Cloud Atlas

Turli vaqtda sodir böladigan oltita hikoya bir-biriga çambarças boğlanib ketadi.

«Tinç okean kundaligi». Adam Yuingning hikoyasi — 1849-yil. Bu amerikalik notarius Adam Yuingning hikoyasi bölib, u amerikalik qul savdogari va irqçi Haskell Murning kuyovi edi. Hikoya Yuingning uyiga, Amerikaga qaytayotgan kema safarida yuritgan kundaligi sifatida taqdim etiladi. Huşidan ketgan Yuing yoş qora tanli qul Autuani qamçilanişdan qutqaradi. Yuingning doimiy ravişda huşidan ketişi boşlangaç, u yordam sörab ingliz şifokori Genri Gusga murojaat qiladi. Gus odamxörlar yeb qöygan odamlarning tişlarini yiğib, kollektsionerlarga sotadi. Gus Yuingni uning organizmi juda xavfli parazit bilan zararlanganiga işontiradi. Yuing va Gus birga Amerikaga qaytiş uçun kemaga çiqadi. Qoçgan Autua ham şu kemaga yaşirinça çiqib oladi. Yuing qoçqinni kapitanga xabar beradi va uni ekipajga qabul qilişni söraydi, çunki Autua ilgari matros bölgan va takelajga qanday işlaşni biladi. Doimiy ravişda dori qabul qilişiga qaramay, Yuingning ahvoli kundan-kunga yomonlaşadi. Genri Gus esa Yuingni asta-sekin zaharlab, uning oltin tangalar solingan sandiğiga egalik qilmoqçi bölgan firibgar ekan. Autua Gusga Yuingning oğziga sönggi doza zahar quyişiga yöl qöymaydi. Tortişuv çoğida Yuing Gusni aynan u egallaşga intilgan sandiq bilan öldiradi. Autua Yuing bilan birga uning uyiga boradi, u yerda Yuing xotini Tildaga duç keladi. Tilda eriga qöşilib, qullikka qarşi kuraşda abolitsionistlarga qöşiliş uçun jönab ketadi.

«Zedelgemdan xatlar». 1936-yil. Bu simfoniya «Cloud Atlas» yaratilişining tarixi bölib, uning muallifi, yoş ingliz bastakori Robert Frobişerning sevgilisi Rufus Siksmitga yozgan xatlari töplami sifatida taqdim etiladi. Universitet talabasi Robert Frobişer boşqa talaba Rufus Siksmit bilan gomoseksual aloqasi tufayli jamoatçilik nazarida özini obrösizlantiradi. Söngra u universitetdan qoçib, maşhur bastakor Vivian Eyrsning kotibi bölib işga kiradi va uning yordamida yaxşi nomini tiklamoqçi böladi. U yerda Frobişer Eyrsga uning asarlarida yordam beradi va şu bilan birga uning xotini Iokasta bilan sevgi munosabatiga kirişadi. Xatlaridan birida Frobişer Siksmitga Eyrsning kutubxonasida Adam Yuingning kundaligini topganini va uni öqiganidan söng «Cloud Atlas» sekstetini yozişga kirişganini xabar beradi. Uyqudagi Eyrs bu asarning bir parçasini eşitadi va uyqusida kelajak manzarasini köradi: «Papa Song» kafesi va unda işlayotgan Sonmi-451 (boşqa syujet çiziğidan). Uyğonib, Eyrs tuşini Frobişerga aytib beradi, söngra tuşida eşitgan kuyni eslaşga urinadi, ammo eslay olmaydi. Frobişer öz musiqasini çala boşlaydi va Eyrs bu tuşidagi kuy ekanini eslaydi. Frobişer Eyrsga tuşdagi kuyning kelib çiqişini tuşuntiradi. Keyin paydo bölgan kelişmovçilik çoğida Eyrs Frobişerning gomoseksualligini masxara qiladi. Frobişer esa Eyrsdan örganadigan heç narsa qolmaganini tuşunib, uning yoniga ketişni rejalaştiradi, toki yolğiz özi «Cloud Atlas» ustida işlaşni davom ettirsin. Biroq Eyrs uni obrösizlik bilan tahdid qilib qolişga majbur qiladi. Tunda Frobişer Eyrsning uyidan «Luger» markali pistolet topadi va uni öldiriş niyatida otadi, lekin faqat yengil yaralaydi, söngra qoçib ketadi. Eyrsga suiqasd uyuştirgani uçun qidiruvga olingan Frobişer politsiyadan yaşirinib, uçinçi toifali mehmonxonada yaşaydi va hayotining asosiy ishi — «Cloud Atlas» ustida işlaşni davom ettiradi. Asarni tugatib, Siksmitga oxirgi xatini yozgandan söng, Frobişer Eyrsning pistoletidan oğziga öq otib öz joniga qasd qiladi. Sevgilisini izlab kelgan Siksmit Frobişerning uyiga bostirib kiradi va öq ovozini eşitadi.

«Yarim yemiriliş davrlari». Luiza Reyning birinçi tergovi — 1973-yil. Bu yoş jurnalist Luiza Reyning olib borgan tergovi haqidagi hikoya. Yoş jurnalist yirik energetika korporatsiyasining atom reaktorlari xavfsizligidagi kamçiliklar böyiça tergovni boşlaydi. Uni bu işga yadro fizigi Rufus Siksmit yönaltirgan. Reaktorlarni tekşiriş hisobotiga qöşib, uning qöliga qirq yil oldin bastakor Robert Frobişer Siksmitga yozgan xatlar ham tuşadi. U «Cloud Atlas» simfoniyasi yozilgan plastinkani ham sotib oladi. Siksmit yollangan qotil qölida halok böladi. Qotil keyin Reyning öziga ham suiqasd qiladi, ammo detektivlarni sevadigan va qöşni yaşaydigan bola Xavʼer Gomesning, şuningdek, atom elektr stansiyasi xavfsizlik xizmati rahbari Jo Neypirning yordami tufayli u tirik qoladi va tergov muvaffaqiyatga erişadi.

«Timoti Kavendişning qiyomati» — hozirgi zamon (2012-yil). Oltmiş yoşli naşriyotçi Timoti Kavendişning hayoti haqidagi hikoya. U bestsellerdan katta foyda köradi, muallifning şeriklari qasos olişidan qoçadi, qamoqqa tuşadi, söngra öz akasining yomon hazili tufayli qatʼiy qoidalari bölgan qariyalar uyiga tuşib qoladi. Bu hikoya Timoti Kavendiş özi yozgan avtobiografik «Timoti Kavendişning qiyomati» filmi ssenariysi sifatida taqdim etiladi. Şeriklarini topgaç, u qoçib ketadi. Qoçgandan söng u yoşligidagi sevgilisi Ursulaning oldiga qaytadi va barça sarguzaştlarini kinossenariyda bayon etadi.

«Sonmi-451ning vahiysi». Sonmi-451 ismli qizning hayoti haqidagi hikoya. U kelajakda (2144-yilda), öylab topilgan Neo-Seul şahrida yaşaydi. Bu hikoya uning qamoqqa olinganidan keyin yozib olingan, uning harakatini tuşunişga urinayotgan yuqori mansabdor şaxs — Arxivarius bilan suhbatlari töplami sifatida taqdim etiladi. Şaharning barça aholisi «sof qonli» (tabiiy yöl bilan tuğilganlar) va quyi ijtimoiy sinfni taşkil etuvçi «fabrikatlar» (klonlar)ga bölingan. Klon bölgan fabrikatlarning ismiga tartib raqami qöşiladi. Sonmi-451 «Papa Song» tez ovqatlaniş kafesida işlagan «fabrikat»dir. Bu yerda klonlar buyurtmalarni qabul qiladi, ovqat taşiydi va tozalik qiladi. Butun umri davomida fabrikatlar böyinboğ taqib yuradi, u kafe nazoratçisiga itoatsizlik qilgan fabrikatni öldiriş imkonini beradi. Fabrikatlar restoranning yer osti xonalarida yaşaydi va heç qaçon quyoş nurini körmaydi. Ularning kuni 19 soat işdan, gigiyenik muolajalardan va energiya sovuni bilan ovqatlaniş uçun tanaffuslardan iborat. 12 yil xizmatdan söng fabrikatlar «Ekzaltatsiya» deb ataladigan muolajadan ötadi, u ularni (ularga şunday deyilişiça) yaxşiroq hayotga olib boradi. Aslida ularni öldirişadi, söngra söyxonaga öxşaş xonada bölaklarga ajratib, keyingi avlod klonlarini oziqlantiriş uçun energiya sovuniga aylantirişadi. Fabrikatlar inson lazzatlarini bilişmaydi, ular sevgi va jinsiy aloqaning quvonçini bilişmaydi. Sonmi-451ning oldingi fabrikati Yuna-939 uni uyqu holatidan yaşirinça uyğotib turgan, klonlarga taqiqlangan kinoni (Timoti Kavendiş ssenariysi asosida suratga olingan) körsatgan. Yuna kafe tark etişga urinib, uni xörlagan mehmonni urganida voqea sodir bölib, halok böladi. Inqilobiy guruh aʼzosi, komandor Xe Çju Çen Yunani öğirlab, keyin uni inqilob ramziga aylantirmoqçi bölgan, xuddi şu maqsadda Sonmi-451ni öğirlaydi. Qoçiş çoğida Sonmi birinçi marta osmonni köradi, keyin fabrikatlar uçun taqiqlangan narsani biladi: u va Xe Çju Çen bir-biriga oşiq bölişadi va keyin sevişadi. Isyonçilar egallagan sunʼiy yöldoş aloqa stansiyasidan Sonmi insoniyatga murojaat («vahiy») bilan çiqadi. Şu yerda uni hibsga olişadi. Qatl etilişidan oldin Sonmi xotirjam va pastkaşlik bilan öz hikoyasini Arxivariusga aytib beradi.

«Sluşi yaqinidagi ötiş va undan keyingi hamma narsa». Halokatdan keyingi 106-qiş (2321-yil). Bu hikoya Zaxri (Zaxariya) Beyli haqida bölib, u buni nevaralariga aytib beradi. Bu Gavayi orollaridan birida yaşovçi, primitiv postapokaliptik jamiyat (ötmişda şu orolda Genri Gus va Adam Yuing ham uçraşgan). Aholi qisman tanazzulga uçrab, kiçik uruğlar bölib yaşaydi. Ular «Halokat» deb atagan biror voqea natijasida Yer yuzining sivilizatsiyalaşgan xalqlari — «Qadimgilar» — halok bölganini eslaşadi. Bu primitiv dunyoda odamlar Sonmi-451ni xudo­ça, Çarlz Darvinni esa xudo deb hisoblaydi. Ularning fikriça, ular «xudojöy Sonmi va donişmand xudo Darvindan» kelib çiqqan. Ular Sonmi xudojöy bergan deb hisoblagan amrlarga rioya qilişadi. Aholi «Jorji Bobo» deb ataluvçi şaytondan qörqadi. Afsonalarga köra, u vodiy ustida, barça Vodiy Aholisi qörqadigan joyda yaşaydi (Mauna-Sol toği). «Providçilar» texnologik jihatdan rivojlangan uruğ bölib, halok bölgan sivilizatsiyaning bilim qoldiqlarini saqlab qolgan. «Kona varvarlari» — Vodiy aholisi bilan duşman bölgan odamxör uruğ. Zaxri (Zaxariya) — Vodiy Aholisi uruğining aʼzosi. Yilda ikki marta orolga savdo qiliş uçun Providçilar keladi. Şunday taşriflardan birida Zaxrining uyida Providçilar uruğidan bölgan ayol Meronim qoladi. Zaxri Meronimga işonmaydi. Ammo jiyanining baxtsiz hodisaga uçraşi uni Providçi ayoldan yordam söraşga majbur qiladi. U jiyanini davolaşni söraydi va evaziga Meronimni toğga boşlab borişga rozi böladi. Kötariliş çoğida Meronim va Zaxri halokat paytida omon qolgan Yerdagi kosmik koloniyalar aholisining hali işlaydigan sunʼiy yöldoş aloqa stansiyasiga yetib borişadi. U yerda Meronim Zaxriga haqiqiy Sonmi haqidagi hikoyani aytib beradi: u aslida xudo emas, balki inson bölgan va uning «vahiy»sini körsatadi, buning uçun videofaylni ijro etuvçi qurilmada işga tuşiradi. Söngra Meronim Yerda qolgan odamlarni qutqarişni sörab, halokatdan omon qolgan koloniya aholisiga falokat signalini yuboradi. Şu payt Kona varvarlari Zaxrining qabilasiga hujum qiladi va uyలardan birida yaşirinib olgan jiyani Katkindan taşqari barça Vodiy Aholisini öldiradi. Zaxri va uning jiyani Katkin Meronim va boşqa Providçilar bilan birga boşqa sayyoraga jönab ketişadi.

Prolog va epilogda Zaxri, söngra uning rafiqasi Meronim endi çuqur qariyalar bölib, boşqa sayyorada yaşaydi va öz hikoyalarini köplab nevaralariga sözlab berişadi.