Cliffhanger

= Ucraş içida: Cliffhanger =

«Skalolaz» (ingl. *Cliffhanger*) — Renny Harlin rejissyorligida, Michael France va Sylvester Stallone ssenariysi asosida suratga olingan amerikan sarguzaşt jangari filmi. Boş rollarda Sylvester Stallone, John Lithgow, Michael Rooker va Janine Turner ijro etgan. Film toğ qutqaruvçisi-alpinist Gabe Walkerning va uning hamkasbi Jessie Deighanning hikoyasi bölib, ular AQŞ Moliya vazirligiga tegişli, Qoya toğlari ustidan uçib ötayotgan samolyot talon-taroj qilinganidan söng yöqolgan pullarni izlaşga jalb etiladi.

2023-yil may oyida filmni qayta suratga oliş ustida ish boşlandi.

Dastlab Carolco Pictures Sylvester Stallone bilan, John Candy bilan birga, qöşni-duşmanlar haqidagi komediyada rol öynaş uçun şartnoma tuzgan edi; ssenariysini John Hughes yozişi kerak edi. Bu loyiha yopilgaç, Stallone Carolconing boşqa ikki loyihasiga ötdi.

Birinçisi «Izobar» nomli futuristik ilmiy-fantastik qörqinçli film edi, unda tezyurar poyezdda ozod bölib qolgan genetik yaratilgan yirtqiç haqida hikoya qilinardi. 1987-yildan, Carolco Jim Uhlsning asl ssenariysini 400 000 dollarga sotib olganidan, 1991-yilgaça rejissyorlar Ridley Scott va Roland Emmerich turli vaqtlarda bu film ustida işga jalb etilgan edi. Stallone va Kim Basinger boş rollarda iştirok etişi nazarda tutilgan bu filmning byudjeti 90 million dollarni taşkil etişi kerak edi. Ammo Carolco va prodyuser Joel Silver örtasida ssenariy özgarişlari va ijodiy erkinlik masalasida kelişmovçiliklar bölgani uçun Scott va Emmerich loyihadan voz keçdi, loyiha oxir-oqibat bekor qilindi.

Stallone iştirok etgan Carolconing ikkinçi loyihasi «Gale Force» nomli jangari-falokat filmi edi, uni «Böron şaroitidagi Qattiq yonğoq» deb taʼriflaşgan, uni Renny Harlin suratga olişi kerak edi. Stallone sobiq SEAL jangçisi rolini öynaşi kerak edi, u halokatli böron paytida sohil şaharga hujum qilgan zamonaviy qaroqçilar guruhiga qarşi turişi lozim edi. Filmning birinçi ssenariy varianti 1984-yilda David Çappe tomonidan yozilgan edi, u keyinçalik 1987 dan 1989-yilgaça yana oltita qoralama yozdi. Oxirgi variant bir qator ijobiy şarhlar olgaç, Carolco sönggi ssenariyni 500 ming dollarga sotib oldi, agar film prokatga çiqsa, yana 200 ming dollar qöşişga vaʼda berib. Harlinga film suratga oliş uçun 3 million dollar tölangan edi, ammo uning şartnomasi unga loyiha ustidan töliq nazorat berganidan, u boşqa narsalar qatori epizodlar sonini oşiriş va ularni uzunroq qiliş uçun ssenariyni jiddiy qayta yozişni talab qildi. 1990 dan 1991-yilgaça, ish boşlangan vaqtda, Carolco ssenariyni özgartirişga 4 million dollardan ortiq sarfladi. Bu işda iştirok etgan ssenaristlardan biri Joe Eszterhas edi, unga öz variantini yozgani uçun 500 ming dollar tölangan edi. Ammo u ssenariyni oldingi ssenariylari kabi erotik triller ruhida qayta yozdi, şu sababli oxir-oqibat rad etildi. Carolco rahbarlari rejalaştirilgan 40 million dollarlik byudjetni «juda katta» deb hisobladi va ajratilgan mablağlar bilan loyihaning kontseptsiyasiga mos maxsus effektlarni qanday yaratiş mumkinligini tuşuna olmadi. Oxir-oqibat bu loyiha ham işlab çiqariş boşlanişidan ikki hafta oldin bekor qilindi.

Ammo Harlin özining 3 million dollarini saqlab qoldi — u, Stallone va bekor qilingan loyihada iştirok etgan barça odamlar Carolconing boşqa loyihasi — kelajakdagi «Skalolaz» ustida işlaşga ötdi. Uning byudjeti esa allaqaçon 70 million dollarni taşkil etgan edi; aynan şu film yakuniy natija böldi.

Filmning byudjetining yarmi TriStar Pictures tomonidan, Şimoliy Amerika, Meksika, Avstraliya, Yangi Zelandiya, Germaniya va Fransiyada tarqatiş huquqlari evaziga taqdim etilgan. Qolgan mablağlar Rizzoli-Corriere della Sera, Le Studio Canal + va Pioneer Electric Corporation kompaniyalari tomonidan berilgan. Moliyalaştiriş sxemasi Carolcoda jiddiy qarz muammolariga sabab böldi, studiyaning özi esa oxir-oqibat juda kam foyda oldi.

Filmning sahnalarining aksariyati Dolomit Alp toğlarida suratga olingan, işçi bazasi italiyalik Cortina dʼAmpezzo kurort şaharçasida joylaşgan edi. Masalan, osma köprik sahnasi Monte Cristallo toğida, V. F. Ivano Dibona via ferratasida suratga olingan, u filmdan söng darhol qayta tiklangan. Kötariliş asosan Falzarego toği çöqqisida joylaşgan Tofana qoyalarida ötgan. Kiçik uy Boyte daryosi qirğoğida, Fiames şahrida, taşlandiq aeroport örnidagi vertolyot maydonçasi yaqinida qurilgan. Baʼzi suratga olişlar Kolorado ştatining Durango şahrida ötkazilgan. Film mualliflari, şuningdek, rezervatsiya hududida suratga olişda yordam bergani uçun Ute qabilasi jamoalariga minnatdorçilik bildirgan.

Kinofilm eng qimmat havo tryuki uçun Ginnesning rekordlar kitobiga kiritilgan. Kaskadyor Simon Crane 15 000 fut (4600 m) balandlikda ikki samolyot orasidan ötiş sahnasini bajargani uçun 1 million dollar olgan.

Asosiy alpinistlar Ron Kouk va Wolfgang Gulliç edi. Gulliç 1992-yilda avtohalokatda vafot etganidan keyin Kouk Stallonening alpinizm böyiça dubleri sifatida çiqdi.

Stallone undan rejissyorlik versiyasi haqida söralganda, u şunday tuşuntirdi: «Rejissyorlik versiyasi körsatuvda juda yomon qabul qilindi va xavotirli darajada past baho oldi. Asosan, tryuklar mantiqsiz darajada börttirilgani uçun. Masalan, örtaça odam jarlikdan ön ikki futga sakraşi mumkin, ammo postanovkaçilar meni balki uç yuz futdan yoki undan ham balandroqdan sakratişdi, bunday vaziyatlar kamaytirilişi kerak edi, baribir ular juda ekstremal edi … şuning uçun tomoşabinlar, ehtimol, bu qisqartirilgan variantda [filmni] tomoşa qilişni qulayroq deb topişadi. 2-blok jamoasi, köp harakatlarni suratga olgan, öziga xos edi».

Rotten Tomatoes saytida film 55 ta şarhga asoslangan 67 % tasdiqlaş reytingiga ega böldi, örtaça baho 6,2/10. Sayt tanqidçilarining fikriça, «film özi olingan filmlar bilan soliştirişdan qoçib qutula olmasa ham, „Skalolaz“ — bu keskin, harakatga boy triller va Sylvester Stallonени yulduzga aylantirgan isteʼdodlar namoyişi».

Metacritic saytida film 16 tanqidçi şarhlari asosida 100 balldan 60 ball oldi.

Roger Ebert filmni maqtab, unga uç yulduz berdi va şunday dedi: «„Skalolaz“ — bizni öynatiş uçun möljallangan vosita va u işlaydi».

1993-yil oxirida film asosida bir nomli kompyuter öyini çiqarildi, u bir neçta öyin platformalari uçun amalga oşirildi.