildilar.
Şuningdek, 2014-yil dekabrida bu lentani uşbu mukofotning ayrim unçalik muhim bölmagan qoidabuzarliklari tufayli «Oskar» nomzodlari röyxatidan çiqarişga urinişlar bölgan.
7Mukofotlar va nomzodliklar
Variety jurnali fikriça, «Citizenfour. Snoudenning haqiqati» «Oskar»ga eng nufuzli nominatsiya — «Eng yaxşi…
Variety jurnali fikriça, «Citizenfour. Snoudenning haqiqati» «Oskar»ga eng nufuzli nominatsiya — «Eng yaxşi film» uçun ham nomzod bölişi mumkin edi. The Hollywood Reporter jurnali ham şu fikrni qöllab-quvvatladi, ammo oxir-oqibat lenta bu nominatsiyada iştirok etmadi.
8Kadrlar
3
1 · TMDB
2 · TMDB
3 · TMDBMatn: maqola tarjimasi «Citizenfour. Правда Сноудена» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.