Closeness

Balagovning ikkinçi töliq metrajli filmi syujeti uning vatanida sodir bölgan real voqeaga asoslangan. Kartinani Aleksandr Sokurov nomidagi kinematografiyani qöllab-quvvatlaş notijorat fondi «Namuna ohangi» (Пример интонации) «Lenfilm» kinostudiyasi bilan hamkorlikda, Vladimir Smirnov nomidagi Jamoat fondining mablağlari hisobiga, Sankt-Peterburg şahar madaniyat qömitasining qöllab-quvvatlaşidan taşqari, davlatning amaliy moliyaviy yordamisiz suratga oldi. Balagovning taʼkidlaşiça, agar Sokurov va uning «Namuna ohangi» fondi bölmaganida, «bu film şunçaki bölmagan bölardi». Kartinada oddiy odamlar ham, Nalçik, Moskva va Sankt-Peterburgdan kelgan professional aktyorlar ham rol öynadi. Kartinani suratga oliş 2016-yil sentyabrida boşlandi. Asosiy interyer sahnalari Sankt-Peterburgda suratga olindi, tabiat manzaralari esa Nalçikda, yahudiy mahallasida olindi. Film 1,33:1 (4:3) «jim» formatida suratga olindi, bu Balagovning sözlariga köra, syujetni qahramonga, insonga maksimal darajada qaratiş imkonini berdi: «tomoşabinda hamma narsa, yoruğlik, tovuş, montaj, şu tuyğuni uyğotsin, kadr içida tor bölsin». Kartinaning nomi «Tesnota» (Теснота), rejissyorning sözlariga köra, «tiqilinçning barça tuşunçalarini qamrab oladi», jumladan «şaxsiy egoizm, anʼanalarning tiqilinçi, içki çegaralar va mentalitetlarning tiqilinçi hamda hududiy tiqilinç, ikki xalqqa joy yetmay qolganda».

2017-yilda kartina Kann kinofestivalining «Maxsus nigoh» (Un Certain Regard) dasturiga kiritildi. Festival prezidenti Thierry Frémaux bu voqeani Rossiyadagi kino sanoatining «qayta tiklanişi» deb taʼriflagan, Balagovning özi esa «yoş odam uçun birinçi filmi bilan Kann festivaliga tuşişi, qaysi dasturda bölişidan qatʼi nazar, juda muhim», deb taʼkidlagan hamda bu iştirok rossiyalik kinoişlab çiqarişni nihoyat markaziy Rossiyadan Şimoliy Kavkaz mintaqasiga eʼtiborni qaratişga «qandaydir turtki berişi» mumkinligini qöşimça qilgan. Filmning dastlabki hajmi 2 soat 30 daqiqa bölgan, ammo Kannlarda katta ekranda körib çiqqandan söng Balagov uni yana 118 daqiqagaça qisqartirişga qaror qilgan.

24-mayda Kannlarda kartina aktyorlari va suratga oliş guruhining fotokolli bölib ötdi, unda Balagovni Colin Farrell qöllab-quvvatladi. Şu kuni kartina festivalda namoyiş etildi va tomoşabinlar uni olqişlar bilan kutib oldi, 25-mayda esa u festivalning Rossiya paviloni doirasida taqdim etildi. 27-mayda Alisa Simon boşçiligidagi mukofot hayʼati «Tesnota» Xalqaro kino matbuoti federatsiyasi — FIPRESCI mukofotini olganini eʼlon qildi, bu mukofot Robin Campillo ning «120 zarba daqiqada» va Pedro Pinho ning «Heç narsa fabrikasi» filmlari bilan birga berildi. Mukofot marosimida Balagov şunday dedi: «Bu hikoyaga sizlarning qalbingizga tegişga imkon berganingiz, undan yuz ögirmaganingiz uçun rahmat. Bu mukofot Şimoliy Kavkazda kinematografiya yaratilişiga taʼsir qilişini chin dildan umid qilaman». «Tesnota» şuningdek «Maxsus nigoh» mukofotiga va eng yaxşi rejissyor debyuti uçun «Oltin kamera» mukofotiga ham daʼvogarlik qildi. Diqqatga sazovor tomoni, yana bir rossiyalik film — Andrey Zvyagintsevning «Nelyubov» filmi hayʼat mukofotini oldi, bu Kann festivalining ikkinçi muhim mukofoti hisoblanadi.

Balagovning ishi «Maxsus nigoh» dasturining favoritiga aylandi va kino tanqidçilari tomonidan yuqori baholandi. «Tesnota» beixtiyor Zvyagintsevning «Nelyubov» filmi bilan hamohang bölib, öxşaş şaxsiy drama va jamiyatga taşxis qöyiş bölsa-da, bu «çernuxa» ekanligi sezilmaydi, aksinça, bu bir-birining holiga açinadigan yaxşi odamlar haqidagi kartina, «tiqilinçdan xalos böliş, har qanday getto, stereotip va toifalardan ozod böliş istagi», yaʼni «ijtimoiy tabaqalanişdan, milliy yoki diniy özini anglaşdan va hatto oila va tuğilgan uydan, ularda tor bölib qolganda», deb yozgan — Anton Dolin. «Tesnota» — «insoniylikning ğayriinsoniy şaroitlar ustidan ğalabasi haqidagi optimistik, gumanistik hikoya» bölib, unda «mayda nuqsonlarni — rejissyorlik va ayniqsa ssenariy nuqsonlarini» sezmay qoliş mumkin, çunki «har kuni ham Nalçik diskotekasining çiroqlariga hayajon bilan tikilişga majbur qila oladigan muallif paydo bölavermaydi», deb yozgan — Stanislav Zelvenskiy. Biroq Balagovning özi «köpçilikka film yoqmaydi, menimça, hatto mening vatanimda, Şimoliy Kavkazda ham film qabul qilinmaydi», deb hisoblagan. Şu bilan birga u öşa paytda kartinasining Rossiyada prokatga çiqişi haqida öylamagan edi.

Filmning Rossiyadagi premyerasi 2017-yil 7–14-iyun kunlari Soçida ötkazilgan 28-«Kinotavr» festivalining tanlov dasturi doirasida bölib ötdi. Dolinning bahosiga köra, «barça debyut filmlar içida eng katta umid «Tesnota» bilan boğliq». Balagov «Kinotavr»da öz filmi uçun «Eng yaxşi debyut» mukofotini va Daniil Dondurey nomidagi Rossiya kinoşunoslari va kino tanqidçilari gildiyasi mukofotini oldi. Şuningdek, «Tesnota» Andrey Tarkovskiyning 85 yilligiga töğri kelgan va 2017-yil 13–18-iyun kunlari Ivanovoda ötkazilgan XI «Zerkalo» kinofestivalining xalqaro tanlovida ham namoyiş etildi. Balagovning filmi festival Grand-prisiga sazovor böldi va uni Xitoy rejissyori Feng Xiaogangning «Men Madam Bovari emasman» filmi bilan bölişdi.

«Tesnota» 2017-yil 22-iyun — 1-iyul kunlari bölib ötgan Myunxen kinofestivalining «CineVision» dasturida namoyiş etildi. 2017-yil 14–22-iyulda ötkazilgan 8-Xalqaro Odessa kinofestivalida film «Festivallar festivali» bölimida körsatildi. 2017-yil 3-avgustda film Rossiya prokatiga çiqdi. «Tesnota» «Oskar» mukofotining «Eng yaxşi çet tilidagi film» nominatsiyasida Rossiyadan nomzod sifatida körib çiqildi, ammo oxir-oqibat Rossiya Oskar qömitasi «Nelyubov» filmini tavsiya qildi. «Tesnota» 14–24-sentyabr kunlari Xelsinkida ötkazilgan 30-xalqaro «Sevgi va anarxiya» kinofestivalida, 22–30-sentyabr kunlari esa San-Sebastyandagi 65-kinofestivalda namoyiş etildi. 19–26-noyabr kunlari kartina Londondagi «Rus kino haftaligi»da körsatildi.

2018-yil 6-martda film beş nominatsiya böyiça «Nika» kinomukofotiga nomzod qilib körsatildi, Zvyagintsevning «Nelyubov» filmi oltita, Boris Xlebnikovning «Aritmiya» filmi esa rekord darajada yettita nominatsiyada nomzod böldi. «Tesnota» ham, «Nelyubov» ham heç qanday mukofot olmadi, buni tanqidçilar kinoakademiklar tomonidan konformizm, konservatizm va fuqarolik passivligi sifatida baholadi.

Srsly.ru sayti ötkazgan 30 nafar rossiyalik kino tanqidçisi iştirokidagi sörovnomada film 2010–2019-yillarda suratga olingan eng yaxşi rossiyalik filmlar orasida beş marta tilga olinib, 2–3-örinni egalladi.