Urga — muhabbat hududi (fr. Urga) — Nikita Mixalkov rejissyorligidagi 1991-yildagi frantsuz-sovet birgalikdagi kinofilmi. Venetsiya kinofestivalining boş mukofoti sohibi.
1Rollarda
Nikita Mikhalkov, Larisa Kuznetsova, Vladimir Gostyukhin
2Syujet
Voqea Xitoy Xalq Respublikasi tarkibidagi Içki Möğulistonning daşt hududlarida röy beradi. Asosiy qahramonlar…
Voqea Xitoy Xalq Respublikasi tarkibidagi Içki Möğulistonning daşt hududlarida röy beradi. Asosiy qahramonlar — anʼanaviy köçmançi xöjalik yuritib, uç farzandni tarbiyalayotgan möğul çorvaçisi Gombo va uning xotini Pagma. Xitoyda amal qilayotgan demografik siyosatga köra, oila törtinçi farzand köriş huquqiga ega emas. Pagma yangi homiladorligini bilgaç, erini eng yaqin şaharga kontratseptiv vositalar sotib oliş topşiriği bilan jönatadi.
Yölda Gombo daştda yuk maşinasi loyiga botib qolgan rus yuk taşuvçisi Sergeyga duç keladi. Gombo maşinani çiqarişga yordam beradi va uni öz ötovida tunaşga taklif qiladi. Tilning tösiqlariga qaramay, ikki erkak örtasida döstona munosabatlar örnatiladi. Sobiq harbiy musiqaçi Sergey Rossiyaga soğinç hissini his qiladi; u Gombo bolalariga orqasidagi «Mançjuriya tepaliklarida» valsining notalari tuşirilgan dovmalarni körsatadi.
Gombo va Sergey birga şaharga yetib boradilar. Sergey xotini bilan uçraşayotganda, Gombo Pagmaning iltimosini bajariş örniga şahar muhitining taʼsiriga beriladi va pulini maişiy texnika va öyin-kulgi buyumlariga — rangli televizor, velosiped va panama şlyapaga sarflaydi. Şu orada Sergey tungi klubda mast holda valsni ijro etadi, uning orqasidagi notalarni restoran musiqaçilari öqib çalişadi va janjal çiqaradi, şundan söng uni mahalliy politsiya uşlab oladi. Gomboning şahardagi qarindoşining aralaşuvi tufayli Sergeyni qamoqdan ozod qilişga muvaffaq bölinadi.
Daştga qaytiş yölida Gombo tuş köradi: unda örta asr zirhlariga öralgan Çingizxon laşkarbaşilari paydo böladi, xonning özining xotini esa Gomboning xotini — Pagma bölib çiqadi. Xon Gombodan nega daştda velosipedda yurganini va qayerdan kelayotganini söraydi; Gombo esa Pagma aytganidek vahşiy bölmaslik uçun şahardan televizor sotib olganini javob beradi. Gombo televizorni körsatganda, laşkarbaşilar uni sindirib taşlaydi. Uzoqdan Sergeyning yuk maşinasi körinadi, u ularning oldiga yugurib kelib yordam söraydi, ammo Gombo va Sergeyni otlarga boğlaşadi, maşinani esa yoqib yuborişadi. Uyğonib ketgan Gombo burgut raqsini ijro etadi.
Ötovga qaytib, Gombo oilasiga xaridlarni olib keladi. Qarindoşlar, ayniqsa bolalar, dastlab televizorga yangi axborot manbai sifatida qiziqib qaraydilar. Biroq Pagma erining kontratseptivlarni olib kelmaganini aniqlaydi. U nega deb söraganida, Gombo ular tugab qolganini aytadi. Pagma daştga ketadi. Gombo uni quvib yetadi, özi bilan anʼanaviy möğul şestini — otlarni tutiş uçun möljallangan halqali urgani olib oladi.
Möğul anʼanasida köçmançilar yaqinida yerga qadalgan urga muqaddas belgi hisoblanadi; u yolğizlik va homiladorlik joyini bildiradi, uni jamoaning boşqa aʼzolari yoki yölovçilar buzişga haqli emas. Gombo urgani yerga qadaydi va xotini bilan yolğiz qoladi.
Filmning yakuniy sahnasi hikoyani kelajak nuqtai nazariga ötkazadi: öşa keçada homilador bölgan Gombo va Pagmaning törtinçi öğli ovozi ostida gapiradi. U ota-onasi taşqaridan qöyilgan çeklovlarni qabul qilmaganini, avlodni davom ettiriş va oilaviy muhabbatga asoslangan qadriyatlariga sadoqatli qolganini taʼkidlaydi.
3Rollarda
Badema — Pagma / Çingizxonning…

Badema — Pagma / Çingizxonning xotini
Bayartu — Gombo, Pagmaning eri
Vladimir Gostyuxin — Sergey, yuk maşinasi haydovçisi
Van Tszyang — Bayartu, mahalliy original / Çingizxon
Bao Yungyan — Burma, Pagma va Gomboning qizi
Vurinil — Buin, Pagma va Gomboning öğli
Buvi — Gomboning onasi, Burma va Buinning buvisi
Van Byao — Van Byao, xitoylik pianinoçi
Nikolay Vaşçilin — Nikolay Nikolayeviç, Sergeyning dösti
Larisa Kuznetsova — Marina, Sergeyning xotini (ovozini Larisa Udoviçenko bergan)
Nikita Mixalkov — Xitoy şahri köçasidagi velosipedçi
Bao Tszinşen, Jon Boçinskiy — epizodik rollarda
Filmdagi rollarning köpçiligini xitoylik aktyorlar ijro etgan. Ekranda kameo sifatida aktyor-pianinoçi Van Byao va filmning rejissyori Nikita Mixalkov körindi. Çet el replikalarining ovozli tarjimasini ham Mixalkov öqigan.
4Mukofotlar
Venetsiya kinofestivalining «Oltin şer» mukofoti…
Venetsiya kinofestivalining «Oltin şer» mukofoti (1991)
Rossiya Federatsiyasining davlat mukofoti (1993)
«Nika» mukofoti — eng yaxşi rejissyorlik uçun (1993)
«Oltin globus» mukofotiga nominatsiya (1993) — eng yaxşi çet tilidagi film uçun
«Oskar» mukofotiga nominatsiya (1993) — eng yaxşi çet tilidagi film uçun.
Matn: maqola tarjimasi «Урга — территория любви» — rusça Vikipediya, litsenziya CC BY-SA 4.0. Kadrlar va poster: TMDB.